ชาวฮกเกี้ยน

ชาวฮกเกี้ยน 福建人 閩南人
ไฟล์:Mt28.jpg.jpg (จากซ้ายไปขวา) สมเด็จพระศรีสุริเยนทราบรมราชินี • คอซิมบี้ • ชวน หลีกภัย
จำนวนประชากรทั้งหมด
ประมาณ 41,300,000 คนทั่วโลก
ดินแดนที่ให้การรับรองชาติพันธุ์
จีนแผ่นดินใหญ่ (ฝูเจี้ยน, กวางตุ้ง ,ฮ่องกง ,ไหหล่ำ ), เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ (ไทย , กัมพูชา, สิงคโปร์, มาเลเซีย, อินโดนีเซีย), ทวีปอเมริกาเหนือ (สหรัฐอเมริกา, แคนาดา), ทวีปออสเตรเลีย (ออสเตรเลีย, นิวซีแลนด์), ฝรั่งเศส
ภาษา
ภาษาจีนฮกเกี้ยน,ภาษาจีนกลาง,ภาษามาเลย์,
ศาสนา
ส่วนมาก พุทธศาสนา (เถรวาท และ มหายาน), ลัทธิเต๋า, ลัทธิขงจื๊อ และ ลัทธิความเชื่อดั้งเดิม ศาสนาคริสต์จำนวนเล็กน้อย
กลุ่มชาติพันธุ์อื่นๆที่ใกล้เคียงกัน
ชาวจีนแต้จิ๋ว Category:"Related ethnic groups" needing confirmation

ชาวฮกเกี้ยน หมายถึง กลุ่มชาวจีนฮั่นที่มีถิ่นถานตั้งอยู่ทางตอนใต้ของจีน มณฑลฝูเจี้ยน หรือ มณฑลฮกเกี้ยน เป็นหนึ่งในหนึ่งกลุ่มของชาวจีนโพ้นทะเล มีจำนวนมากในเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ เป็นประชากรส่วนใหญ่ของ ภูเก็ต ปีนัง สิงคโปร์ และ เป็นกลุ่มชาวจีนที่มีสัดส่วนสูงใน มาเลเซีย อินโดนีเซีย และ ฟิลิปปิน

ชาวฮกเกี้ยน

ชาวฮกเกี้ยนสามารถแบ่งได้อีก 2 พวกย่อ ตามถิ่นฐานเดิมที่อพยพมา และ สำเนียงการพูด คือ

ชาวฮกโล่

ชาวฮกโล่ (福佬)คือ กลุ่มชาวจีนฮกเกี้ยนที่อพยพมาจากทางตอนของมณฑลฮกเกี้ยน(ฝูเจี้ยน)เมืองเอกคือเอ้หมึง(เซียะเหมิน)พื้นที่ของเขตชาวฮกโล่คือ ตั้งแต่เมืองเอ้หมึงลงมาจนถึงเขตมณฑลกวางตุ้ง เป็นกลุ่มชาวจีนฮกเกี้ยนที่มีมากที่สุดในบรรดา 2 กลุ่ม สำเนียงการพูดเป็นสำเนียงฮกเกี้ยนใต้ หรือ หมิ่นหนาน

• ชาวฮกโล่ นอกจากจะเป็นคำเรียกของกลุ่มชาวจีนฮกเกี้ยนที่อพยพมาจากตอนใต้ของมณฑลฮกกี้ยนแล้ว ยังเป็นคำชาวไต้หวันด้วยชาวไต้หวันส่วนใหญ่เรียกแทนตัวเองว่า ฮกโล่ หรือถ้าตรงกับภาษาอังกฤษ คือ Taiwanese

ชาวฮกจิว

ชาวฮกจิว หรือ ชาวฝูโจว คือกลุ่มชาวจีนฮกเกี้ยนที่อพยพมาจากทางตอนเหนือของมณฑลฮกเกี้ยน (ฝูเจี้ยน) มีเมืองเอกคือเมืองฮกจิว (ฝูโจว) พื้นที่เขตของชาวฮกจิ่ว คือตั้งแต่ตอนเหนือของมณฑลลงมาจนสิ้นสุดรอยต่อระหว่างเมืองเอ้หมึง สำเนียงการพูดเป็นสำเนียงฮกเกี้ยนเหนือ ซึ่งไม่มีความเหมือนกับฮกเกี้ยนใต้เลย

สู่ชาวจีนโพ้นทะเล

ชาวฮกเกี้ยน เป็นกลุ่มชาวฮั่นกลุ่มแรกๆที่อพยพออกมาจากพื้นแผ่นดินใหญ่ไปตามประเทศต่างๆ เนื่องจากเป็นมณฑลที่อยู่ติดทะเลจึงสามารถออกจากประเทศได้ง่ายกว่ามณฑลอื่น ช่วงแรกที่อพยพมาจะเป็นผู้ที่มีฐานะมาทำการค้า แต่ช่วงสมัยกรุงรัตนโกสินทรืกมาแบบเสื้อผืนหมอนใบ มาเป้นกุลี

ในประเทศไทย

ชาวจีนฮกเกี้ยนในประเทศไทยคาดว่าหน้าเป็นกลุ่มชาวจีนแรกๆที่เข้ามาในสมัยกรุงศรีอยุธยาก่อนจีนกลุ่มอื่นและเป็นกลุ่มชาวจีนอาสาช่วย สมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรีกอบกู้เอกราชด้วย ถึงแม้ในประเทศไทยโดยยร่วมจะมีจำนวนน้อยแต่กลุ่มวัฒนธรรมฮกเกี้ยนเป็น 1 ใน 2 กลุ่มวัฒนธรรมจีนที่ได้รับความความนิยมมากพร้อมกับแต้จิ๋ว และมีจำนวนประชากรมากในภาคใต้ของประเทศไทยมากกว่าชาวจีนกลุ่มอื่น มีมากที่สุดในจังหวัดภูเก็ตจนเกือบเป็นประชากรส่วนใหญ่ โดยส่วนมากเป็นชาวฮกเกี้ยนใต้ หรือ ชาวฮกโล๋ อพยพมากจากสิงคโปร์ และ มาเลเซีย อีกที ส่วนหนึ่งมาจากแผ่นดินใหญ่

ส่วนชาวฟูโจว หรือ ฮกเกี้ยนเหนือ หรือ ชาวฮกจิ่ว คาดว่าหน้าจะมีเยอะที่สุดและเป็นที่แรกที่ชาวฮกจิ่วอยู่ในประเทศไทย ก็คือ จังหวัดภูเก็ต เพราะมีการก่อตั้งสมาคมคมปกครองชาวฟูโจวเป็นครั้งแรก(ปัจจุบันคือสมาคมชาวฟูโจว ศาลเจ้าซัมเทียนเฮวกึ๋ง) เมื่อประมาณปี 2396 และมีจำนวนมากในนครศรีรรมราช และ ปัตตานี

ในภาคกลางของประเทศไทย ชาวจีนฮกเกี้ยนจะอาศัยอยู่ บริเวณตลาดน้อย เยาวราช และ ฝั่งธนบุรี กรุงเทพมหานคร และกระจ่ายไปทั่วชุมชนที่มีชาวจีนอยู่ทั่วประเทศ

คนฮกเกี้ยนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ไฟล์:Phuket chinese.gif

จำนวนชาวจีนกลุ่มต่างๆในจังหวัดภูเก็ต

ชาวจีนฮกเกี้ยนเริ่มอพยพมาสู่เอเซียตะวันออกเฉียงใต้ในยุคเริ่มอาณานิคมของดัตซ์ซึ่งต้องการแรงงานชาวจีนมาก ทำให้มีเรือไปรับชาวจีนฮกเกี้ยนทุกเดือน เดือนละหลายเที่ยว มาตุภูมิจุดกำเนิดของชาวฮกเกี้ยนมาจากหลากหลายเมืองควบคุมทั่วบริเวณมณฑลฮกเกี้ยน แต่ส่วนมากมาจากเมืองชายฝั่งที่ติดทะเล โดยส่วนมากมาจาก เมืองฉังโจว เมืองเฉียนโจว เมืองฝูโจว เมืองเซียะเหมิน เมืองฉังโจว และ ฉวนโจว เป็นพื้นที่บริเวณมีท่าเรือและผู้อพยพมากที่สุด

เมืองที่อพยพ

เมืองที่อพของชาวฮกเกี้ยนแบ่งตาม 2 กลุ่ม อีกคือเหนือกับใต้

ตอนเหนือของมณฑล

มาถิ่นฐานเดิมโดยมากมาจาก เมืองฝูอัน เมืองยังเหยินซี เมืองเลียนเจียง เมืองฝูชิง เมืองซานหมิง เมืองเม่งอิง มีเมืองท่าออกสู่ท้องทะเลคือเมืองฝูโจว(ฮกจิว)

ตอนใต้ของมณฑล

มาถิ่นฐานเดิมโดยมากมาจาก เมืองเซียะเหมิน เมืองฉวนโจว เมืองจังโจว เมืองพูเถียน เมืองเชียงผิง เมืองยองอัน เมืองลงหยาง เมืองซิงพู ฯลฯ มีเมืองท่าออกสู่ท้องทะเล คือ เมืองเซียะเหมิน (เอ้หมึง) เนื่องจากติดกับเมืองเฉาโจว มณฑลกวงตง (แต้จิ๋ว,กวางตุ้ง) จึงมักมีชาวแต้จิ๋วอพยพมาด้วย นับว่าเป็นหนึ่งในเมืองที่ชาวแต้จิ๋วออกทะเลเช่นกัน

เมืองฉังโจว

เมืองฉังโจว หรือ เมืองเจียงจิว เป็นเมืองทางใต้สุดของมณฑลฝูเจี้ยนอยู่ติดกับจังหวัดเฉาโจว มณฑลกวางตุ้ง สถาปนาเมือสมัยราชวงศ์ถัง ในปีช่วง ค.ศ.686 ตามคำกราบบังคมทูลของ นายตันเกียวลุ๋น ที่ต้องการให้ให้พื้นที่บริเวณนี้เป็นท่าเรือประมง และ บริเวณเกษตรกรรม มีชื่อเสียงในการผลิตลิ้นจี่ และ อาหารทะเล ผู้อพยพจากเมืองนี้ส่วนใหญ่กระจายอยู่บริเวณ ตอนเหนือของเกาะสุมาตรา เกาะปีนัง ประเทศมาเลเซีย และ จังหวัดภูเก็ต ในประเทศไทย

เมืองเฉียนโจว

เมืองเฉียนโจว หรือ เมืองเซินจิว เป็นเมืองทางตะวันออกเฉียงใต้ ได้รับฉายาว่าเป็นช่องทางทะเล เมืองแห่งผ้าไหม สถาปนาในสมัยราชวงค์ถัง ในปี 684 โดย นายวูเหลียง เดิมเมืองชื่อเกวียนจิว ต่อมาในปี 711 เมืองได้เปลี่ยนชื่อใหม่เซินจิว ในเสมัยราชวงศ์หยวนได้เกิดสงครามขึ้นในภาคตะวันออก ในระหว่างสงครามทำให้คนจำนวนมากจากเมืองเซินจิวหลบหนีไปยังฮ่องกงและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ผู้ที่อพยพจากเซินจิว ส่วนใหญ่ตั้งหลักตัวอยู่ใน ประเทศสิงคโปร์ และ ซาราวัก ประเทศมาเลเซีย

เมืองเซียะเหมิน

เมืองเซียะเหมิน หรือ เมืองเอ้หมึง เซียะเหมิเป็นหนึ่งในเมืองที่เป็นอุตสาหกรรมขนาดใหญ่และเจริญในมณฑลฟูเจี้ยน เซียะเหมินเป็นเมืองที่เข้าร่วมโครงการดำเนินการตามนโยบายในการเปิดทางเศรษฐกิจของจีน ครั้งหนึ่งเคยถูกปกครองโดยอังกฤษ ในสมัยพระจักพรรดิกวงสู่ แห่งราชวงศ์ชิงทำให้เมืองเอ้หมึงเป็นเมืองที่เจริญมาก โดยส่วนมาก ผู้ที่อพยพจากเมืองเอ้หมึงจะเป็นผู้ที่มีฐานะทางเศรษกิจเป็นเสียส่วนใหญ่

คติของชาวฮกเกี้ยน

ต้องสู้ถึงจะชนะ (ตัวเต็ม: 愛拼才會贏, ตัวย่อ: 爱拼才会赢, พินอิน: Ài pīn cái huì yíng อ้ายพินไช่หัวยิน, ฮกเกี้ยน: อ้ายผิงเจี๊ยดโหยเอี๋ย) คติดังกล่าวถูกปลูกฝังให้ลูกหลานชาวฮกเกี้ยนทั่วโลกมีความกระตือรือร้นในการยกระดับชีวิตของตน

อาชีพชาวฮกเกี้ยน

ชาวฮกเกี้ยนในไทยตอนแรกจะเข้ามาเป็นกุลีเหมืองแร่ก่อนจนสร้างตนเป็นคหบดีได้ อาชีพส่วนใหญ่ที่เห็นได้ชัดของชาวฮกเกี้ยนคือ รับราชการ เพราะ ขุนขางของไทยที่เป็นชาวจีนส่วนมากเป็นชาวฮกเกี้ยน ส่วนอาชีพนึงก็คือชาวประมง และ คนเดินเรือ เพราะชาวฮกเกี้ยนมีความรู้ทางด้านทะเลและการเดินเรือมากกว่าชาวแต้จิ๋ว เพราะถิ่นเดิมของชาวฮกเกี้ยน อยู่ติดทะเล

ภาษาฮกเกี้ยน

ภาษาฮกเกี้ยนเป็นหนึ่งในภาษากลางที่ใช้ติดต่อระหว่างกลุ่มชาวจีนโพ้นทะเล เรียกว่า"ภาษาหมิ่น" ภาษาหมิ่น คือ ภาษาที่พูดกันยังแพร่หลายในจีนตอนใต้รองจากภาษากวางตุ้งโดยแบ่งเป็นตามเขตสำเนียง คือ หมิ่นตง หมิ่นเป่ย ที่สำคัญเลยคือ "หมิ่นหนาน" คือ สำเนียงที่สำคัญของชาวจีนโพ้นทะเล เป็นภาษาแม่ ต้นภาษาของ สำเนียงไหหล่ำ และ แต้จิ๋ว ทั้งสองสำเนียงนี้ถูกจัดอยู่ในสำเนียงหมิ่นหนานของฮกเกี้ยนเช่นกัน ภาษาหมิ่นหนาน ยังเป็นภาษาสื่อกลางที่ใช้ติดต่อระหว่างชาวจีนใน สิงคโปร์ มาเลเซีย และเป็นภาษาประจำชาติของไต้หวัน

วัฒนธรรม

วัฒนธรรมชาวจีนฮกเกี้ยนเป็นวัฒนธรรมที่เก่าแก่มาอายุราว 2000 ปี มีเอกลักษณ์และวัฒนธรรมที่โดดเด่นไม่เหมือนใคร และยังเป็นวัฒนธรรมประจำชาติของไต้หวัน

อุปรากรจีนฮกเกี้ยน มาอายุราวพันกว่าปีมีเอกลักษณ์การร้องการแสดงไม่เหมือนใคร เป็นสัญลักษณ์อย่างหนึ่งของมณฑลฮกเกี้ยน ที่ว่าใครเดินทางไปมณฑลฮกเกี้ยนต้องไปดู ปัจจุบันงิ้วฮกเกี้ยนมีอยู่หลายคณะทั้งในจีน ไต้หวัน มาเลเซีย และ สิงคโปร์ ส่วนในประเทศไทยในอดีตเคยมีงิ้วฮกเกี้ยนแต่ปัจจุบันไม่มีแล้ว โดยเฉพาะในไต้หวัน และ สิงคโปร์มีการตั้งโรงงิ้วซึ่งเอาไว้แสดงเฉพาะงิ้วฮกเกี้ยนเท่านั้น อุปรากรจีนฮกเกี้ยนแบ่งย่อยเป็น 2 แบบตามสำเนียงถิ่น คือ

• งิ้วฮกเกี้ยน(หมิ่นหนาน) เป็นงิ้วที่ได้รับความนิยมสุดทั้งในแผ่นดินใหญ่ สิงคโปร์ มาเลเซีย มีเอกลักษณ์การร้องคือการใช้ภาษาถิ่นในการร้อง การร้องคือร้องนิ่มๆไม่กระแทกเสียง และยังมีเอกลักษณ์ของงิ้วทางตอนใต้อยู่ แต่ไม่เหมือนงิ้วฮกเกี้ยนไต้หวัน
  • งิ้วไต้หวัน เป็นอุปรากรจีนที่เป็นสัญลักษณ์ประจำของไต้หวัน ใช้สำเนียงถิ่นฮกเกี้ยนในการร้อง แต่วิธีการร้อง การแสดง เหมือนอุปรากรจีนปักกิ่ง คือการร้องแน่นเสียงสูงๆ และแน่นลีลาอันอ่อนช้อยสวยงาม
• งิ้วฟูโจว หนึ่งในงิ้วของมณฑลฮกเกี้ยน ใช้สำเนียงฮกจิว หรือ ฟูโจวในการร้อง วิธีการรองจะ ใส่อารมณ์กระแทกเสียง คล้ายๆกับงิ้วฮ่องกง ซึ่งจะต่างกับ งิ้วไต้หวัน และ งิ้วฮกเกี้ยนอย่างมาก

หุ่นกระบอกฮกเกี้ยน หรือ มีชื่อเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ""กาเหล"" เป้นมหรสพอย่างหนึ่งของชาวฮกเกี้ยนที่นิยมชมกัน นิยมเล่นในงานมงคล จะใช้คนเชิดหนึ่งคน ต่อ สองหุ่นตัวละคร จะแบ่งเป็นสองชนิดการแสดง คือ ร้องแบบงิ้ว กับร้องแบบบทกวี โดยจะใช้เป็นสำเนียงฮกเกี้ยนหมิ่นหนาน แต่ปัจจุบันการแสดงนี่ไม่มีแล้วในแผ่นดินใหญ่ มีที่ ไต้หวัน สิงคโปร์ และ จังหวัดภูเก็ต ของ ประเทศไทย

ชาฮกเกี้ยน และ เอกลักษณ์การดื่มชา ชาส่วนมากที่มีชื่อเสียงของจีนและระดับโลกปลูกมาจากมณฑลเกี้ยน เพราะ มีภุมิประเทศที่เหมาะสมจึงทำให้ได้ชาที่ดี ชาวฮกเกี้ยนเรียกชาว่า ""เต๋"" ชาที่ขึ้นชื่อที่สุดคือ ชาอูหลง

อาหารฮกเกี้ยน เป็นหนึ่งในอาหารแบ่งตามกลุ่มหลักของจีน มีรสชาติที่กลมกล่อม ไม่รสจัด และ รสอ่อน เป็นรสชาติที่ลงตัว นิยมใช้ ผัก ไก่ เนื้อหมู และ อาหารทะเล มีวิธีการทำที่พิถีพิถัน อาหารขึ้นชื่อของชาวฮกเกี้ยนที่นิยมรับประทานกัน คือ บ๊ะกุ๊ดเต้ ฮกเกี้ยนหมี่ และ พระกระโดดกำแพง

ศาสนสถานสำคัญของชาวฮกเกี้ยน

ในประเทศไทย

• ศาลเจ้าโจ้วสู่กง (清水祖師公廟 ) - ตลาดน้อย กรุงเทพมหานคร
• ศาลเจ้าเที้ยนอันเก้ง (天安宮)- ธนบุรี กรุงเทพมหานคร
• ศาลเจ้าเซียงกง - กรุงเทพมหานคร
• ศาลเจ้าปุดจ้อ （觀音廟）- ภูเก็ต
• ศาลเจ้าเต่งก้องต๋อง - ภูเก็ต
• ศาลเจ้าซัมเที้ยนเฮ๋วกึ่ง - ภูเก็ต
• ศาลเจ้าทีก้งตั๋ว （天公壇）- ภูเก็ต
• ศาลเจ้าเส่งเต็กเบ๋ว - ภูเก็ต
• ศาลเจ้าไล๋ทู่เต้าโบ้เก้ง - ภูเก็ต
• ศาลเจ้าเล่งจูเกียง - ปัตตานี
• ศาลเจ้าซินเฮงเกียง - ปัตตานี
• ศาลเจ้าจ่ายเฮงเกียง - ปัตตานี
• ศาลเจ้าโปเจ้เก้ง - อำเภอเมือง สตูล

ต่างประเทศ

• ศาลเจ้าฮกโล๋ซ่านกง - ไต้หวัน
• ศาลเจ้าเทียนฮอคเก้ง - ประเทศสิงคโปร์
• วัดเค็กลกซี่ - ปีนัง ประเทศมาเลเซีย
• กวนเซ่อิมเบ๋ว - ปีนัง ประเทศมาเลเซีย

เทศกาลสำคัญ

• เทศกาลปีใหม่ตรุษจีน
• เทศกาลไหว้เทวดา ป่ายทีก้อง
• เทศกาลกุ๊ยเจ๊ะ อุหลันผูนโห่น
• เทศกาลเฉ่งเบ๋ง
• เทศกาลไหว้ขนมจ่าง
• เทศกาลตั้งเจะ ไหว้ขนมอี๋
• เทศกาลตงชิวเจ๊ะ ไหว้พระจันทร์
• วันชาติจีน

สมาคมฮกเกี้ยน

• สมาพันธ์ชาวฝูเจี้ยน - รวม 6 ประเทศ ได้แก่ จีน ไทย มาเลเซีย สิงคโปร์ ฟิลิบปิน อินโดนีเซีย
• สมาคมฝูเจี้ยนแห่งประเทศไทย - ถนนรองเมือง ปทุมวัณ กรุงเทพมหานคร
• สมาคมฝูโจวแห่งประเทศไทย
• สมาคมภูเก็ตฮกเกี้ยนสามัคคี
• สมาคมชาวฮกจิวภูเก็ต
• สมาคมฮกเกี้ยน(กรุงเทพมหานคร)สังกัดสมาคมฝูเจี้ยนแห่งประเทศไทย - ศาลเจ้าโจ้วซู่กง ตลาดน้อย กรุงเทพมหานคร
• สมาคมฮกเกี้ยนกรันตรัง
• สมาคมฮกเกี้ยนหาดใหญ่
• สมาคมฮกเกี้ยนสายบุรี
• สมาคมฮกเกี้ยนสมุทรปราการ
• สมาคมฮกเกี้ยนนครสวรรค์