ประเทศชิลี

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
สาธารณรัฐชิลี
República de Chile (สเปน)
ธงชาติ ตราแผ่นดิน
คำขวัญPor la Razón o la Fuerza
("By right or might")
เพลงชาติHimno Nacional de Chile(สเปน)
เมืองหลวง
(และเมืองใหญ่สุด)
ซานเตียโก1
33°26′S 70°40′W / 33.433°S 70.667°W / -33.433; -70.667
ภาษาราชการ ภาษาสเปน
การปกครอง สาธารณรัฐระบบประธานาธิบดี
 -  ประธานาธิบดี มีเชล บาเชเล
ได้รับเอกราช จากสเปน 
 -  ประกาศเอกราช 12 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2361 
 -  ได้รับการรับรอง 25 เมษายน พ.ศ. 2387 
พื้นที่
 -  รวม 756,950 ตร.กม. (38)
292,183 ตร.ไมล์ 
 -  แหล่งน้ำ (%) 1.07%2
ประชากร
 -  มิ.ย. 2548 (ประเมิน) 16,432,674 (60)
 -  2545 (สำมะโน) 15,116,435 
 -  ความหนาแน่น 21 คน/ตร.กม. (153)
54 คน/ตร.ไมล์
จีดีพี (อำนาจซื้อ) 2548 (ประมาณ)
 -  รวม 193.213 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ (43)
 -  ต่อหัว 11,937 ดอลลาร์สหรัฐ (56)
HDI (2546) 0.854 (สูง) (37)
สกุลเงิน เปโซชิลี (CLP)
เขตเวลา (UTC-4)
 -  (DST) — (UTC-3)
โดเมนบนสุด .cl
รหัสโทรศัพท์ 56
1รัฐสภาตั้งอยู่ที่เมืองบัลปาราอีโซ
2รวมเกาะอีสเตอร์และเกาะซาลาอีโกเมซ แต่ไม่นับรวมพื้นที่ 1,250,000 ตร.กม. ของดินแดนที่ชิลีอ้างสิทธิ์ในทวีปแอนตาร์กติกา

ชิลี (สเปน: Chile) มีชื่อทางการว่า สาธารณรัฐชิลี (อังกฤษ: Republic of Chile; สเปน: República de Chile) เป็นประเทศในทวีปอเมริกาใต้ มีเนื้อที่ติดชายฝั่งทะเลยาวระหว่างเทือกเขาแอนดีสกับมหาสมุทรแปซิฟิก มีอาณาเขตจรดประเทศอาร์เจนตินาทางทิศตะวันออก จรดโบลิเวียทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ และจรดเปรูทางทิศเหนือ ชายฝั่งมหาสมุทรแปซิฟิกทางตะวันตกของประเทศมีความยาว 6,435 กิโลเมตร[1] ชิลีมีดินแดนในมหาสมุทรแปซิฟิก โดยครอบครองหมู่เกาะควนเฟร์นันเดซ เกาะซาลาอีโกเมซ หมู่เกาะเดสเบนตูราดัส และเกาะอีสเตอร์ในโพลินีเซีย ชิลียังอ้างสิทธิ์เหนือดินแดนในแอนตาร์กติกาด้วย

ประวัติศาสตร์[แก้]

ดูบทความหลักที่: ประวัติศาสตร์ชิลี

ประเทศชิลีเป็นประเทศหนึ่งในทวีปอเมริกาใต้ มีลักษณะพื้นที่ทอดตัวเป็นแนวยาวทางด้านทิศตะวันตกของทวีป ติดกับมหาสมุทรแปซิฟิก บริเวณประเทศชิลีมีการตั้งถิ่นฐานมาตั้งแต่เมื่อ 10,000 ปีที่แล้ว[2] โดยผู้ที่เข้ามาตั้งถิ่นฐานเรียกว่าชาวมาปูเช (Mapuche) ซึ่งตั้งถิ่นฐานในบริเวณชายฝั่งและบริเวณที่มีความอุดมสมบูรณ์ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริเวณมอนเตเบร์เด (Monte Verde) และกูเอบาเดลมีโลดอน (Cueva Del Milodon)

ในสมัยคริตศตวรรษที่ 16 สเปนภายใต้การนำของเปโดร เด บัลดีเบีย (Pedro De Valdivia) หนึ่งในกองกิสตาดอร์ เข้ามาพิชิตชิลี แม้ว่าจะได้รับการต่อต้านจากชาวมาปูเชแต่ก็สามารถยึดชิลีได้เป็นผลสำเร็จและนำชิลีรวมเข้าเป็นส่วนหนึ่งของจักรวรรดิสเปน อย่างไรก็ตามชัยชนะของสเปนในครั้งนี้ทำให้สเปนสามารถยึดได้เฉพาะดินแดนแถบเมืองซานเตียโกและบริเวณใกล้เคียงเท่านั้น เพราะบริเวณอื่นกองทัพสเปนยังไม่สามารถเอาชนะกองทัพของชาวมาปูเชที่เหลือได้ ซึ่งสเปนพยายามปราบปรามหลายครั้งแต่ไม่สำเร็จ จนในที่สุดต้องใช้แม่น้ำบีโอบีโอเป็นตัวแบ่งเขตแดน

ในสมัยคริสต์ศตวรรษที่ 19 โคเซ มีเกล การ์เรรา (Jose Miguel Carrera) ได้ประกาศเอกราชให้ชิลีเป็นอิสระจากสเปน แม้ว่าสเปนจะพยายามเข้ามาปราบปรามและยึดครองชิลีอีกครั้ง แต่การยึดครองก็เป็นช่วงเวลาสั้น ๆ เท่านั้น จนในที่สุดชิลีสามารถขับไล่อิทธิพลของสเปน และได้เอกราชจากสเปนโดยสมบูรณ์ในวันที่ 12 พฤษภาคม 1818 หลังจากได้เอกราชจากสเปนแล้ว รัฐบาลชิลีใช้ความพยายามอย่างสูงในการยึดครองดินแดนของชาวมาปูเชจนสามารถยึดดินแดนได้โดยเด็ดขาดในปี ค.ศ. 1871 และขยายอาณาเขตทางทิศใต้จนครอบคลุมถึงบริเวณช่องแคบมาเจลลัน นอกจากนี้แล้ว รัฐบาลชิลีได้ทำสงครามแปซิฟิกกับประเทศโบลิเวียและเปรูจนได้รับชัยชนะ ทำให้สามารถขยายดินแดนทางตอนเหนือ ซึ่งดินแดนที่ได้มาจากทั้งสองเหตุการณ์กลายเป็นดินแดนของประเทศชิลีในปัจจุบัน

ดูเพิ่มเติมความสัมพันธ์ระหว่างสหรัฐอเมริกากับชิลีที่ การเข้าแทรกแซงของสหรัฐอเมริกาในชิลี

การเมืองการปกครอง[แก้]

ธงชาติชิลีและรัฐธรรมนูญ

ชิลีปกครองในรูปแบบสาธารณรัฐแบบประธานาธิบดี มีประธานาธิบดีเป็นประมุขแห่งรัฐและหัวหน้ารัฐบาล รัฐบาลเป็นผู้ใช้อำนาจบริหาร รัฐธรรมนูญของชิลีฉบับปัจจุบันผ่านการลงประชามติในปี พ.ศ. 2523 สมัยรัฐบาลทหารของเอากุสโต ปีโนเชต และเริ่มมีผลบังคับใช้ในวันที่ 11 มีนาคม พ.ศ. 2524 จากนั้นได้ผ่านการแก้ไขหลายครั้ง โดยครั้งสุดท้ายเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2553

การแบ่งเขตการปกครอง[แก้]

แคว้นของประเทศชิลี

ชิลีแบ่งเขตการปกครองออกเป็น แคว้น (สเปน: regiones) 15 แคว้น แต่ละแคว้นมี ผู้ว่าการแคว้น (intendente) ได้รับการแต่งตั้งโดยประธานาธิบดี

แคว้นต่าง ๆ มีชื่อทางการทั้งเป็นชื่อเรียกและตัวเลขโรมัน (เช่น IV - เขตที่ 4) ลำดับตัวเลขเรียงตามที่ตั้งของแคว้นต่าง ๆ ตั้งแต่ทางตอนเหนือลงมาทางตอนใต้ ซึ่งโดยทั่วไป ตัวเลขโรมันจะถูกใช้มากกว่าชื่อของแคว้น ยกเว้นแคว้นอันเป็นที่ตั้งของเมืองหลวง ซึ่งเรียกว่า แคว้นเมืองหลวงซานเตียโก (Región Metropolitana de Santiago หรือ RM)

แต่ละแคว้นแบ่งออกเป็น จังหวัด (provincias) รวม 51 จังหวัด มีผู้ว่าราชการจังหวัด (gobernador) เป็นหัวหน้า โดยแต่ละจังหวัดก็ยังแบ่งพื้นที่ย่อยลงไปอีกเป็น เทศบาล (comunas) แต่ละแห่งมีนายกเทศมนตรี (alcalde) เป็นของตนเอง ผู้ว่าราชการจังหวัดได้รับการแต่งตั้งจากประธานาธิบดี ขณะที่นายกเทศมนตรีได้รับการเลือกตั้งจากประชาชน

หมายเลข แคว้น เมืองหลวง
I ตาราปากา อีกีเก
II อันโตฟากัสตา อันโตฟากัสตา
III อาตากามา โกเปียโป
IV โกกิมโบ ลาเซเรนา
V บัลปาราอีโซ บัลปาราอีโซ
VI โอฮิกกินส์ รังกากวา
VII เมาเล ตัลกา
VIII บีโอ-บีโอ กอนเซปซีออน
IX อาเรากานีอา เตมูโก
X โลสลาโกส ปวยร์โตมอนต์
XI ไอย์เซน โกยไอย์เก
XII มากายาเนส ปุนตาอาเรนัส
RM ซานเตียโกเมโทรโพลิแทน ซานเตียโก
XIV โลสรีโอส บัลดีเบีย
XV อารีกา-ปารีนาโกตา อารีกา


เมืองใหญ่ที่สุดในชิลี
2012 pre-Census[1]

ที่ เมือง แคว้น ประชากร
ซานเตียโก
ซานเตียโก

กอนเซปซีออน
กอนเซปซีออน

1 ซานเตียโก ซานเตียโกเมโทรโพลิแทน 6,026,797 บัลปาราอีโซ
บัลปาราอีโซ

ลาเซเรนา
ลาเซเรนา

2 กอนเซปซีออน แคว้นบีโอ-บีโอ 945,544
3 บัลปาราอีโซ แคว้นบัลปาราอีโซ 930,220
4 ลาเซเรนา แคว้นโกกิมโบ 412,586
5 อันโตฟากัสตา แคว้นอันโตฟากัสตา 346,126
6 เตมูโก แคว้นอาเรากานีอา 339,750
7 อีกีเก แคว้นตาราปากา 278,250
8 รังกากวา แคว้นโอฮิกกินส์ 276,532
9 ปวยร์โตมอนต์ แคว้นโลสลาโกส 228,118
10 อารีกา แคว้นอารีกา-ปารีนาโกตา 210,920

ส่วนประกอบชาติพันธุ์[แก้]

สตรีพื้นเมืองชาวมาปูเช
ชนพื้นเมืองของประเทศชิลี (การสำรวจสำมะโนประชากรปี 2002)
ชาติพันธุ์ ประชากร %
ไอย์มารา (Aymara) 48,501 0.32
อาตากามา (Atacameño) 21,015 0.14
กาเวสการ์ (Kawésqar) 2,622 0.02
โกยา (Kolla) 3,198 0.02
มาปูเช (Mapuche) 604,349 4.00
เกชัว (Quechua) 6,175 0.04
ราปานุย (Rapanui) |4,647 0.03
ยากัน (Yagán) 1,685 0.01
รวม 692,192 4.58

อ้างอิง[แก้]

  1. ข้อมูลประเทศเปรูจากเดอะเวิลด์แฟกต์บุก ซีไอเอ (อังกฤษ)
  2. Brian Bell, Insight Guides : Chile, (New York : Langenscheidt Publishing, 2002), 24.

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

คุณสามารถหาข้อมูลเกี่ยวกับ ประเทศชิลี ได้โดยค้นหาจาก
โครงการพี่น้องของวิกิพีเดีย:
Wiktionary-logo-th.png หาความหมาย จากวิกิพจนานุกรม
Wikibooks-logo.svg หนังสือ จากวิกิตำรา
Wikiquote-logo.svg คำคม จากวิกิคำคม
Wikisource-logo.svg ข้อมูลต้นฉบับ จากวิกิซอร์ซ
Commons-logo.svg ภาพและสื่อ จากคอมมอนส์
Wikinews-logo.svg เนื้อหาข่าว จากวิกิข่าว
Wikiversity-logo-en.svg แหล่งเรียนรู้ จากวิกิวิทยาลัย
รัฐบาล
การศึกษา
ด้านการท่องเที่ยว