ทัศนมาตรศาสตร์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

ทัศนมาตรศาสตร์ (อังกฤษ: Optometry; ศัพท์บัญญัติราชบัณฑิตยสถานใช้ว่า การตรวจปรับสายตา หรือ การวัดสายตา) เป็นสาขาวิชาที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน เริ่มก่อร่างขึ้นตั้งแต่ในช่วงศตวรรษที่ 13 จากกลุ่มของผู้ประกอบแว่นสายตาซึ่งในระยะเริ่มแรกมีลักษณะเป็นองค์กรทางการค้าและธุรกิจ การรวมตัวในลักษณะของผู้ประกอบวิชาชีพไม่ได้เกิดขึ้น จนกระทั่งประมาณปลายศตวรรษที่ 18 ที่เริ่มมีการรวมตัวและจัดระบบการศึกษาในระดับอุดมศึกษาของวิชาชีพนี้อย่างชัดเจน จนมีการจัดระบบขึ้นทะเบิยนบุคลากรในวิชาชีพนี้ในฐานะผู้ประกอบโรคศิลปะทั้งในกลุ่มประเทศยุโรปและสหรัฐอเมริกา ในประเทศที่พัฒนาแล้วบุคลากรในสาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์ยังมีความสำคัญอย่างมากในการปฏิบัติงานทางด้านสาธารณสุขการแพทย์ในลักษณะหน่วยการแพทย์ปฐมภูมิ (Primary Health Care)

การใช้เครื่องมือทางทัศนมาตรศาสตร์หรือเครื่องมือวัดสายตา (Optical refractor) เพื่อประกอบแว่นสายตาในปัจจุบัน

สาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์เป็นสาขาวิชาประยุกต์ทางด้านคลินิกสายตาและระบบการเห็นที่มีการนำความรู้ด้านวิทยาศาสตร์การแพทย์และฟิสิกส์ด้านแสง-เลนส์สายตามาใช้ในการตรวจ วินิจฉัย และแก้ไขปัญหาของระบบการเห็นของมนุษย์ สาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์มี "ปริญญาทัศนมาตรศาสตรบัณฑิต (Doctor of Optometry,O.D.)" เป็นปริญญาโดยตรงสำหรับผู้ประสงค์จะประกอบโรคศิลปะในสาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์ซึ่งไม่ใช่ปริญญาที่มีคุณวุฒิทางการวิจัยเทียบเท่าปริญญาระดับดุษฎีบัณฑิต (Doctor of Philosophy, Ph.D.) ตามปกติแล้วนักศึกษาต้องใช้เวลาในการศึกษาหลังจบการศึกษาชั้นมัธยมการศึกษาปีที่ 6 ตามหลักสูตรทัศนมาตรศาสตรบัณฑิตไม่น้อยกว่า 6 ปีการศึกษา หลังได้รับปริญญาทัศนมาตรศาสตรบัณฑิตแล้ว บุคลากรเหล่านี้ต้องผ่านการทดสอบขึ้นทะเบียนภายใต้กฎหมายการประกอบโรคศิลปะเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะตามมาตรฐานที่คณะกรรมการประกอบโรคศิลปะในสาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์เป็นผู้กำหนด ผู้ที่ได้รับปริญญาทัศนมาตรศาสตรบัณฑิตและผ่านการสอบขึ้นทะเบียนเป็นผู้ประกอบโรคศิลปะอย่างถูกต้อง เรียกว่า นักทัศนมาตรวิชาชีพ (Optometrist)

สภาทัศนมาตรศาสตร์โลก (World Council of Optometry) ได้ให้คำจำกัดความของการประกอบวิชาชีพทัศนมาตรศาสตร์ไว้ ดังนี้ "Optometry is a healthcare profession that is autonomous, educated, and regulated (licensed/registered), and optometrists are the primary healthcare practitioners of the eye and visual system who provide comprehensive eye and vision care, which includes refraction and dispensing, detection/diagnosis and management of disease in the eye, and the rehabilitation of conditions of the visual system."

นักทัศนมาตรวิชาชีพไม่ใช่จักษุแพทย์ ในความเป็นจริงแล้วนักทัศนมาตรวิชาชีพก็ไม่ได้ทำหน้าที่เฉพาะที่เกี่ยวข้องกับการประกอบแว่นสายตาเพียงอย่างเดียว แม้ว่าการประกอบแว่นสายตาจะเป็นส่วนหนึ่งที่สำคัญในการแก้ไขปัญหาสายตา แต่โดยทั่วไปแล้วนักทัศนมาตรวิชาชีพจะฝึกบุคลากรหรือจ้างบุคลากรระดับช่างฝีมือในการทำงานด้านนี้โดยเฉพาะซึ่งที่รู้จักกันดี นั่นคือ ช่างประกอบแว่นสายตา (Optician) ทั้งนี้เพราะช่างประกอบแว่นสายตาทำงานกับแว่นสายตาและธุรกิจการจำหน่ายแว่นสายตาและอุปกรณ์ หลักการปฏิบัติงานตามปกติของช่างประกอบแว่นสายตาก็ไม่ได้จัดว่าเป็นการปฏิบัติงานกับมนุษย์โดยตรง อีกทั้งช่างประกอบแว่นสายตาก็ไม่จำเป็นต้องคำนึงถึงสุขภาพด้านอื่นๆของผู้มาใช้บริการจึงไม่จำเป็นต้องมีใบประกอบโรคศิลปะในการปฏิบัติงานซึ่งแตกต่างจากนักทัศนมาตรวิชาชีพที่มีการปฏิบัติงานโดยตรงกับมนุษย์และยังต้องคำนึงถึงความเป็นไปของระบบต่างๆในร่างกายผู้ป่วยด้วย เนื่องจากเหตุผลนี้เอง ลักษณะการปฏิบัติงานของช่างประกอบแว่นสายตาและนักทัศนมาตรวิชาชีพจึงมีความแตกต่างกันอย่างชัดเจน

การเรียนการสอน[แก้]

การเรียนการสอนในระดับอุดมศึกษา สาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์ เกิดขึ้นครั้งแรกอย่างเป็นระบบเมื่อประมาณ พ.ศ. 2415 ซึ่งดำเนินการเรียนการสอนและพัฒนาเรื่อยมาจนเป็น Illinois College of Optometry ใน สหรัฐอเมริกาเริ่มมีการประสิทธิ์ประสาทปริญญาเฉพาะของสาขาวิชานี้ เมื่อปี พ.ศ. 2432 ที่ Philadelphia Optical College [1]

สำหรับในประเทศไทย มี สถาบันอุดมศึกษาที่เปิดการเรียนการสอนในสาขานี้ คือ มหาวิทยาลัยรามคำแหง ในสาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์ หลักสูตรทัศนมาตรศาสตรบัณฑิต (Doctor of Optometry, O.D.) ซึ่งได้เปิดดำเนินการต่อเนื่องตั้งแต่ปี พ.ศ. 2545 โดยสถาบันวิทยาศาสตร์สุขภาพ (Institute of Health Science) ร่วมกับมหาวิทยาลัยอินเดียน่า (Indiana University)[2] ตามมติสภามหาวิทยาลัยรามคำแหงในวันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2555 ได้ยกฐานะของสาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์ขึ้นเป็น คณะทัศนมาตรศาสตร์ หรือ Faculty of Optometry เพื่อเป็นการรองรับบทบาทที่ชัดเจนเพิ่มขึ้นของสาขาวิชาชีพทัศนมาตรศาสตร์ในการให้บริการทางการแพทย์ด้านสายตาและสุขภาพของประชาชนสืบต่อไป

ในปี พ.ศ. 2549 คณะทัศนมาตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต ได้เปิดดำเนินการศึกษา ปัจจุบันมีผู้สำเร็จการศึกษาไปแล้ว 3 รุ่นและกำลังจะสำเร็จการศึกษาในปีการศึกษา 2555 นี้อีก 1 รุ่น ในปี พ.ศ. 2553 คณะทัศนมาตรศาสตร์ได้มีการปรับปรุงครั้งสำคัญ โดยเชิญ ผศ.นพ.ธวัชชัย ปานเสถียรกุล ประธานคณะอนุกรรมการสอบใบประกอบวิชาชีพโดยอาศัยทัศนมาตรศาสตร์ของกองประกอบโรคศิลป์กระทรวงสาธารณสุขมาเป็นคณบดี และเชิญ พญ. วัฒนีย์ เย็นจิตร ผู้อำนวยการศูนย์จักษุ มหาวิทยาลัยรังสิต และกรรมการราชวิทยาลัยจักษุแพทย์แห่งประเทศไทย มาเป็นรองคณบดี เพื่อดำเนินการ

         1. ปรับปรุงหลักสูตรการเรียนการสอนให้สอดคล้องกับการให้บริการทัศนมาตรศาสตร์ที่เป็นสากลในปัจจุบัน
         2. เตรียมความพร้อมของนักศึกษาทัศนมาตรศาสตร์ที่จะจบการศึกษาในการสอบใบประกอบวิชาชีพโดยอาศัยทัศนมาตรศาสตร์
          •   บัดนี้การปรับปรุงหลักสูตรได้เสร็จเรียบร้อยและผ่านการรับรองจากสภามหาวิทยาลัยแล้ว โดยนักศึกษาที่จบการศึกษา 4 ปี (ในหลักสูตรเดิม) จะได้รับปริญญาวิทยาศาสตร์บัณฑิต(วิทยาศาสตร์สายตา)
          •  หลักสูตรใหม่ 6 ปีเริ่มตั้งแต่ปีการศึกษา 2554 เมื่อศึกษาจบแล้วจะได้รับปริญญา ทัศนมาตรศาสตร์บัณฑิต (Doctor of Optometry, O.D.) เช่นเดียวกับหลักสูตรทัศนมาตรศาสตร์ที่เป็นสากล นักศึกษาที่สำเร็จการศึกษาแล้วมีสิทธิ์สอบใบประกอบวิชาชีพโดยอาศัยทัศนมาตรศาสตร์ ของกองการประกอบโรคศิลปะกระทรวงสาธารณสุข
          •   นักศึกษาที่จบการศึกษา 4 ปีในหลักสูตรเดิมสามารถกลับมาศึกษาต่ออีก 2 ปี เพื่อรับปริญญาทัศนมาตรศาสตร์บัณฑิตได้
          •   นักศึกษาที่จบปริญญาตรีสาขาอื่น สามารถเทียบโอนหน่วยกิตเพื่อศึกษาต่อได้

ในปีเดียวกัน(พ.ศ. 2555) มหาวิทยาลัยนเรศวรก็ได้เปิดการเรียนการสอนในสาขาวิชาทัศนมาตรศาสตร์ หลักสูตร 6 ปี โดยรับนักศึกษารุ่นแรกจำนวน 35 คน ในสังกัดของภาควิชาทัศนมาตรศาสตร์ คณะสหเวชศาสตร์ โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อพัฒนาคุณภาพการมองเห็นของประชากรในพื้นที่ภาคเหนือตอนล่าง

www.rsu.ac.th/optometry/

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

  1. อะไรที่ Optometry ต่างจาก Medicine จากอดีตถึงวันนี้[ลิงก์เสีย]
  2. [1]