ฉากแท่นบูชาพอร์ตินาริ

งานจิตรกรรม
ฉากแท่นบูชาพอร์ตินาริ
ฮูโก ฟาน เดอร์ โกส์
จิตรกรรมสีน้ำมันบนไม้
ค.ศ. 1475
หอศิลป์อุฟฟิซิ, ฟลอเรนซ์

ฉากแท่นบูชาพอร์ตินาริ (ภาษาอังกฤษ: Portinari Triptych) เป็นบานพับภาพที่เขียนโดยฮูโก ฟาน เดอร์ โกส์จิตรกรสมัยเรอเนซองส์ชาวเนเธอร์แลนด์ของตระกูลการเขียนภาพแบบเนเธอร์แลนด์สมัยต้นในคริสต์ศตวรรษที่ 15 ที่ปัจจุบันตั้งแสดงอยู่ที่หอศิลป์อุฟฟิซิ, ฟลอเรนซ์ในประเทศอิตาลี

ฟาน เดอร์ โกส์เขียนภาพ “ฉากแท่นบูชาพอร์ตินาริ” ราวปี ค.ศ. 1475 เป็นภาพการชื่นชมของคนเลี้ยงแกะ เป็นงานที่ได้รับจ้างสำหรับวัดโรงพยาบาลซานตามาเรียนูโอวาในฟลอเรนซ์โดยนายธนาคารชาวอิตาลีโทมมาโซ พอร์ตินาริที่พำนักอยู่ที่เมืองบรูจส์เป็นเวลากว่าสี่สิบปีในฐานะผู้แทนของธนาคารเมดิชิของตระกูลเมดิชิ พอร์ตินาริเองปรากฏในแผงซ้ายของฉากแท่นบูชากับลูกชายสองคน อันโตนิโอและปิเกลโล ภรรยามาเรีย ดิ ฟรานเชสโก บารอนเชลลิกับลูกสาวมาการิตาอยู่บนแผงขวา ทุกคนในภาพมีนักบุญผู้พิทักษ์ของแต่ละคนยกเว้นปิเกลโล: บนแผงซ้ายเป็นนักบุญทอมัสอัครสาวกถือหอกและนักบุญแอนโทนี แอ็บบ็อทถือกระดิ่ง บนแผงซ้ายนักบุญแมรี แม็กดาเลนถือผอบน้ำมันหอม และนักบุญมาร์กาเร็ตแห่งอันติโอกถือหนังสือและมีมังกรที่เท้า

แผงกลางประกอบด้วยคนเลี้ยงแกะสามคนคุกเข่าทำความเคารพพระบุตร ฟาน เดอร์ โกส์เขียนฉากบ้านๆ อย่างเป็นจริงเป็นจังและได้บรรยากาศ นอกจากนั้นในภาพก็มีเทวดาที่ลอยอยู่เหนือและที่คุกเข่ารอบพระแม่มารีและพระบุตรผู้ที่มิได้นอนในกองฟางแต่นอนอยู่กลางลานโดยมีรัศมีรอบ การเขียนที่มีลักษณะแปลกเช่นนี้อาจจะเขียนตามทิพยทัศน์ของนักบุญบริจิตแห่งสวีเดนก่อนที่จะเสียชีวิตที่บรรยายถึงการเห็นแสงสว่างส่องออกมาจากร่างของพระบุตร

แจกันดอกไม้

ในฉากหลังฟาน เดอร์ โกส์เขียนฉากที่เกี่ยวข้องกับเนื้อหาหลัก: บนแผงซ้ายฉากหลังเป็นภาพนักบุญโจเซฟพาพระแม่มารีผู้ทรงครรภ์เดินทางหนีไปอียิปต์; แผงกลางทางด้านขวาเป็นภาพเทวดาที่ประกาศข่าวการกำเนิดของพระเยซูแก่คนเลี้ยงแกะ; แผงขวาเป็นภาพการเดินทางของแมไจสามคนมายังเบ็ธเลเฮ็ม

ด้านหน้าของภาพเป็นภาพนิ่งขนาดเล็กของแจกันดอกไม้สองแจกันและข้าวสาลีกำมือหนึ่ง (ซึ่งหมายถึงเบ็ธเลเฮ็ม, “เมืองแห่งขนมปัง”) ที่อาจจะเป็นนัยถึงศีลมหาสนิทหรือทุกขกิริยาของพระเยซู กำข้าวสาลีอาจจะหมายถึงพระกระยาหารมื้อสุดท้าย ที่พระเยซูแบ่งขนมปังกับอัครสาวก ดอกลิลีสีส้มในแจกันเป็นสัญลักษณ์ของทุกขกิริยาของพระเยซูที่จะมาถึง ดอกไอริสสีขาวเป็นสัญลักษณ์ของความบริสุทธิ์ขณะที่ดอกไอริสสีม่วงและก้านดอกอาควิลิเจีย[2] เป็นสัญลักษณ์ของความเศร้าเจ็ดอย่างของพระแม่มารี (Seven sorrows of the Virgin) ฉะนั้นภาพการกำเนิดนี้จึงเป็นภาพที่เป็นเหตุการณ์ที่จะนำมาซึ่งความตายของพระเยซูในที่สุด

เมื่องานชิ้นนี้ไปถึงฟลอเรนซ์ในปี ค.ศ. 1483 ก็เป็นที่ชื่นชมของบรรดาศิลปินในอิตาลีที่ได้เห็นกันเป็นอันมาก และมีบางคนที่พยายามเขียนเลียนแบบเช่นภาพ “การชื่นชมของคนเลี้ยงแกะ” โดยโดเมนนิโค เกอร์ลันเดาที่เขียนในปี ค.ศ. 1485 ในชาเปลซาสเซ็ตติภายในวัดวัดซานตาทรินิตาในฟลอเรนซ์ แต่อันที่จริงแล้วการเขียนคนเลี้ยงแกะอย่างเป็นธรรมชาติเขียนกันมาก่อนหน้านั้นแล้วในอิตาลีในราวปี ค.ศ. 1450 ในภาพชื่อเดียวกันโดยอันเดรีย มานเทนยา (พิพิธภัณฑ์ศิลปะเมโทรโปลิตัน, นครนิวยอร์ก)

ดูเพิ่ม

• ฉากแท่นบูชา
• ภาพเหมือนผู้อุทิศ
• การชื่นชมพระบุตร
• ชีวิตของพระเยซู

แหล่งข้อมูลอื่น

• คอมมอนส์ มีภาพและสื่ออื่น ๆ เกี่ยวกับ ฉากแท่นบูชาพอร์ตินาริ
• “ฉากแท่นบูชาพอร์ตินาริ”