ดอกเตอร์ (คำนำหน้านาม)

บทความนี้เกี่ยวกับ Dr. (คำนำหน้านาม) สำหรับความหมายอื่น ดูที่ Dr (แก้ความกำกวม)

Aquatint of a Doctor of Divinity at the University of Oxford, in the scarlet and black academic robes corresponding to his position. From Rudolph Ackermann's History of Oxford, 1814.

ดอกเตอร์ หรือ ด็อกเตอร์ (ละติน: doctor) เป็นคำศัพท์ที่ยืมมาจากภาษาอังกฤษโดยคำศัพท์คำนี้มีรากศัพท์ในภาษาละติน doctor เป็นคำนานที่มาจากกริยาในภาษาละติน docēre การออกเสียงภาษาละติน: [dɔk'e:rɛ] แปลว่าสอน ดอกเตอร์ถูกใช้มานานในทวีปยุโรปตั้งแต่การก่อต้นสถาบันอุดมศึกษา และถูกนำมาใช้อย่างแพร่หลายในหลายประเทศทั่วโลก ในภาษาอังกฤษดอกเตอร์เป็นคำนำหน้าชื่อของผู้ที่สำเร็จการศึกษาระดับดุษฎีบัณฑิตรวมถึงแพทย์และทันตแพทย์ ในประเทศไทย คำนำหน้าชื่อนี้ใช้เฉพาะในความหมายของผู้สำเร็จดุษฎีบัณฑิตเท่านั้น เพราะมีคำนำหน้าอื่นสำหรับแพทย์และทันตแพทย์

ต้นกำเนิด

ตำแหน่งดอกเตอร์เกิดขึ้นครั้งแรกเพื่อเป็นสัญลักษณ์สำหรับอาจารย์ผู้มีสิทธิ์สอนในมหาวิทยาลัยยุคกลางในยุโรป คำๆนี้มีรากศัพท์มาจากโบสถ์คริสต์ในสมัยยุคกลาง โดยคำว่าดอกเตอร์นี้ใช้สำหรับการอ้างถึงผู้มีสิทธิ์สอนในพระคริสตธรรมเช่นพระเยซู ต่อมาการศึกษาเพื่อให้ได้มาซึ่งตำแหน่งดอกเตอร์เป็นที่นิยมในเหล่าขุนนาง ถึงทุกวันนี้การใช้คำว่าดอกเตอร์ไม่จำกัดอยู่ที่ผู้สำเร็จการศึกษาในระดับดุษฎีบัณฑิตด้านวิชาเทววิทยาและผู้สำเร็จแพทยศาสตรบัณฑิตเท่านั้น แต่ยังครอบคลุมถึงผู้สำเร็จการศึกษาในระดับสูง (ปกติคือระดับปริญญาเอก) ในสาขาที่ตนเรียน

การใช้ในประเทศไทย

ในประเทศไทย "ดอกเตอร์" ไม่ได้รับการรับรองจากราชการ และราชบัณฑิตยสถานยังไม่ได้ให้ความหมาย "ดอกเตอร์" ไม่สามารถใช้ในทะเบียนราษฎรและในหนังสือราชการได้ ต่างจากตำแหน่งทางวิชาการ อาทิ ผศ., รศ. และ ศ. ที่ใช้ในหนังสือราชการได้ตั้งแต่ พ.ศ. 2536 แต่ยังไม่ให้ใช้ในทะเบียนราษฎร อย่างไรก็ตาม มีการใช้ "ดอกเตอร์" และตัวย่อ ดร. เป็นคำนำหน้านามอย่างกว้าง

การใช้ที่ผิด

ในคริสต์ศาสนา มีการเรียก Doctor of the Church ว่าดอกเตอร์ในบางกรณี ซึ่งตามหลักการที่ถูกต้องควรจะใช้คำศัพท์บัญญัติคือคริสต์ศาสนปราชญ์แทน