ฉวีวรรณ ดำเนิน

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
ฉวีวรรณ ดำเนิน
Nwkr.jpg
ชื่อเกิด ฉวีวรรณ ดำเนิน
เกิด 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2488 (69 ปี)
จังหวัดอุบลราชธานี ประเทศไทย
คู่สมรส โกมินทร์ พันธุ
ชื่ออื่น ฉวีวรรณ พันธุ
อาชีพ ศิลปินพื้นบ้าน,อาจารย์พิเศษ,นักร้อง
ศิลปินแห่งชาติ
พ.ศ. 2536 - สาขาศิลปะการแสดง (หมอลำ)

ฉวีวรรณ ดำเนิน หรือ ฉวีวรรณ พันธุ ศิลปินแห่งชาติ ปี พ.ศ. 2536 สาขาศิลปะการแสดง (หมอลำ) เป็นบุคคลที่ได้รับการยกย่องว่าเป็น ราชินีหมอลำ ซึ่งเป็นราชินีหมอลำคนแรกของประเทศไทย

ประวัติ[แก้]

ฉวีวรรณ ดำเนิน หรือ ฉวีวรรณ พันธุ เกิดเมื่อวันที่ 16 พฤษภาคม พ.ศ. 2488 ที่จังหวัดอุบลราชธานี เป็นบุตรของ คุณพ่อชาลี ดำเนิน และ คุณแม่แก้ว ดำเนิน (ยังมีชีวิตอยู่ ปัจจุบันอายุ 102 ปี) อาชีพทำนา ฉวีวรรณเป็นบุคคลที่มีความสามารถโดดเด่น มีไหวพริบปฏิภาณด้านหมอลำที่เฉียบแหลมยิ่งคนหนึ่ง โดยได้รับการฝึกฝนเรื่องหมอลำจากบิดา ญาติ และหมอลำที่มีชื่อเสียงโด่งดังในอดีตหลายท่าน ซึ่งความจัดเจนเรื่องหมดลำที่ฝึกฝนมาตั้งแต่อายุยังน้อย ทำให้เป็นหมอลำที่มีความสามารถสูงทั้งด้านการแต่ง กลอนลำ การคิดท่วงทำนองหมอลำกลอน เขียนกลอนลำ ประดิษฐ์ท่าลำและบทร้องชุดแม่อีสาน ผลงานที่โดดเด่นที่สุด คือ การแสดงชุดดึงครกดึงสาก ประกอบกับเป็นบุคคลที่มีน้ำเสียงไพเราะ มีพลังทำให้ได้รับการยกย่องว่าเป็นเพชรน้ำหนึ่งของแดนอีสานและได้รับการกล่าวขานด้วยความชื่นชมจากประชาชน ว่าเป็น ราชินีหมอลำ [1] ซึ่งเป็นราชินีหมอลำคนแรกของประเทศไทย

ฉวีวรรณ ดำเนิน ยังเคยเป็นนางเอกหมอลำคณะรังสิมันต์ คู่กับ ทองคำ เพ็งดี คู่พระคู่นาง ที่โด่งดังมากในยุคประมาณปี 2508 - 2513 โดยเฉพาะเรื่อง สีทนมะโนราห์ โดยมีลูกศิษย์ลูกหา เช่น บานเย็น รากแก่น อังคนางค์ คุณไชย ที่ได้รับการยกย่องเป็นราชินีหมอลำเช่นเดียวกัน

ด้านชีวิตครอบครัว สมรสกับ โกมินทร์ พันธุ หมอแคนพื้นบ้าน มีบุตร-ธิดา 2 คน ปัจจุบันทำงานที่ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม อาจารย์พิเศษที่วิทยาลัยนาฎศิลป์ร้อยเอ็ด จังหวัดร้อยเอ็ด และเป็นอาจารย์พิเศษที่คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นผู้ทรงคุณวุฒิที่สำนักวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยขอนแก่น คุณแม่ฉวีวรรณยังได้รับเกียรติใด้ดำรงตำแหน่งกรรมการตัดสินการประกวดต่างๆสำคัญๆของทางมหาวิทยาลัยขอนแก่น อีกด้วย

คุณวุฒิ[แก้]

ผลงาน[แก้]

ฉวีวรรณ ดำเนิน มีผลงานมากมายมากกว่า 100 บทเพลง และมีผลงานกลอนลำที่มีชื่อเสียงดังนี้

  • วันเพ็ญ
  • เบิ่งนครพนม (ต้นฉบับ)
  • อำลาทุ่งรวงทอง
  • เมตตาจิต
  • เย้ยหยอก
  • อาลัยอาวรณ์
  • อีสานบ้านเฮา
  • ชีวิตฉวีวรรณ
  • สาวอีสาน
  • อกสาวชาวนา 1
  • อกสาวชาวนา 2
  • เชิญรัก
  • สามจังหวะ
  • แก้วหน้าม้า
  • ชมจันทร์
  • หัวอกชาวนา 1
  • หัวอกชาวนา 2
  • หวยใต้ดิน 1
  • หวยใต้ดิน 2
  • พระอภัยขอความรัก
  • สุดสาครตามหาพ่อ 1
  • สุดสาครตามหาพ่อ 2
  • สุดสาครเสียรู้
  • นางละเวงใส่เสน่ห์
  • นางผีเสื้อตามพระอภัย
  • หนุ่มโรงงานทอผ้า
  • สาวโรงงานทอผ้า
  • เฉลยปัญหาธรรม
  • ประเพณีโบราณ

รางวัลและการเชิดชูเกียรติ[แก้]

  1. โล่ชนะเลิศการประกวดหมอลำงานเจ้าพ่อพระยาแล ชัยภูมิ ในปี พ.ศ. 2514
  2. ชนะเลิศการประกวดหมอลำทุ่งศรีเมืองอุดรธานี ปี พ.ศ. 2522
  3. เกียรติบัตรจากศูนย์วัฒนธรรมญี่ปุ่น กรุงโตเกียว ชุดรำแม่บทอีสาน 48 ท่า พ.ศ. 2527
  4. โล่ศิลปินดีเด่นของภาคอีสานจาก ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี ปี พ.ศ. 2528
  5. โล่เกียรติคุณตณะส่งเสริมประสานงานเยาวชนแห่งชาติ รางวัลดีเด่นในการผลิตสื่อมวลชชนดีเด่น เพื่อเยาวชน ประเภทสื่อชาวบ้าน พ.ศ. 2529
  6. โล่เกียรติคุณจากสาธารณสุข โครงการอีสานไม่กินปลาดิบ ปี พ.ศ. 2532-2535
  7. ถ้วยเกียรติยศการประกวดหมอลำ การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อมจากกระทรวงวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและพลังงานปี พ.ศ. 2533
  8. เกียรติบัติจาก C.L.OF.F. งานมหกรรมวัฒนธรรมพื้นบ้านเอเซีย ครั้งที่ 3 ในประเทศญี่ปุ่น ปี พ.ศ. 2535
  9. รางวัลเชิดชูเกียรติศิลปินแห่งชาติ สาขาศิลปการแสดง (หมอลำ) ปี พ.ศ. 2536

อ้างอิง[แก้]