นักปราชญ์แห่งคริสตจักร

ภาพของนักบุญอีซีโดโรแห่งเซบียา กับหนังสือซึ่งเป็นสัญลักษณ์ที่นิยมกันในการแสดงรูปของนักปราชญ์แห่งคริสตจักร

นักปราชญ์แห่งคริสตจักร (ภาษาอังกฤษ: Doctor of the Church; ภาษาละติน: docere) “docere” หรือ “doctor” ในภาษาละตินหมายถึง “สอน” “นักปราชญ์แห่งคริสตจักร” เป็นตำแหน่งที่แต่งตั้งให้ผู้ที่มีความสำคัญทางศาสนาโดยเฉพาะทางด้านเทววิทยาคริสเตียนหรือคำสอนของคริสต์ศาสนา

นักปราชญ์แห่งคริสตจักรในนิกายโรมันคาทอลิก

ในคริสตจักรโรมันคาทอลิกตำแหน่งนี้จะมอบให้แก่นักบุญผู้เป็นเจ้าของงานประพันธ์ที่คริสตจักรถือว่ามีคุณค่าต่อการศึกษา โดยเป็นการประกาศจากพระสันตะปาปาหรือจากสภาสังคายนาสากล (ecumenical council) การแต่งตั้งนี้นานๆ จึงทำกันครั้งหนึ่งและเป็นการแต่งตั้งหลังจากที่ผู้ได้รับการแต่งตั้งเสียชีวิตไปแล้วและหลังจากที่ได้รับประกาศให้เป็นนักบุญแล้วเท่านั้น

สมเด็จพระสันตะปาปาเกรกอรีที่ 1 แอมโบรสแห่งมิลาน ออกัสตินแห่งฮิปโป และเจอโรมเป็นนักบุญสี่ท่านแรกที่ได้รับแต่งตั้งขึ้นเป็นนักปราชญ์แห่งคริสตจักร เมื่อปึ ค.ศ. 1298 ทั้งสี่ท่านเป็นที่รู้จักรวมกันในนาม “นักปราชญ์ผู้ยิ่งใหญ่คริสตจักรตะวันตก” และ “นักปราชญ์ผู้ยิ่งใหญ่คริสตจักรตะวันออก” สี่องค์คือ นักบุญจอห์น คริสซอสตอม นักบุญเบซิลแห่งเซซาเรีย นักบุญเกรกอรีแห่งนาเซียนซัส และนักบุญอธาเนเซียสแห่งอเล็กซานเดรีย ผู้ได้รับแต่งตั้งเมื่อปี ค.ศ. 1568 โดยสมเด็จพระสันตะปาปาปิอุสที่ 5

นักปราชญ์แห่งคริสตจักรแต่ละองค์ก็มีความเชี่ยวชาญในสาขาต่างๆ กัน เช่น นักบุญเกรกอรีหรือพระสันตะปาปาเกรกอรีที่ 1 และนักบุญแอมโบรสเป็นนักเขียนจดหมายและศาสตรนิพนธ์ นักบุญแคทเธอรินแห่งเซียนนาและนักบุญจอห์นแห่งไม้กางเขนจะเขียนเกี่ยวกับเทววิทยาเชิงรหัสยะ (mystical theology) นักบุญออกัสตินแห่งฮิปโปและนักบุญโรแบร์โต เบลลาร์มีโนจะป้องกันศาสนาจากพวกนอกรีต นักบุญบีดเขียน “ประวัติศาสตร์เกี่ยวกับศาสนาของชนอังกฤษ” ซึ่งเป็นเอกสารที่ดีที่สุดในทางประวัติศาสตร์อังกฤษในยุคกลาง นักบุญแอนเซล์มแห่งแคนเทอร์เบอรี นักบุญอัลแบร์ตุส มาญุสและนักบุญโทมัส อควีนาสเป็นทั้งนักเทววิทยาคริสเตียนและนักปรัชญา

คริสตจักรโรมันคาทอลิกได้แต่งตั้ง “นักปราชญ์แห่งคริสตจักร” ทั้งหมดด้วยกัน 33 องค์ ในจำนวนนี้ 17 องค์ถึงแก่กรรมก่อนที่จะมีการแยกตัวของคริสตจักรทางตะวันออกในปี ค.ศ. 1054 ซึ่งทางนิกายอีสเติร์นออร์โธด็อกซ์ก็ยังนับถือนักปราชญ์ทั้ง 17 องค์นี้ ในบรรดา 33 องค์นี้ 25 องค์มาจากคริสตจักรตะวันตก และอีก 8 มาจากคริสตจักรตะวันออก 3 คนเป็นผู้หญิง 18 คนเป็นบิชอป 29 คนเป็นบาทหลวง 1 คนเป็นพันธบริกร 2 คนเป็นนักพรตหญิง 1 เป็นฆราวาสหญิง; 24 คนมาจากยุโรป, 3 คนมาจากแอฟริกาและอีก 6 คนมาจากเอเชีย

รายชื่อนักปราชญ์แห่งคริสตจักรโรมันคาทอลิก

ชื่อ	ค.ศ. เกิด	ค.ศ. ตาย	แต่งตั้ง	ชาติ	ตำแหน่ง
นักบุญเกรกอรี* (St. Gregory the Great)	540 (ราว)	12 มีนาคม 604	1298	โรมัน	พระสันตะปาปา
นักบุญแอมโบรส* (St. Ambrose)	340 (ราว)	4 เมษายน 397	1298	โรมัน	บิชอปแห่งมิลาน
นักบุญออกัสตินแห่งฮิปโป* (St. Augustine)	354	28 สิงหาคม 430	1298	ชาวนิวมิเดีย	บิชอปแห่งฮิปโป
นักบุญเจอโรม* (St. Jerome)	347 (ราว)	30 กันยายน 420	1298	ดาลเมเชีย	บาทหลวง นักพรต
นักบุญจอห์น คริสซอสตอม* (St. John Chrysostom)	347	407	1568	ซีเรียน	อัครบิดรแห่งคอนสแตนติโนเปิล
นักบุญเบซิลแห่งเซซาเรีย* (St. Basil)	330	1 มกราคม 379	1568	คาพะโดเคีย	บิชอปแห่งเซซาเรีย มาซาคา
นักบุญเกรกอรีแห่งนาเซียนซัส* (St. Gregory Nazianzus)	329	25 มกราคม 389	1568	คาพะโดเคีย	อัครบิดรแห่งคอนสแตนติโนเปิล
นักบุญอธาเนเซียสแห่งอเล็กซานเดรีย* (St. Athanasius)	298	2 พฤษภาคม 373	1568	อียิปต์	อัครบิดรแห่งอเล็กซานเดรีย
นักบุญโทมัส อควีนาส (St. Thomas Aquinas)	1225	7 มีนาคม 1274	1568	เนเปิลส์	บาทหลวง, นักเทววิทยาคริสเตียน นักบวชคณะดอมินิกัน
นักบุญโบนาเวนตูรา (St. Bonaventure)	1221	15กรกฎาคม 1274	1588	ละติอุม	คาร์ดินัลบิชอปแห่งอัลบาโน นักเทววิทยาคริสเตียน มหาธิการคณะฟรันซิสกัน
นักบุญแอนเซล์มแห่งแคนเทอร์เบอรี (St. Anselm)	1033 หรือ 1034	21 เมษายน 1109	1720	อาออสตา	อาร์ชบิชอปแห่งแคนเทอร์เบอรี, นักพรตคณะเบเนดิกติน
นักบุญอีซีโดโรแห่งเซบียา* (St. Isidore)	560	4 เมษายน 636	1722	อันดาลูเชีย	บิชอปแห่งเซบียา
นักบุญปีเตอร์ คริสโซโลกัส* (St. Peter Chrysologus)	406	450	1729	อิตาลี	อาร์ชบิชอปแห่งราเวนนา
นักบุญลีโอที่ 1* (St. Leo the Great)	400	10 พฤศจิกายน 461	1754	โรมัน	พระสันตะปาปา
นักบุญปีเตอร์ เดเมียน (St. Peter Damian)	1007	21/22 February 1072	1828	ราเวนนา	คาร์ดินัลบิชอปแห่งออสเตรีย นักพรตคณะเบเนดิกติน
นักบุญแบร์นาร์แห่งแกลร์โว (St. Bernard)	1090	21 สิงหาคม 1153	1830	เบอร์กันดี	บาทหลวง นักพรตคณะซิสเตอร์เชียน
นักบุญอีแลร์แห่งปัวตีเย* (St. Hilary of Poitiers)	300	367	1851	กอล	บิชอปแห่งปัวตีเย
นักบุญอัลฟองโซแห่งลีโกรี (St. Alphonsus Liguori)	1696	1 สิงหาคม 1787	1871	เนเปิลส์	บิชอปแห่งซานตากาตา เด โกตี ผู้ก่อตั้งคณะพระมหาไถ่
นักบุญฟรองซัว เดอ ซาล (St. Francis de Sales)	1567	28 ธันวาคม 1622	1877	ซาวอย	บิชอปแห่งเจนีวา
นักบุญซีริลแห่งอเล็กซานเดรีย (St. Cyril of Alexandria)	376	27 มิถุนายน 444	1883	อียิปต์	อัครบิดรแห่งอเล็กซานเดรีย
นักบุญซีริลแห่งเยรูซาเลม* (St. Cyril of Jerusalem)	315	386	1883	เยรูซาเลม	อัครบิดรแห่งเยรูซาเลม
นักบุญจอห์นแห่งดามัสกัส* (St. John Damascene)	676	5 ธันวาคม 749	1883	ซีเรีย	บาทหลวง นักพรต
นักบุญบีด* (St. Bede the Venerable)	672	27 พฤษภาคม 735	1899	อังกฤษ	บาทหลวง นักพรต
นักบุญเอเฟรมชาวซีเรียน* (St. Ephrem)	306	373	1920	ซีเรีย	พันธบริกร
นักบุญเปตรุส กานีซีอุส (St. Peter Canisius)	1521	21 ธันวาคม 1597	1925	เนเธอร์แลนด์	บาทหลวง นักบวชคาทอลิกคณะเยสุอิต
นักบุญจอห์นแห่งไม้กางเขน (St. John of the Cross)	1542	14 ธันวาคม 1591	1926	สเปน	บาทหลวง รหัสยิก นักบวชผู้ก่อตั้งคณะคาร์เมไลท์ไม่สวมรองเท้า
นักบุญโรแบร์โต เบลลาร์มีโน (St. Robert Bellarmine)	1542	17 กันยายน 1621	1931	ทัสเคนี	อาร์ชบิชอปแห่งกาปัว, นักเทววิทยาคริสเตียน, นักบวชคาทอลิกคณะเยสุอิต
นักบุญอัลแบร์ตุส มาญุส (St. Albertus Magnus)	1193	15 พฤศจิกายน 1280	1931	ชาวเยอรมัน	บิชอป นักเทววิทยาคริสเตียน นักบวชคาทอลิกคณะดอมินิกัน
นักบุญแอนโทนีแห่งปาดัว (St. Anthony of Padua)	1195	13 มิถุนายน 1231	1946	โปรตุเกส	บาทหลวง, นักบวชคณะฟรันซิสกัน
นักบุญลอเรนโซแห่งบรินดีซี (St. Lawrence of Brindisi)	22 กรกฎาคม 1559	22 กรกฎาคม 1619	1959	เนเปิลส์	บาทหลวง นักการทูต นักบวชคาทอลิกคณะกาปูชิน
นักบุญเตเรซาแห่งอาบีลา (St. Teresa of Ávila)	28 มีนาคม 1515	4 ตุลาคม 1582	1970	สเปน	รหัสยิก ผู้ก่อตั้งคณะคาร์เมไลท์ไม่สวมรองเท้า
นักบุญแคทเธอรินแห่งเซียนนา (St. Catherine of Siena)	25 มีนาคม 1347	29 เมษายน 1380	1970	ทัสเคนี	รหัสยิก นักพรตหญิงคณะดอมินิกัน
นักบุญเตแรส เดอ ลีซีเยอ (St. Thérèse de Lisieux)	2 มกราคม 1873	30 กันยายน 1897	1997	ฝรั่งเศส	นักพรตหญิงคณะคาร์เมไลท์ไม่สวมรองเท้า

ดูเพิ่ม

• คริสต์ศาสนา
• นักบุญ

แหล่งข้อมูลอื่น

• นักปราชญ์แห่งคริสตจักร (Catholic Church) (อังกฤษ)
• นักปราชญ์แห่งคริสตจักร (Catholic Encyclopedia) (อังกฤษ)