ทัศนมาตรศาสตร์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

ทัศนมาตรศาสตร์ (อังกฤษ: Optometry; ศัพท์บัญญัติราชบัณฑิตยสถานใช้ว่า การตรวจปรับสายตา หรือ การวัดสายตา) เป็นสาขาวิชาที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน เริ่มก่อร่างขึ้นตั้งแต่ในช่วงศตวรรษที่ 13 จากกลุ่มของผู้ประกอบแว่นสายตาซึ่งในระยะเริ่มแรกมีลักษณะเป็นองค์กรทางการค้าและธุรกิจ การรวมตัวในลักษณะของผู้ประกอบวิชาชีพไม่ได้เกิดขึ้น จนกระทั่งประมาณปลายศตวรรษที่ 18 ที่เริ่มมีการรวมตัวและจัดระบบการศึกษาในระดับอุดมศึกษาของวิชาชีพนี้อย่างชัดเจน จนมีการจัดระบบขึ้นทะเบิยนบุคลากรในวิชาชีพนี้ในฐานะผู้ประกอบโรคศิลปะทั้งในกลุ่มประเทศยุโรปและสหรัฐอเมริกา ในประเทศที่พัฒนาแล้วบุคลากรในสาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์ยังมีความสำคัญอย่างมากในการปฏิบัติงานทางด้านสาธารณสุขการแพทย์ในลักษณะหน่วยการแพทย์ปฐมภูมิ (Primary Health Care)

การใช้เครื่องมือทางทัศนมาตรศาสตร์หรือเครื่องมือวัดสายตา (Optical refractor) เพื่อประกอบแว่นสายตาในปัจจุบัน

สาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์เป็นสาขาวิชาประยุกต์ทางด้านคลินิกสายตาและระบบการเห็นที่มีการนำความรู้ด้านวิทยาศาสตร์การแพทย์และฟิสิกส์ด้านแสง-เลนส์สายตามาใช้ในการตรวจ วินิจฉัย และแก้ไขปัญหาของระบบการเห็นของมนุษย์ สาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์มี "ปริญญาทัศนมาตรศาสตรบัณฑิต (Doctor of Optometry,O.D.)" เป็นปริญญาโดยตรงสำหรับผู้ประสงค์จะประกอบโรคศิลปะในสาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์ซึ่งไม่ใช่ปริญญาที่มีคุณวุฒิทางการวิจัยเทียบเท่าปริญญาระดับดุษฎีบัณฑิต (Doctor of Philosophy, Ph.D.) ตามปกติแล้วนักศึกษาต้องใช้เวลาในการศึกษาหลังจบการศึกษาชั้นมัธยมการศึกษาปีที่ 6 ตามหลักสูตรทัศนมาตรศาสตรบัณฑิตไม่น้อยกว่า 6 ปีการศึกษา หลังได้รับปริญญาทัศนมาตรศาสตรบัณฑิตแล้ว บุคลากรเหล่านี้ต้องผ่านการทดสอบขึ้นทะเบียนภายใต้กฎหมายการประกอบโรคศิลปะเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะตามมาตรฐานที่คณะกรรมการประกอบโรคศิลปะในสาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์เป็นผู้กำหนด ผู้ที่ได้รับปริญญาทัศนมาตรศาสตรบัณฑิตและผ่านการสอบขึ้นทะเบียนเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะอย่างถูกต้อง เรียกว่า นักทัศนมาตรวิชาชีพ (Optometrist)

สภาทัศนมาตรศาสตร์โลก (World Council of Optometry) ได้ให้คำจำกัดความของการประกอบวิชาชีพทัศนมาตรศาสตร์ไว้ ดังนี้ "Optometry is a healthcare profession that is autonomous, educated, and regulated (licensed/registered), and optometrists are the primary healthcare practitioners of the eye and visual system who provide comprehensive eye and vision care, which includes refraction and dispensing, detection/diagnosis and management of disease in the eye, and the rehabilitation of conditions of the visual system."

นักทัศนมาตรวิชาชีพไม่ใช่จักษุแพทย์ ในความเป็นจริงแล้วนักทัศนมาตรวิชาชีพก็ไม่ได้ทำหน้าที่เฉพาะที่เกี่ยวข้องกับการประกอบแว่นสายตาเพียงอย่างเดียว แม้ว่าการประกอบแว่นสายตาจะเป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญในการแก้ไขปัญหาสายตา แต่โดยทั่วไปแล้วนักทัศนมาตรวิชาชีพจะฝึกบุคลากรหรือจ้างบุคลากรระดับช่างฝีมือในการทำงานด้านนี้โดยเฉพาะซึ่งที่รู้จักกันดี นั่นคือ ช่างประกอบแว่นสายตา (Optician) ทั้งนี้เพราะช่างประกอบแว่นสายตาทำงานกับแว่นสายตาและธุรกิจการจำหน่ายแว่นสายตาและอุปกรณ์ หลักการปฏิบัติงานตามปกติของช่างประกอบแว่นสายตาก็ไม่ได้จัดว่าเป็นการปฏิบัติงานกับมนุษย์โดยตรง อีกทั้งช่างประกอบแว่นสายตาก็ไม่จำเป็นต้องคำนึงถึงสุขภาพด้านอื่นๆของผู้มาใช้บริการจึงไม่จำเป็นต้องมีใบประกอบโรคศิลปะในการปฏิบัติงานซึ่งแตกต่างจากนักทัศนมาตรวิชาชีพที่มีการปฏิบัติงานโดยตรงกับมนุษย์และยังต้องคำนึงถึงความเป็นไปของระบบต่างๆในร่างกายผู้ป่วยด้วย เนื่องจากเหตุผลนี้เอง ลักษณะการปฏิบัติงานของช่างประกอบแว่นสายตาและนักทัศนมาตรวิชาชีพจึงมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน

การเรียนการสอน[แก้]

การเรียนการสอนในระดับอุดมศึกษา สาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์ เกิดขึ้นครั้งแรกอย่างเป็นระบบเมื่อประมาณ พ.ศ. 2415 ซึ่งดำเนินการเรียนการสอนและพัฒนาเรื่อยมาจนเป็น Illinois College of Optometry ใน สหรัฐอเมริกาเริ่มมีการประสิทธิ์ประสาทปริญญาเฉพาะของสาขาวิชานี้ เมื่อปี พ.ศ. 2432 ที่ Philadelphia Optical College [1]

สำหรับในประเทศไทย มี สถาบันอุดมศึกษาที่เปิดการเรียนการสอนในสาขานี้ คือ มหาวิทยาลัยรามคำแหง ในสาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์ หลักสูตรทัศนมาตรศาสตรบัณฑิต (Doctor of Optometry, O.D.) ซึ่งได้เปิดดำเนินการต่อเนื่องตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 โดยสถาบันวิทยาศาสตร์สุขภาพ (Institute of Health Science) ร่วมกับมหาวิทยาลัยอินเดียน่า (Indiana University)[2] ตามมติสภามหาวิทยาลัยรามคำแหงในวันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2555 ได้ยกฐานะของสาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์ขึ้นเป็น คณะทัศนมาตรศาสตร์ หรือ Faculty of Optometry เพื่อเป็นการรองรับบทบาทที่ชัดเจนเพิ่มขึ้นของสาขาวิชาชีพทัศนมาตรศาสตร์ในการให้บริการทางการแพทย์ด้านสายตาและสุขภาพของประชาชนสืบต่อไป

ในปี พ.ศ. 2549 คณะทัศนมาตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต ได้เปิดดำเนินการศึกษา ปัจจุบันมีผู้สำเร็จการศึกษาไปแล้ว 3 รุ่นและกำลังจะสำเร็จการศึกษาในปีการศึกษา 2555 นี้อีก 1 รุ่น ในปี พ.ศ. 2553 คณะทัศนมาตรศาสตร์ได้มีการปรับปรุงครั้งสำคัญ โดยเชิญ ผศ.นพ.ธวัชชัย ปานเสถียรกุล ประธานคณะอนุกรรมการสอบใบประกอบวิชาชีพโดยอาศัยทัศนมาตรศาสตร์ของกองประกอบโรคศิลป์กระทรวงสาธารณสุขมาเป็นคณบดี และเชิญ พญ. วัฒนีย์ เย็นจิตร ผู้อำนวยการศูนย์จักษุ มหาวิทยาลัยรังสิต และกรรมการราชวิทยาลัยจักษุแพทย์แห่งประเทศไทย มาเป็นรองคณบดี เพื่อดำเนินการ

         1. ปรับปรุงหลักสูตรการเรียนการสอนให้สอดคล้องกับการให้บริการทัศนมาตรศาสตร์ที่เป็นสากลในปัจจุบัน
         2. เตรียมความพร้อมของนักศึกษาทัศนมาตรศาสตร์ที่จะจบการศึกษาในการสอบใบประกอบวิชาชีพโดยอาศัยทัศนมาตรศาสตร์
          •   บัดนี้การปรับปรุงหลักสูตรได้เสร็จเรียบร้อยและผ่านการรับรองจากสภามหาวิทยาลัยแล้ว โดยนักศึกษาที่จบการศึกษา 4 ปี (ในหลักสูตรเดิม) จะได้รับปริญญาวิทยาศาสตร์บัณฑิต(วิทยาศาสตร์สายตา)
          •  หลักสูตรใหม่ 6 ปีเริ่มตั้งแต่ปีการศึกษา 2554 เมื่อศึกษาจบแล้วจะได้รับปริญญา ทัศนมาตรศาสตร์บัณฑิต (Doctor of Optometry, O.D.) เช่นเดียวกับหลักสูตรทัศนมาตรศาสตร์ที่เป็นสากล นักศึกษาที่สำเร็จการศึกษาแล้วมีสิทธิ์สอบใบประกอบวิชาชีพโดยอาศัยทัศนมาตรศาสตร์ ของกองการประกอบโรคศิลปะกระทรวงสาธารณสุข
          •   นักศึกษาที่จบการศึกษา 4 ปีในหลักสูตรเดิมสามารถกลับมาศึกษาต่ออีก 2 ปี เพื่อรับปริญญาทัศนมาตรศาสตร์บัณฑิตได้
          •   นักศึกษาที่จบปริญญาตรีสาขาอื่น สามารถเทียบโอนหน่วยกิตเพื่อศึกษาต่อได้

ในปีเดียวกัน(พ.ศ. 2555) มหาวิทยาลัยนเรศวรก็ได้เปิดการเรียนการสอนในสาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์ หลักสูตร 6 ปี โดยดำริของท่านอธิการบดีศาสตรจารย์ดร. สุจินต์ จินายน ซึ่งได้มอบหมายให้ท่านคณบดี รศ.ดร.อรทัย ตั้งวรสิทธิชัย (ในขณะนั้น)ได้ร่างและจัดทำหลักสูตรจนสำเร็จ ผ่านสภาวิชาการ สภามหาวิทยาลัย และได้ผ่านการรับรองสถาบัน จากกองประกอบโรคศิลปะเรียบร้อยแล้ว และได้ทำการรับศึกษารุ่นแรก (ปี 55)จำนวน 35 คน รุ่นปี 56 มี 28 คน รุ่นปี 57 มี 28 คน ในสังกัดของภาควิชาทัศนมาตรศาสตร์ ปัจจุบันมีรศ.ดร.สุรพล ตั้งวรสิทธิชัย ดำรงตำแหน่งหัวหน้าภาควิชาทัศนมาตรศาสตร์ คณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร ภาควิชาทัศนมาตรศาสตร์ คณะสหเวชศาสตร์ มีจุดมุ่งหมายที่จะสร้าง ผลิต บุคลากรชั้นนำ เชี่ยวชาญ เฉพาะด้าน และพัฒนางานวิจัยทางทัศนมาตรศาสตร์ เพื่อพัฒนาคุณภาพการมองเห็นของประชากรในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง และประเทศไทย

www.rsu.ac.th/optometry/

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

  1. อะไรที่ Optometry ต่างจาก Medicine จากอดีตถึงวันนี้[ลิงก์เสีย]
  2. [1]