ชาวฮกเกี้ยน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ชาวฮกเกี้ยน
福建人
閩南人


สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี คอซิมบี้ ลู่กี่บุ๋น
(จากซ้ายไปขวา)
สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินีคอซิมบี้ชวน หลีกภัย
Total population
ประมาณ 41,300,000 คนทั่วโลก
Regions with significant populations
จีนแผ่นดินใหญ่ (ฝูเจี้ยน, กวางตุ้ง ,ฮ่องกง ,ไหหล่ำ ), เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ไทย , กัมพูชา, สิงคโปร์, มาเลเซีย, อินโดนีเซีย), ทวีปอเมริกาเหนือ (สหรัฐอเมริกา, แคนาดา), ทวีปออสเตรเลีย (ออสเตรเลีย, นิวซีแลนด์), ฝรั่งเศส
Languages
ภาษาจีนฮกเกี้ยน,ภาษาจีนกลาง,ภาษามาเลย์,
Religion
ส่วนมาก พุทธศาสนา (เถรวาท และ มหายาน), ลัทธิเต๋า, ลัทธิขงจื๊อ และ ลัทธิความเชื่อดั้งเดิม ศาสนาคริสต์จำนวนเล็กน้อย
Related ethnic groups
ชาวจีนแต้จิ๋ว

ชาวฮกเกี้ยน หมายถึง กลุ่มชาวจีนฮั่นที่มีถิ่นถานตั้งอยู่ทางตอนใต้ของจีน มณฑลฝูเจี้ยน หรือ มณฑลฮกเกี้ยน เป็นหนึ่งในหนึ่งกลุ่มของชาวจีนโพ้นทะเล มีจำนวนมากในเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นประชากรส่วนใหญ่ของ ภูเก็ต ปีนัง สิงคโปร์ และ เป็นกลุ่มชาวจีนที่มีสัดส่วนสูงใน มาเลเซีย อินโดนีเซีย และ ฟิลิปปิน

ชาวฮกเกี้ยน[แก้]

ชาวฮกโล่[แก้]

ชาวฮกโล่ (福佬)คือ กลุ่มชาวจีนฮกเกี้ยนที่อพยพมาจากทางตอนของมณฑลฮกเกี้ยน(ฝูเจี้ยน)เมืองเอกคือเอ้หมึง(เซียะเหมิน)พื้นที่ของเขตชาวฮกโล่คือ ตั้งแต่เมืองเอ้หมึงลงมาจนถึงเขตมณฑลกวางตุ้ง เป็นกลุ่มชาวจีนฮกเกี้ยนที่มีมากที่สุดในบรรดา 2 กลุ่ม สำเนียงการพูดเป็นสำเนียงฮกเกี้ยนใต้ หรือ หมิ่นหนาน

  • ชาวฮกโล่ นอกจากจะเป็นคำเรียกของกลุ่มชาวจีนฮกเกี้ยนที่อพยพมาจากตอนใต้ของมณฑลฮกกี้ยนแล้ว ยังเป็นคำชาวไต้หวันด้วยชาวไต้หวันส่วนใหญ่เรียกแทนตัวเองว่า ฮกโล่ หรือถ้าตรงกับภาษาอังกฤษ คือ Taiwanese

สู่ชาวจีนโพ้นทะเล[แก้]

ชาวฮกเกี้ยน เป็นกลุ่มชาวฮั่นกลุ่มแรกๆที่อพยพออกมาจากพื้นแผ่นดินใหญ่ไปตามประเทศต่างๆ เนื่องจากเป็นมณฑลที่อยู่ติดทะเลจึงสามารถออกจากประเทศได้ง่ายกว่ามณฑลอื่น ช่วงแรกที่อพยพมาจะเป็นผู้ที่มีฐานะมาทำการค้า แต่ช่วงสมัยกรุงรัตนโกสินทรืกมาแบบเสื้อผืนหมอนใบ มาเป็นกุลี

ในประเทศไทย[แก้]

ชาวจีนฮกเกี้ยนในประเทศไทยคาดว่าหน้าเป็นกลุ่มชาวจีนแรกๆที่เข้ามาในสมัยกรุงศรีอยุธยาก่อนจีนกลุ่มอื่นและเป็นกลุ่มชาวจีนอาสาช่วย สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีกอบกู้เอกราชด้วย ถึงแม้ในประเทศไทยโดยรวมจะมีจำนวนน้อยแต่กลุ่มวัฒนธรรมฮกเกี้ยนเป็น 1 ใน 2 กลุ่มวัฒนธรรมจีนที่ได้รับความความนิยมมากพร้อมกับแต้จิ๋ว และมีจำนวนประชากรมากในภาคใต้ของประเทศไทยมากกว่าชาวจีนกลุ่มอื่น มีมากที่สุดในจังหวัดภูเก็ตจนเกือบเป็นประชากรส่วนใหญ่ โดยส่วนมากเป็นชาวฮกเกี้ยนใต้ หรือ ชาวฮกโล๋ อพยพมากจากสิงคโปร์ และ มาเลเซีย อีกที ส่วนหนึ่งมาจากแผ่นดินใหญ่ ชาวฮกเกี้ยนอาศัยทางตอนใต้ในประเทศไทยมากกว่าภาคอื่นๆ ชาวจีนแต่ละก๊กจะรวมตัวกันสร้างสมาคมของตัวเองเพื่อช่วยเหลือกันเองและช่วยเหลือสังคมในท้องถิ่น อาทิเช่นที่อำเภอสุไหงโกลก จะประกอบไปด้วยสมาคมฮกเกี้ยน สมาคมแต้จิ๋ว สมาคมฮากกา สมาคมไหหลำ เมื่อเทศกาลสำคัญมาถึงชาวจีนแต่ละเชื้อสายจะมาช่วยเหลือกันโดยจะใช้ภาษาจีนกลางเป็นหลักในการสื่อสาร


ในภาคกลางของประเทศไทย ชาวจีนฮกเกี้ยนจะอาศัยอยู่ บริเวณตลาดน้อย เยาวราช และ ฝั่งธนบุรี กรุงเทพมหานคร และกระจ่ายไปทั่วชุมชนที่มีชาวจีนอยู่ทั่วประเทศ

คนฮกเกี้ยนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้[แก้]

ไฟล์:Phuket chinese.gif
จำนวนชาวจีนกลุ่มต่างๆในจังหวัดภูเก็ต

ชาวจีนฮกเกี้ยนเริ่มอพยพมาสู่เอเซียตะวันออกเฉียงใต้ในยุคเริ่มอาณานิคมของดัตซ์ซึ่งต้องการแรงงานชาวจีนมาก ทำให้มีเรือไปรับชาวจีนฮกเกี้ยนทุกเดือน เดือนละหลายเที่ยว มาตุภูมิจุดกำเนิดของชาวฮกเกี้ยนมาจากหลากหลายเมืองควบคุมทั่วบริเวณมณฑลฮกเกี้ยน แต่ส่วนมากมาจากเมืองชายฝั่งที่ติดทะเล โดยส่วนมากมาจาก เมืองฉังโจว เมืองเฉียนโจว เมืองฝูโจว เมืองเซียะเหมิน เมืองฉังโจว และ ฉวนโจว เป็นพื้นที่บริเวณมีท่าเรือและผู้อพยพมากที่สุด

เมืองที่อพยพ[แก้]

ชาวฮกเกี้ยนมีถิ่นฐานเดิมโดยมาจาก เมืองเซียะเหมิน เมืองฉวนโจว เมืองจังโจว เมืองพูเถียน เมืองเชียงผิง เมืองยองอัน เมืองลงหยาง เมืองซิงพู ฯลฯ มีเมืองท่าออกสู่ท้องทะเล คือ เมืองเซียะเหมิน (เอ้หมึง) เนื่องจากติดกับเมืองเฉาโจว มณฑลกวงตง (แต้จิ๋ว,กวางตุ้ง) จึงมักมีชาวแต้จิ๋วอพยพมาด้วย นับว่าเป็นหนึ่งในเมืองที่ชาวแต้จิ๋วออกทะเลเช่นกัน

เมืองฉังโจว[แก้]

เมืองฉังโจว หรือ เมืองเจียงจิว เป็นเมืองทางใต้สุดของมณฑลฝูเจี้ยนอยู่ติดกับจังหวัดเฉาโจว มณฑลกวางตุ้ง สถาปนาเมือสมัยราชวงศ์ถัง ในปีช่วง ค.ศ.686 ตามคำกราบบังคมทูลของ นายตันเกียวลุ๋น ที่ต้องการให้ให้พื้นที่บริเวณนี้เป็นท่าเรือประมง และ บริเวณเกษตรกรรม มีชื่อเสียงในการผลิตลิ้นจี่ และ อาหารทะเล ผู้อพยพจากเมืองนี้ส่วนใหญ่กระจายอยู่บริเวณ ตอนเหนือของเกาะสุมาตรา เกาะปีนัง ประเทศมาเลเซีย และ จังหวัดภูเก็ต ในประเทศไทย

เมืองเฉียนโจว[แก้]

เมืองเฉียนโจว หรือ เมืองเซินจิว เป็นเมืองทางตะวันออกเฉียงใต้ ได้รับฉายาว่าเป็นช่องทางทะเล เมืองแห่งผ้าไหม สถาปนาในสมัยราชวงค์ถัง ในปี 684 โดย นายวูเหลียง เดิมเมืองชื่อเกวียนจิว ต่อมาในปี 711 เมืองได้เปลี่ยนชื่อใหม่เซินจิว ในเสมัยราชวงศ์หยวนได้เกิดสงครามขึ้นในภาคตะวันออก ในระหว่างสงครามทำให้คนจำนวนมากจากเมืองเซินจิวหลบหนีไปยังฮ่องกงและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ผู้ที่อพยพจากเซินจิว ส่วนใหญ่ตั้งหลักตัวอยู่ใน ประเทศสิงคโปร์ และ ซาราวัก ประเทศมาเลเซีย

เมืองเซียะเหมิน[แก้]

เมืองเซียะเหมิน หรือ เมืองเอ้หมึง เซียะเหมิเป็นหนึ่งในเมืองที่เป็นอุตสาหกรรมขนาดใหญ่และเจริญในมณฑลฟูเจี้ยน เซียะเหมินเป็นเมืองที่เข้าร่วมโครงการดำเนินการตามนโยบายในการเปิดทางเศรษฐกิจของจีน ครั้งหนึ่งเคยถูกปกครองโดยอังกฤษ ในสมัยพระจักพรรดิกวงสู่ แห่งราชวงศ์ชิงทำให้เมืองเอ้หมึงเป็นเมืองที่เจริญมาก โดยส่วนมาก ผู้ที่อพยพจากเมืองเอ้หมึงจะเป็นผู้ที่มีฐานะทางเศรษฐกิจเป็นเสียส่วนใหญ่

คติของชาวฮกเกี้ยน[แก้]

ต้องสู้ถึงจะชนะ (ตัวเต็ม: 愛拼才會贏, ตัวย่อ: 爱拼才会赢, พินอิน: Ài pīn cái huì yíng อ้ายพินไช่หัวยิน, ฮกเกี้ยน: อ้ายผิงเจี๊ยดโหยเอี๋ย) คติดังกล่าวถูกปลูกฝังให้ลูกหลานชาวฮกเกี้ยนทั่วโลกมีความกระตือรือร้นในการยกระดับชีวิตของตน

อาชีพชาวฮกเกี้ยน[แก้]

ชาวฮกเกี้ยนในไทยตอนแรกจะเข้ามาเป็นกุลีเหมืองแร่ก่อนจนสร้างตนเป็นคหบดีได้ อาชีพส่วนใหญ่ที่เห็นได้ชัดของชาวฮกเกี้ยนคือ รับราชการ ต่อมาเป็นข้าหลวงใหญ่ เพราะ ขุนนาง คหบดีของไทยที่เป็นชาวจีนส่วนมากเป็นชาวฮกเกี้ยน ส่วนอาชีพนึงก็คือชาวประมง และ คนเดินเรือ เพราะชาวฮกเกี้ยนมีความรู้ทางด้านทะเลและการเดินเรือมากกว่าชาวแต้จิ๋ว เพราะถิ่นเดิมของชาวฮกเกี้ยน อยู่ติดทะเล ชาวฮกเกี้ยนในอำเภอสุไหงโก-ลก นราธิวาส หรือตั้งแต่ชุมพรไล่ไปจนถึงนราธิวาส นิยมอาชีพค้าขาย,เจ้าของสวนยางพารา,โรงบ่มยาง,โรงแรม,ที่ดิน จนกลายมาผู้มีอิทธิพลทางการเงินในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่ 2(นายทุนปักษ์ใต้)และในสมัยก่อนชาวฮกเกี้ยนในอำเภอสุไหงโก-ลก นราธิวาส จะนิยมส่งบุตร-หลานไปเรียนหนังสือที่ ปีนัง,มาเลเซีย

ภาษาฮกเกี้ยน[แก้]

ภาษาฮกเกี้ยนเป็นหนึ่งในภาษากลางที่ใช้ติดต่อระหว่างกลุ่มชาวจีนโพ้นทะเล เรียกว่า"ภาษาหมิ่น" สำเนียงสำคัญที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย คือ "หมิ่นหนาน" เป็น สำเนียงที่สำคัญของชาวจีนโพ้นทะเล เป็นภาษาแม่ ต้นภาษาของ สำเนียงไหหล่ำ และ สำเนียงแต้จิ๋ว ทั้งสองสำเนียงนี้ถูกจัดอยู่ในสำเนียงหมิ่นหนานของฮกเกี้ยนเช่นกัน ภาษาหมิ่นหนาน ยังเป็นภาษาสื่อกลางที่ใช้ติดต่อระหว่างชาวจีนในอำเภอสุไหงโก-ลก นราธิวาส (ห้าจังหวัดชายแดนทางใต้)รวมถึง สิงคโปร์ มาเลเซีย และเป็นภาษาประจำชาติของไต้หวัน

วัฒนธรรม[แก้]

วัฒนธรรมชาวจีนฮกเกี้ยนเป็นวัฒนธรรมที่เก่าแก่มาอายุราว 2000 ปี มีเอกลักษณ์และวัฒนธรรมที่โดดเด่นไม่เหมือนใคร และยังเป็นวัฒนธรรมประจำชาติของไต้หวัน

อุปรากรจีนฮกเกี้ยน มาอายุราวพันกว่าปีมีเอกลักษณ์การร้องการแสดงไม่เหมือนใคร เป็นสัญลักษณ์อย่างหนึ่งของมณฑลฮกเกี้ยน ที่ว่าใครเดินทางไปมณฑลฮกเกี้ยนต้องไปดู ปัจจุบันงิ้วฮกเกี้ยนมีอยู่หลายคณะทั้งในจีน ไต้หวัน มาเลเซีย และ สิงคโปร์ ส่วนในประเทศไทยในอดีตเคยมีงิ้วฮกเกี้ยนแต่ปัจจุบันไม่มีแล้ว โดยเฉพาะในไต้หวัน และ สิงคโปร์มีการตั้งโรงงิ้วซึ่งเอาไว้แสดงเฉพาะงิ้วฮกเกี้ยนเท่านั้น อุปรากรจีนฮกเกี้ยนแบ่งย่อยเป็น 2 แบบตามสำเนียงถิ่น คือ

  • งิ้วฮกเกี้ยน(หมิ่นหนาน) เป็นงิ้วที่ได้รับความนิยมสุดทั้งในแผ่นดินใหญ่ สิงคโปร์ มาเลเซีย มีเอกลักษณ์การร้องคือการใช้ภาษาถิ่นในการร้อง การร้องคือร้องนิ่มๆไม่กระแทกเสียง และยังมีเอกลักษณ์ของงิ้วทางตอนใต้อยู่ แต่ไม่เหมือนงิ้วฮกเกี้ยนไต้หวัน
    • งิ้วไต้หวัน เป็นอุปรากรจีนที่เป็นสัญลักษณ์ประจำของไต้หวัน ใช้สำเนียงถิ่นฮกเกี้ยนในการร้อง แต่วิธีการร้อง การแสดง เหมือนอุปรากรจีนปักกิ่ง คือการร้องแน่นเสียงสูงๆ และแน่นลีลาอันอ่อนช้อยสวยงาม


หุ่นกระบอกฮกเกี้ยน หรือ มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ""กาเหล"" เป็นมหรสพอย่างหนึ่งของชาวฮกเกี้ยนที่นิยมชมกัน นิยมเล่นในงานมงคล จะใช้คนเชิดหนึ่งคน ต่อ สองหุ่นตัวละคร จะแบ่งเป็นสองชนิดการแสดง คือ ร้องแบบงิ้ว กับร้องแบบบทกวี โดยจะใช้เป็นสำเนียงฮกเกี้ยนหมิ่นหนาน แต่ปัจจุบันการแสดงนี่ไม่มีแล้วในแผ่นดินใหญ่ มีที่ ไต้หวัน สิงคโปร์ และ จังหวัดภูเก็ต ของ ประเทศไทย

ชาฮกเกี้ยน และ เอกลักษณ์การดื่มชา ชาส่วนมากที่มีชื่อเสียงของจีนและระดับโลกปลูกมาจากมณฑลเกี้ยน เพราะ มีภุมิประเทศที่เหมาะสมจึงทำให้ได้ชาที่ดี ชาวฮกเกี้ยนเรียกชาว่า ""เต๋"" ชาที่ขึ้นชื่อที่สุดคือ ชาอูหลง

อาหารฮกเกี้ยน เป็นหนึ่งในอาหารแบ่งตามกลุ่มหลักของจีน มีรสชาติที่กลมกล่อม ไม่รสจัด และ รสอ่อน เป็นรสชาติที่ลงตัว นิยมใช้ ผัก ไก่ เนื้อหมู และ อาหารทะเล มีวิธีการทำที่พิถีพิถัน อาหารขึ้นชื่อของชาวฮกเกี้ยนที่นิยมรับประทานกัน คือ บ๊ะกุ๊ดเต้ ฮกเกี้ยนหมี่ จับฉ๋ายหมูสามชั้น ปอเปี๊ยะสดแป้งบางแผ่นใหญ่(ประกอบไปด้วย ช้าหมี่ฮุ้นหรือผัดหมี่ ถั่วลิสงทอด ไข่เจียวหั่นฝอย ผัดผัก หอยทอดหั่นชิ้นเล็กๆ จับวางใส่ปอเปี๊ยะแล้วม้วนพร้อมรับประทาน) และ พระกระโดดกำแพง

  • เอกลักษณ์อีกอย่างของชาวฮกเกี้ยน ห้าจังหวัดชายแดนใต้ เมื่อตัดยางเสร็จแล้ว รวมถึง มาเลเซีย สิงคโปร์ จะนิยมดื่มโกปีออ(กาแฟดำ)ดื่มแตออ (ชาดำ)กับจาโก้ยหรือปาท่องโก๋ โรตีน้ำแกง ข้าวเหนียวปิ้ง ไข่ลวก ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ผสมผสานระหว่างจีนฮกเกี้ยนกับชาวมาลายูท้องถิ่น การพูดจาภาษาจะผสมคำจีนฮกเกี้ยนและมาลายูเข้าด้วยกันจนเกิดเป็นภาษาที่เข้าใจกันในเฉพาะท้องถิ่น

ศาสนสถานสำคัญของชาวฮกเกี้ยน[แก้]

ในประเทศไทย[แก้]

  • ศาลเจ้าโจ้วสู่กง (清水祖師公廟 ) - ตลาดน้อย กรุงเทพมหานคร
  • ศาลเจ้าเกียนอันเกง (建安宮)- ธนบุรี กรุงเทพมหานคร
  • ศาลเจ้าเซียงกง (仙公宮) - กรุงเทพมหานคร
  • ศาลเจ้าปุดจ้อ (觀音廟)- ภูเก็ต
  • ศาลเจ้าเต่งก้องต๋อง (定光堂) - ภูเก็ต
  • ศาลเจ้าทีก้งตั๋ว (天公壇)- ภูเก็ต
  • ศาลเจ้าเส่งเต็กเบ๋ว (勝德廟) - ภูเก็ต
  • ศาลเจ้าไล๋ทู่เต้าโบ้เก้ง - ภูเก็ต
  • ศาลเจ้าเต้กุ้นไต่เต่จี้เหลงเก้ง - ภูเก็ต
  • ศาลเจ้าเล่งจูเกียง - ปัตตานี
  • ศาลเจ้าซินเฮงเกียง - ปัตตานี
  • ศาลเจ้าจ่ายเฮงเกียง - ปัตตานี
  • ศาลเจ้าโปเจ้เก้ง - อำเภอเมือง สตูล
  • ศาลเจ้ากิวอ๋องเอี่ย - ตรัง
  • ศาลเจ้าพ่อหลักเมือง - อำเภอเมืองสงขลา
  • ศาลเจ้าส่ำเล้งเตียน(เจ้าพ่อกวนอู) - อำเภอเมืองสงขลา
  • ศาลเจ้าตั้งเซ่งอ๋อง - อำเภอเมืองสงขลา
  • ศาลเจ้าฮุนจั้วเก็งเฉ้งจุ้ยจ้อซู้กง - อำเภอเหนือคลอง จังหวัดกระบี่
  • ศาลเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว - กรือเซะ ปัตตานี
  • ศาลเจ้าแม่โต๊ะโม๊ะ - สุไหงโก-ลก นราธิวาส

ต่างประเทศ[แก้]

  • ศาลเจ้าเทียนโฮวเก้ง - ประเทศสิงคโปร์
  • วัดเค็กลกซี่ - ปีนัง ประเทศมาเลเซีย
  • กวนเซ่อิมเบ๋ว - ปีนัง ประเทศมาเลเซีย

เทศกาลสำคัญ[แก้]

  • เทศกาลปีใหม่ตรุษจีน
  • เทศกาลไหว้เทวดา ป่ายทีก้อง
  • เทศกาลกุ๊ยเจ๊ะ อุหลันผูนโห่น
  • เทศกาลเฉ่งเบ๋ง
  • เทศกาลไหว้ขนมจ่าง
  • เทศกาลตั้งเจะ ไหว้ขนมอี๋
  • เทศกาลผ้อต่อ
  • เทศกาลตงชิวเจ๊ะ ไหว้พระจันทร์
  • วันชาติจีน

บุลคลชาวฮกเกี้ยนที่มีชื่อเสียงทางภาคใต้(เงินทุนปักษ์ใต้)[แก้]

สมาคมฮกเกี้ยน[แก้]

  • สมาพันธ์ชาวฝูเจี้ยน - รวม 6 ประเทศ ได้แก่ จีน ไทย มาเลเซีย สิงคโปร์ ฟิลิปปินส์ อินโดนีเซีย
  • สมาคมฝูเจี้ยนแห่งประเทศไทย (泰國福建會館) - ถนนรองเมือง ปทุมวัน กรุงเทพมหานคร
  • สมาคมภูเก็ตฮกเกี้ยนสามัคคี (普吉福建會館)
  • สมาคมฮกเกี้ยน(กรุงเทพมหานคร)สังกัดสมาคมฝูเจี้ยนแห่งประเทศไทย (福建會館(曼谷)) - ศาลเจ้าโจ้วซู่กง ตลาดน้อย กรุงเทพมหานคร
  • สมาคมฮกเกี้ยนกันตัง
  • สมาคมฮกเกี้ยนหาดใหญ่
  • สมาคมฮกเกี้ยนสายบุรี
  • สมาคมฮกเกี้ยนสมุทรปราการ
  • สมาคมฮกเกี้ยนนครสวรรค์
  • สมาคมฮกเกี้ยนอำเภอเมืองสงขลา
  • สมาคมฮกเกี้ยนอำเภอสุไหงโก-ลก จังหวัดนราธิวาส