ประเทศชิลี

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
สาธารณรัฐชิลี
República de Chile (สเปน)
ธงชาติ ตราแผ่นดิน
คำขวัญPor la Razón o la Fuerza
("By right or might")
เพลงชาติHimno Nacional de Chile(สเปน)
เมืองหลวง
(และเมืองใหญ่สุด)
ซานเตียโก1
33°26′S 70°40′W / 33.433°S 70.667°W / -33.433; -70.667
ภาษาราชการ ภาษาสเปน
การปกครอง สาธารณรัฐระบบประธานาธิบดี
 -  ประธานาธิบดี มีเชล บาเชเล
ได้รับเอกราช จากสเปน 
 -  ประกาศเอกราช 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2361 
 -  ได้รับการรับรอง 25 เมษายน พ.ศ. 2387 
พื้นที่
 -  รวม 756,950 ตร.กม. (38)
292,183 ตร.ไมล์ 
 -  แหล่งน้ำ (%) 1.07%2
ประชากร
 -  มิ.ย. 2548 (ประเมิน) 16,432,674 (60)
 -  2545 (สำมะโน) 15,116,435 
 -  ความหนาแน่น 21 คน/ตร.กม. (153)
54 คน/ตร.ไมล์
จีดีพี (อำนาจซื้อ) 2548 (ประมาณ)
 -  รวม 193.213 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (43)
 -  ต่อหัว 11,937 ดอลลาร์สหรัฐ (56)
HDI (2546) 0.854 (สูง) (37)
สกุลเงิน เปโซชิลี (CLP)
เขตเวลา (UTC-4)
 -  (DST) — (UTC-3)
โดเมนบนสุด .cl
รหัสโทรศัพท์ 56
1รัฐสภาตั้งอยู่ที่เมืองบัลปาราอีโซ
2รวมเกาะอีสเตอร์และเกาะซาลาอีโกเมซ แต่ไม่นับรวมพื้นที่ 1,250,000 ตร.กม. ของดินแดนที่ชิลีอ้างสิทธิ์ในทวีปแอนตาร์กติกา

ชิลี (อังกฤษและสเปน: Chile) มีชื่อทางการว่า สาธารณรัฐชิลี (อังกฤษ: Republic of Chile; สเปน: República de Chile) เป็นประเทศในทวีปอเมริกาใต้ มีเนื้อที่ติดชายฝั่งทะเลยาวระหว่างเทือกเขาแอนดีสกับมหาสมุทรแปซิฟิก มีอาณาเขตจรดประเทศอาร์เจนตินาทางทิศตะวันออก จรดโบลิเวียทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ และจรดเปรูทางทิศเหนือ ชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกทางตะวันตกของประเทศมีความยาว 6,435 กิโลเมตร[1] ชิลีมีดินแดนในมหาสมุทรแปซิฟิก โดยครอบครองหมู่เกาะควนเฟร์นันเดซ เกาะซาลาอีโกเมซ หมู่เกาะเดสเบนตูราดัส และเกาะอีสเตอร์ในโพลินีเซีย ชิลียังอ้างสิทธิ์เหนือดินแดนในแอนตาร์กติกาด้วย


เนื้อหา

ประวัติศาสตร์[แก้]

ดูบทความหลักที่: ประวัติศาสตร์ชิลี

ประเทศชิลีเป็นประเทศหนึ่งในทวีปอเมริกาใต้ มีลักษณะพื้นที่ทอดตัวเป็นแนวยาวทางด้านทิศตะวันตกของทวีป ติดกับมหาสมุทรแปซิฟิก บริเวณประเทศชิลีมีการตั้งถิ่นฐานมาตั้งแต่เมื่อ 10,000 ปีที่แล้ว[2] โดยผู้ที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานเรียกว่าชาวมาปูเช่ (Mapuche) ซึ่งตั้งถิ่นฐานในบริเวณชายฝั่งและบริเวณที่มีความอุดมสมบูรณ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริเวณมอนเต เบรเด (Monte Verde) และคูเอบา เดล มิโลดน (Cueva Del Milodon)

ในสมัยคริตศตวรรษที่ 16 สเปนภายใต้การนำของเปโดร เด บาลดิเบีย (Pedro De Valdivia) หนึ่งในกองกิสตาดอร์ เข้ามาพิชิตชิลี แม้ว่าจะได้รับการต่อต้านจากชาวมาปูเช่แต่ก็สามารถยึดชิลีได้เป็นผลสำเร็จและนำชิลีรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิสเปน อย่างไรก็ตามชัยชนะของสเปนในครั้งนี้ทำให้สเปนสามารถยึดได้เฉพาะดินแดนแถบเมืองซานติเอโกและบริเวณใกล้เคียงเท่านั้น เพราะบริเวณอื่นกองทัพสเปนยังไม่สามารถเอาชนะกองทัพของชาวมาปูเช่ที่เหลือได้ ซึ่งสเปนพยายามปราบปรามหลายครั้งแต่ไม่สำเร็จ จนในที่สุดต้องใช้แม่น้ำบีโอ บีโอ เป็นตัวแบ่งเขตแดน

ในสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 19 โฮเซ มิเกล คาร์เรรา (Jose Miguel Carrera) ได้ประกาศเอกราชให้ชิลีเป็นอิสระจากสเปน แม้ว่าสเปนจะพยายามเข้ามาปราบปรามและยึดครองชิลีอีกครั้ง แต่การยึดครองก็เป็นช่วงเวลาสั้นๆเท่านั้น จนในที่สุดชิลีสามารถขับไล่อิทธิพลของสเปน และได้เอกราชจากสเปนโดยสมบูรณ์ในวันที่ 12 พฤษภาคม 1818 หลังจากได้เอกราชจากสเปนแล้ว รัฐบาลชิลีใช้ความพยายามอย่างสูงในการยึดครองดินแดนของชาวมาปูเช่ จนสามารถยึดดินแดนได้โดยเด็ดขาดในปี ค.ศ. 1871 และขยายอาณาเขตทางทิศใต้จนครอบคลุมถึงบริเวณช่องแคบแมกเจลแลน นอกจากนี้แล้ว รัฐบาลชิลีได้ทำสงครามแปซิฟิกกับประเทศโบลิเวียและเปรูจนได้รับชัยชนะ ทำให้สามารถขยายดินแดนทางตอนเหนือ ซึ่งดินแดนที่ได้มาจากทั้งสองเหตุการณ์กลายเป็นดินแดนของประเทศชิลีในปัจจุบัน

ดูเพิ่มเติมความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐอเมริกากับชิลีที่ การเข้าแทรกแซงของสหรัฐอเมริกาในชิลี

การเมืองการปกครอง[แก้]

ชิลีปกครองในรูปแบบสาธารณรัฐแบบประธานาธิบดี มีประธานาธิบดีเป็นประมุขแห่งรัฐและหัวหน้ารัฐบาล รัฐบาลเป็นผู้ใช้อำนาจบริหาร รัฐธรรมนูญของชิลีฉบับปัจจุบันผ่านการลงประชามติในปี พ.ศ. 2523 สมัยรัฐบาลทหารของเอากุสโต ปีโนเชต และเริ่มมีผลบังคับใช้ในวันที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2524 จากนั้นได้ผ่านการแก้ไขหลายครั้ง โดยครั้งสุดท้ายเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2553

บริหาร[แก้]

ดูบทความหลักที่: รัฐบาลชิลี

นิติบัญญัติ[แก้]

ดูบทความหลักที่: รัฐสภาชิลี

ตุลาการ[แก้]

ดูบทความหลักที่: กฎหมายชิลี

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

แคว้นของประเทศชิลี

ชิลีแบ่งเขตการปกครองออกเป็น แคว้น (สเปน: regiones) 15 แคว้น แต่ละแคว้นมี ผู้ว่าการแคว้น (intendente) ได้รับการแต่งตั้งโดยประธานาธิบดี

แคว้นต่าง ๆ มีชื่อทางการทั้งเป็นชื่อเรียกและตัวเลขโรมัน (เช่น IV - เขตที่ 4) ลำดับตัวเลขเรียงตามที่ตั้งของแคว้นต่าง ๆ ตั้งแต่ทางตอนเหนือลงมาทางตอนใต้ ซึ่งโดยทั่วไป ตัวเลขโรมันจะถูกใช้มากกว่าชื่อของแคว้น ยกเว้นแคว้นอันเป็นที่ตั้งของเมืองหลวง ซึ่งเรียกว่า แคว้นเมืองหลวงซานเตียโก (Región Metropolitana de Santiago หรือ RM)

แต่ละแคว้นแบ่งออกเป็น จังหวัด (provincias) รวม 51 จังหวัด มีผู้ว่าราชการจังหวัด (gobernador) เป็นหัวหน้า โดยแต่ละจังหวัดก็ยังแบ่งพื้นที่ย่อยลงไปอีกเป็น เทศบาล (comunas) แต่ละแห่งมีนายกเทศมนตรี (alcalde) เป็นของตนเอง ผู้ว่าราชการจังหวัดได้รับการแต่งตั้งจากประธานาธิบดี ขณะที่นายกเทศมนตรีได้รับการเลือกตั้งจากประชาชน

หมายเลข แคว้น เมืองหลวง
I ตาราปากา อีกีเก
II อันโตฟากัสตา อันโตฟากัสตา
III อาตากามา โกเปียโป
IV โกกิมโบ ลาเซเรนา
V บัลปาราอีโซ บัลปาราอีโซ
VI โอฮิกกินส์ รังกากวา
VII เมาเล ตัลกา
VIII บีโอ-บีโอ กอนเซปซีออน
IX อาเรากานีอา เตมูโก
X โลสลาโกส ปวยร์โตมอนต์
XI ไอย์เซน โกยไอย์เก
XII มากายาเนส ปุนตาอาเรนัส
RM ซานเตียโกเมโทรโพลิแทน ซานเตียโก
XIV โลสรีโอส บัลดีเบีย
XV อารีกา-ปารีนาโกตา อารีกา


เมืองใหญ่ที่สุดในชิลี
2012 pre-Census[1]

ที่ เมือง แคว้น ประชากร
ซานเตียโก
ซานเตียโก

กอนเซปซีออน
กอนเซปซีออน

1 ซานเตียโก ซานเตียโกเมโทรโพลิแทน 6,026,797 บัลปาราอีโซ
บัลปาราอีโซ

ลาเซเรนา
ลาเซเรนา

2 กอนเซปซีออน แคว้นบีโอ-บีโอ 945,544
3 บัลปาราอีโซ แคว้นบัลปาราอีโซ 930,220
4 ลาเซเรนา แคว้นโกกิมโบ 412,586
5 อันโตฟากัสตา แคว้นอันโตฟากัสตา 346,126
6 เตมูโก แคว้นอาเรากานีอา 339,750
7 อีกีเก แคว้นตาราปากา 278,250
8 รังกากวา แคว้นโอฮิกกินส์ 276,532
9 ปวยร์โตมอนต์ แคว้นโลสลาโกส 228,118
10 อารีกา แคว้นอารีกา-ปารีนาโกตา 210,920


ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ[แก้]

ความสัมพันธ์กับสหรัฐอเมริกา[แก้]

ความสัมพันธ์กับราชอาณาจักรไทย[แก้]

กองทัพ[แก้]

ดูบทความหลักที่: กองทัพชิลี

กองกำลังกึ่งทหาร[แก้]

เศรษฐกิจ[แก้]

โครงสร้างเศรษฐกิจ[แก้]

ผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ(GDP) พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)

GDP รายบุคคล ดอลลาร์สหรัฐ (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)

อัตราการเจริญเติบโต GDP 6.5% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554) GDP แยกตามภาคการผลิต : ภาคการเกษตร 5.1% ภาคอุตสาหกรรม 41.8% ภาคการบริการ 53.1% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)

อัตราการว่างงาน 6.9% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)

อัตราเงินเฟ้อ (Consumer Prices) 3.3% (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)

ผลผลิตทางการเกษตร องุ่น แอปเปิ้ล ลูกแพร์ หัวหอม ข้าวสาลี ข้าวโพด ข้าวโอ๊ต ลูกพีช กระเทียม

อุตสาหกรรม ทองแดง แร่ธาตุอื่นๆ อาหาร ไม้และผลิตภัณฑ์ที่ทำจากไม้ อุปกรณ์การขนส่ง ซีเมนต์ สิ่งทอ

ดุลบัญชีเดินสะพัด ขาดดุล 1.099 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)

มูลค่าการส่งออก 86.13 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)

สินค้าส่งออกทองแดง ผลไม้ ผลิตภัณฑ์จากปลา กระดาษและเยื่อ เคมีภัณฑ์ ไวน์

ประเทศคู่ค้า (ส่งออก)ที่สำคัญ จีน 23.8%, ญี่ปุ่น 10.2% สหรัฐ 10% บราซิล 6% เกาหลีใต้ 5.9% (พ.ศ. 2553)

มูลค่าการนำเข้า 72.31 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (ค่าประมาณ พ.ศ. 2554)

สินค้านำเข้า ปิโตรเลียมและผลิตภัณฑ์จากปิโตรเลียม เคมีภัณฑ์ อุปกรณ์ไฟฟ้าและโทรศัพท์ ชิ้นส่วนเครื่องจักร ยานพาหนะ แก๊สธรรมชาติ

ประเทศคู่ค้า (นำเข้า)ที่สำคัญ สหรัฐ 17% จีน 13.6% อาร์เจนตินา 8.5% บราซิล 7.9% เกาหลีใต้ 5.8% ญี่ปุ่น 5% เยอรมนี 4% (พ.ศ. 2553)


อุตสาหกรรม[แก้]

การท่องเที่ยว[แก้]

ดูบทความหลักที่: การท่องเที่ยวในชิลี

โครงสร้างพื้นฐาน[แก้]

การคมนาคม และ โทรคมนาคม[แก้]

เส้นทางคมนาคม[แก้]

โทรคมนาคม[แก้]

วิทยาศาสตร์ และ เทคโนโลยี[แก้]

สาธารณสุข[แก้]

การศึกษา[แก้]

ดูบทความหลักที่: การศึกษาในประเทศชิลี

ประชากรศาสตร์[แก้]

เชื้อชาติ[แก้]

ภาษา[แก้]

ดูบทความหลักที่: ภาษาในอาร์เจนตินา

ศาสนา[แก้]

ดูบทความหลักที่: ศาสนาในอาร์เจนตินา

กีฬา[แก้]

ฟุตบอล[แก้]

มวยสากล[แก้]

วัฒนธรรม[แก้]

ดูบทความหลักที่: วัฒนธรรมชิลี

สถาปัตยกรรม[แก้]

ดนตรี[แก้]

อาหาร[แก้]

สื่อสารมวลชน[แก้]

ดูบทความหลักที่: สื่อสารมวลชนในชิลี

วันหยุด[แก้]

ดูบทความหลักที่: รายชื่อวันสำคัญของชิลี

อ้างอิง[แก้]

  1. ข้อมูลประเทศเปรูจากเดอะเวิลด์แฟกต์บุก ซีไอเอ (อังกฤษ)
  2. Brian Bell, Insight Guides : Chile, (New York : Langenscheidt Publishing, 2002), 24.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

คุณสามารถหาข้อมูลเกี่ยวกับ ประเทศชิลี ได้โดยค้นหาจาก
โครงการพี่น้องของวิกิพีเดีย:
Wiktionary-logo-th.png หาความหมาย จากวิกิพจนานุกรม
Wikibooks-logo.svg หนังสือ จากวิกิตำรา
Wikiquote-logo.svg คำคม จากวิกิคำคม
Wikisource-logo.svg ข้อมูลต้นฉบับ จากวิกิซอร์ซ
Commons-logo.svg ภาพและสื่อ จากคอมมอนส์
Wikinews-logo.svg เนื้อหาข่าว จากวิกิข่าว
Wikiversity-logo-en.svg แหล่งเรียนรู้ จากวิกิวิทยาลัย
รัฐบาล
การศึกษา
ด้านการท่องเที่ยว