ทานาทอส

รูปปั้นทานาทอส

ทานาทอส ในเซนต์เซย่า

เพอร์โซนา ทานาทอส ที่ออกแบบโดยชิเงโนริ โซเอะจิมะ ในเพอร์โซนา 3

ทานาทอส (อังกฤษ: Thanatos, กรีกโบราณ: θάνατος แปลว่า ความตาย) หรือ ออร์คัส (Orcus) ในภาษาลาตินที่ชาวโรมันเรียก เป็นเทพองค์หนึ่งในตำนานเทพของกรีก เป็นเทพแห่งความความตาย เป็นผู้ที่สามารถควบคุมความตายของสิ่งมีชีวิตทุกชีวิตบนโลก เป็นบุตรชายของนิกซ์ (Nyx) เทพีแห่งราตรี และ อีราบัส (Erabus) เทพแห่งความมืด เป็นน้องชายฝาแฝดของฮิปนอส (Hypnos) เทพแห่งนิทรา โดยทั้งคู่อาศัยอยู่ยังขุมนรก เป็นเทพผู้ช่วยของฮาเดส (Hades) จ้าวแห่งนรก ทานาทอสนั้นจะรับวิญญาณของผู้ที่ตายอย่างสงบไปยังยมโลกด้วยตนเอง แต่จะให้เหล่าเคอร์ซึ่งเป็นพี่สาวจับวิญญาณที่ตายอย่างทารุณไปก่อน

รูปลักษณ์ของทั้งฮิปนอสและทานาทอส มักเป็นรูปชายหนุ่มเปลือยกาย หน้าตาเหมือนกัน ทั้งคู่จะมีปีกอยู่ที่ศีรษะคนละข้างสลับกัน มือหนึ่งของทานาทอสมักถือผีเสื้อหรือมาลัยดอกไม้ โดยบทบาทของทานาทอสในเทพนิยาย ทานาทอสจะเป็นผู้รับวิญญาณมนุษย์ไปยังยมโลก แต่ในบางตำนานจะยกบทบาทนี้ให้เฮอร์มีส (Hermes) เทพแห่งการสื่อสาร ปรากฏตอนนึงความว่า ได้ถูกกษัตริย์ซีซิสฟัส (Sisyphus) หลอกล่อจนหลงกลแล้วถูกจับขัง ทำให้ไม่มีคนตาย จนกระทั่งเอรีส (Ares) เทพแห่งสงครามหงุดหงิดที่ไม่มีคนตายในการสู้รบ จึงได้ใช้กำลังปลดปล่อยทานาทอสและพาซีซิสฟัสไปยังยมโลก

เนื่องจากเป็นเทพแห่งความตาย ซึ่งเป็นสิ่งที่มนุษย์ทุกคนหวาดกลัว และแม้แต่เหล่าเทพก็ยังรังเกียจทานาทอส จึงนับว่า ทานาทอสเป็นปีศาจตนหนึ่งก็ว่าได้ โดยทานาทอสเองก็เกลียดชังมนุษย์และเทพเจ้าอื่น ๆ เช่นเดียวกัน ทานาทอสนั้นเคยต่อสู้กับวีรบุรุษ เฮราคลีส โดยเฮราคลีสนั้นต้องการช่วยเหลือราชินีอัลเคสทิส (Alkestis) ซึ่งยอมสละชีวิตตนเพื่อให้พระสวามี แอดมีตอส (Admetos) มีพระชนม์ชีพยืนยาว เมื่อเฮราคลีสสามารถล้มทานาทอสได้จึงเท่ากับเป็นผู้มีชัยเหนือความตาย ทานาทอสจึงยอมให้อัลเคสทิสมีชีวิตต่อไป

ในทางการแพทย์

ในทางจิตวิทยา ชื่อของทานาทอสมักใช้เรียกแรงขับทางจิตที่แสวงหาความทุกข์ ความเจ็บปวด และความตาย ตามทฤษฏีของซิกมุนด์ ฟรอยด์ โดยเป็นแรงขับที่ตรงข้ามกับอีรอส (Eros) ที่เป็นแรงขับแสวงหาความสุขและการมีชีวิต โดยพฤติกรรมเสี่ยงอันตรายหรือทำร้ายตัวเองนั้นเป็นพฤติกรรมที่มีผลมาจากทานาทอส

คำศัพท์ ทานาโทโฟเบีย (Thanatophobia) หมายถึงอาการโฟเบียต่อสิ่งต่างๆที่เกี่ยวกับความตาย เช่น สุสานหรือศพ บางครั้งจะเรียกอาการนี้ว่า นีโครโฟเบีย (Necrophobia) แต่ศัพท์นี้มักใช้ระบุถึงอาการกลัวซากศพมากกว่าการกลัวความตายโดยทั่วๆไป

เครื่องการุณยฆาตซึ่งประดิษฐ์โดยนายแพทย์แจ็ค คีโวเคียน (Jack Kevorkian) มีชื่อว่าทานาตรอน (Thanatron)

ในวัฒนธรรมสมัยนิยม

ทานาทอสถูกสร้างเป็นตัวละครในการ์ตูนญี่ปุ่นเรื่อง เซนต์เซย่า ภาคศึกเทพเจ้าฮาเดส อันเป็นภาคสุดท้ายในฉบับมังงะ โดยทานาทอสในเรื่องเซนต์เซย่า นี้ ถูกวาดให้มีดวงตาและผมเป็นสีเงิน มีดาวห้าแฉกสีดำอยู่กลางหน้าผาก และมีนิสัยโหดร้ายมากซึ่งต่างจากฮิปนอส ซึ่งเมตตากว่า

ในวิดีโอเกม เพอร์โซนา 3 ทานาทอสเป็นเพอร์โซนาสูงสุดของอาร์คานา เดธ มีลักษณะคล้ายกับอสุรกายชุดดำ ใช้ดาบเป็นอาวุธ และมีโลงศพขนาดเล็กต่อกันเหมือนปีกอยู่ด้านหลัง โดยทานาทอสปรากฏตัวเมื่อตัวเอกเรียกเพอร์โซนาออร์เฟอุสครั้งแรก ซึ่งทานาทอสได้ฉีกร่างของออร์เฟอุสออกมาและทำลายชาโดว์ แมจิเชียน ก่อนจะคืนสภาพเป็นออร์เฟอุสตามเดิม ในภายหลัง ผู้เล่นสามารถสร้างเพอร์โซนา ทานาทอสได้โดยการรวมเพอร์โซนาอื่นทั้งหมดในกลุ่มอาร์คานา เดธ เข้าด้วยกัน นอกจากนี้ เมสไซยาห์ซึ่งเป็นเพอร์โซนาสูงสุดของอาร์คานา จัดเมนต์ก็จะได้จากการรวมออร์เฟอุสและทานาทอสเข้าด้วยกันเท่านั้น

ในเกม ก็อดออฟวอร์:โกสต์ออฟสปาร์ตาร์ ทานาทอสเป็นบอสตัวสุดท้ายของเกม ลักษณะคือ ไว้ผมยาว ใส่เกราะ และไม่มีตาดำ สามารถแปลงร่างเป็นอสุรกายได้ โดยเราจะได้เจอทานาทอสหลังจากที่เครโทสต่อสู้กับดีมอส น้องชายของตัวเอง และทานาทอสพยายามจะฆ่าดีมอสทิ้ง เครโทสและดีมอสจึงต้องช่วยกันกำจัดทานาทอสเสีย ทานาทอสจับดีมอสกระแทกหน้าผาจนดีมอสตาย เครโทสแค้นมาก จึงได้สังหารทานาทอสตายแล้วอุ้มศพดีมอสกลับไปหา gravedigger ที่รออยู่แล้ว(gravedigger ที่จริงแล้วคือซุสแปลงกายมา)

ดูเพิ่ม

• ฮิปนอส
• ฮาเดส