ดายน์

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

ดายน์ (อังกฤษ: Dyne; สัญลักษณ์ "dyn"; IPA: /daɪn/) ในทางฟิสิกส์คือ หน่วยของแรง สำหรับใช้ในระบบการวัดแบบเซนติเมตร-กรัม-วินาที (CGS) ซึ่งเป็นระบบการวัดสำหรับมาตราเมตริก โดยกำหนดให้ 1 ดายน์มีค่าเท่ากับ 10 ไมโครนิวตัน (μN) หรือ 10−5 นิวตัน (= 0.00001 นิวตัน) หากจะกล่าวเป็นนิยามของหน่วยชนิดนี้แล้ว "หนึ่งดายน์จะมีค่าเท่ากับ ปริมาณของแรงที่ใช้ในการเร่งวัตถุมวลหนึ่งกรัม ให้มีความเร็วเป็นหนึ่งเซนติเมตรต่อวินาทีภายในเวลาหนึ่งวินาที" นั่นคือ "ปริมาณของแรงที่ใช้ในการเร่งวัตถุมวลหนึ่งกรัม ให้มีความเร่งเป็นหนึ่งเซนติเมตรต่อวินาทียกกำลังสอง" สรุปได้ดังนี้

\mathrm{1\, dyn = 1 \frac{cm\, g}{s^2} = 10^{-5}\,\frac{kg\, m}{s^2} = 10^{-5}\, N}

ส่วนค่าของหนึ่งนิวตันในพจน์ (term) ของดายน์คือ

\mathrm{1\, N = 1 \frac{kg\, m}{s^2} = 10^{5}\,\frac{cm\, g}{s^2} = 10^{5}\, dyn}

นั่นหมายความว่า 1 ดายน์จะมีค่าเท่ากับ 0.000 01 นิวตัน และในทางกลับกัน 1 นิวตันจะมีค่าเท่ากับ 100,000 ดายน์

หน่วยดายน์มักถูกนำไปใช้รวมกับหน่วยชนิดอื่น ตัวอย่างเช่น "ดายน์ต่อเซนติเมตร" (dyn/cm) ใช้วัดค่าแรงตึงผิว เช่น น้ำที่อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียสจะมีแรงตึงผิว 72.8 dyn/cm[1] "ดายน์ต่อตารางเซนติเมตร" (dyn/cm2) เป็นหน่วยวัดความดัน โดยที่ 106 dyn/cm2 มีค่าเท่ากับ 1 บาร์ เป็นต้น

หน่วยดายน์ถูกเสนอขึ้นเป็นครั้งแรกพร้อมกับหน่วยเออร์กในปี ค.ศ. 1861 โดยเอเวอเรตต์ (Everett) เพื่อใช้เป็นหน่วยของแรงและพลังงานตามลำดับ[2] หลังจากนั้นในปี ค.ศ. 1873 คณะกรรมการแห่งสมาคมบริติช (British Association) จึงมีการกำหนดให้หน่วยชนิดนี้ใช้ในระบบการวัดแบบเซนติเมตร-กรัม-วินาที[3] โดยคำว่า "dyne" มีที่มาจากภาษากรีกว่า δύναμις (dynamisไดนามิกส์) ซึ่งหมายถึง พลังหรือแรง

ค่าในหน่วยดายน์เมื่อเทียบกับหน่วยของแรงชนิดอื่น ๆ แสดงในตาราง

หน่วยที่ใช้วัดแรง
    
นิวตัน (SI)
(N)
ดายน์
(dyn)
แรงกิโลกรัม,
กิโลปอนด์ (kp)
แรงปอนด์
(lbF)
พาลเดิล
(pdl)
≡ 1 kg·m/s2 ≡ 1 g·cm/s2 g0·(1 kg) g0·(1 lb) lb·ft/s2
1 N = 1 = 105 ≈ 0.10197 ≈ 0.22481 ≈ 7.2330
1 dyn = 10−5 = 1 ≈ 1.0197×10−6 ≈ 2.2481×10−6 ≈ 7.2330×10−5
1 kp = 9.80665 = 980,665 = 1 ≈ 2.2046 ≈ 70.932
1 lbF ≈ 4.448222 ≈ 444,822 ≈ 0.45359 = 1 ≈ 32.174
1 pdl ≈ 0.138255 ≈ 13,825 ≈ 0.014098 ≈ 0.031081 = 1
ค่าของความเร่งโน้มถ่วงในที่นี้ใช้ค่าของความเร่งมาตรฐานเนื่องจากความโน้มถ่วง (gn) ที่ใช้ในนิยามของแรงกิโลกรัม

อ้างอิง[แก้]

  1. Surface Tension จากเว็บไซต์ HyperPhysics, สืบค้นวันที่ 12 สิงหาคม 2555
  2. Rossiter, William (1879). Dictionary of Scientific Terms. London and Glasgow: William Collins, Sons, and Coy. หน้า 109.
  3. Thomson, Sir W และคณะ (กันยายน 1873). "First Report of the Committee for the Selection and Nomenclature of Dynamical and Electrical Units". Forty-third Meeting of the British Association for the Advancement of Science. Bradford: Johna Murray. หน้า 223–224. สืบค้นเมื่อ 12 สิงหาคม 2555