จิตติ ติงศภัทิย์

จิตติ ติงศภัทิย์
ประธานวุฒิสภา และ รองประธานรัฐสภา
ดำรงตำแหน่ง พ.ศ. 2517 – พ.ศ. 2519
สมัยก่อนหน้า	พันเอก นายวรการบัญชา
สมัยถัดไป	พลอากาศเอก หะริน หงสกุล
องคมนตรี
ดำรงตำแหน่ง 3 มีนาคม พ.ศ. 2527 – 3 มีนาคม พ.ศ. 2538 ถึงแก่อสัญกรรมในตำแหน่ง
ข้อมูลส่วนบุคคล
เกิด	16 มีนาคม พ.ศ. 2451
เสียชีวิต	3 มีนาคม พ.ศ. 2538 (อายุ 86 ปี)
คู่สมรส	คุณหญิงตลับ (โล่ห์สุวรรณ) ติงศภัทิย์
ศาสนา	พุทธ

ศาสตราจารย์จิตติ ติงศภัทิย์ (16 มีนาคม พ.ศ. 2451 - 3 มีนาคม พ.ศ. 2538) เป็นนักกฎหมายคนสำคัญของประเทศไทย และถือเป็นปรมาจารย์แห่งวงการกฎหมายไทย รับตำแหน่งองคมนตรีตั้งแต่วันที่ 3 มีนาคม 2527 - 3 มีนาคม 2538 และถึงแก่อสัญกรรมในตำแหน่ง ท่านเป็นแบบอย่างของนักกฎหมายผู้มีคุณธรรมอันประเสริฐและมีความรู้อันเพียบพร้อม ได้รับการกล่าวขานจากศาสตราจารย์ประยูร จินดาประดิษฐ์ ในหนังสือ "จิตติ ติงศภัทิย์ แบบอย่างแห่งสามัญชน" ว่า ท่านอาจารย์จิตติ ติงศภัทิย์ นับเป็นบุคคลผู้ดำรงความยิ่งใหญ่ในหัวใจนักกฎหมายไทยทุกคน ในฐานะที่ท่านเป็นบรมครูผู้ประสิทธิ์ประสาทวิชาการกฎหมายให้แก่วงการศึกษาของไทยมาเป็นเวลานาน และเป็นแบบฉบับของผู้ที่สามารถตั้งมั่นอยู่ในความบริสุทธิ์ยุติธรรมอันเป็นที่ยอมรับ และได้รับการยกย่องนับถือจากสาธารณชนโดยทั่วไปตลอดมา"

ประวัติ

นายจิตติ ติงศภัทิย์ เกิดเมื่อวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2451 ที่อำเภอสัมพันธวงศ์ กรุงเทพมหานคร บิดาชื่อ นายทองจีน ติงศภัทิย์ มารดาชื่อนางละม้าย ติงศภัทิย์ มีพี่น้อง 2 คนคือ ตัวท่านเอง และน้องสาวชื่อ สำเนียง

บิดาของนายจิตติเสียชีวิตไปตั้งแต่ท่านอายุได้เพียง 4 ขวบ มารดาได้เริ่มสอนหนังสือให้ตั้งแต่ก่อนเข้าโรงเรียน จากนั้นได้รับการศึกษาจากโรงเรียนครูเชย

การศึกษา

• พ.ศ. 2467 สอบไล่ได้มัธยมบริบูรณ์ (มัธยม 8) จากโรงเรียนมัธยมวัดปทุมคงคา
• พ.ศ. 2470 สำเร็จเนติบัณฑิตชั้นที่ 2 จากโรงเรียนกฎหมาย กระทรวงยุติธรรม
• พ.ศ. 2485 สำเร็จนิติศาสตรมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยวิชาธรรมศาสตร์และการเมือง
• พ.ศ. 2500 ท่านได้สำเร็จนิติศาสตรมหาบัณฑิต LL.M. (Magna Cum Laude) และกฎหมายเปรียบเทียบ MC.L. จากมหาวิทยาลัย Southern Methodist University, Dallas, Texas ประเทศสหรัฐอเมริกาโดยได้รับเกียรตินิยมและเกียรติประวัติ ว่าทำคะแนนเป็นอันดับหนึ่งของห้องและเป็นคะแนนที่สูงสุดนับแต่เปิดหลักสูตรนี้มา

ชีวิตครอบครัว

สมรสกับ คุณหญิงตลับ (โล่ห์สุวรรณ) ติงศภัทิย์ เภสัชศาสตร์บัณฑิตจากจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย บุตรีนายร้อยเอกหลวงมลายบรจักร (บุญมี โล่ห์สุวรรณ) และนางจรูญมลายบรจักร เมื่อ วันที่ 30 มกราคม พ.ศ. 2489 มีบุตร-ธิดา เป็น ชาย 1 หญิง 5 คือ

1. นางจินตลา วิเศษกุล สมรสกับ นายมยูร วิเศษกุล มีบุตร 2 คน คือ นางสาวฟ้าใส วิเศษกุล และนางสาวไปรยา วิเศษกุล
2. นายจาริต ติงศภัทิย์ สมรสกับ หม่อมราชวงศ์กัลยา จิตรพงศ์ มีบุตร 1 คน คือ นางสาวรมณียา ติงศภัทย์
3. นางจิตริยา ปิ่นทอง สมรสกับ นายเจิมศักดิ์ ปิ่นทอง มีบุตร 1 คน คือ นางสาวจารีย์ ปิ่นทอง
4. นางจาตุรี ติงศภัทิย์
5. นางจีรติ เมลกา สมรสกับ นายมาร์ค เมลกา
6. นางสาวพิรุณา ติงศภัทิย์

การทำงาน

รับราชการเป็นพนักงานอัยการในกรมอัยการ กระทรวงมหาดไทยตั้งแต่ พ.ศ. 2471 และได้โอนย้ายมารับราชการเป็นข้าราชการฝ่ายตุลาการศาลยุติธรรม ต่อมาในพ.ศ. 2512 จึงลาออกจากราชการเพราะรับราชการนาน ในตำแหน่งผู้พิพากษาหัวหน้าคณะในศาลฎีกา และได้ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการสำนักงานกฎหมาย (ปัจจุบันคือฝ่ายกฎหมาย) ธนาคารแห่งประเทศไทย จนเกษียณอายุราชการที่ธนาคารแห่งประเทศไทย หลังจากนั้นได้ดำรงตำแหน่งสำคัญต่างๆ ดังนี้

• 2514 - 2517 คณบดีคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
• 2517 ประธานวุฒิสภา
• 2520 ประธานคณะกรรมาธิการร่างรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2521 (ชุดแรก)
• 2527 ได้รับพระมหากรุณาธิคุณโปรดเกล้าฯ ให้เป็นองคมนตรี ตั้งแต่วันที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2527 จนถึงแก่อสัญกรรมเมื่อวันที่ 3 มีนาคม พ.ศ. 2538

หน้าที่ราชการพิเศษ

หนังสือจิตติ ติงศภัทิย์ แบบอย่างแห่งสามัญชน

1. ประธานคณะกรรมการร่างกฎหมาย กองที่ 6 สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
2. ประธานคณะกรรมการเรื่องราวร้องทุกข์ กองที่ 2 สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
3. กรรมการเนติบัณฑิตยสภา
4. กรรมการผู้ทรงคุณวุฒิในคณะกรรมการข้าราชการพลเรือนในมหาวิทยาลัย
5. กรรมการในคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน
6. กรรมการส่งเสริมพาณิชย์นาวี กระทรวงคมนาคม
7. กรรมการพิเศษพิจารณาสนธิสัญญา กระทรวงการต่างประเทศ
8. กรรมการสภาวิจัยแห่งชาติ สาขานิติศาสตร์
9. ประธานคณะกรรมการบริหารสภาวิจัยแห่งชาติ
10. กรรมการประจำคณะ และกรรมการปริญญาโท คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
11. อาจารย์พิเศษที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช และวิชากฎหมายอาญาที่สำนักอบรมศึกษากฎหมายแห่งเนติบัณฑิตยสภา
12. ที่ปรึกษากฎหมาย บรรษัทเงินทุนอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย
13. กรรมการในคณะกรรมการนิติศาสตร์สากล (International Commission of Jurists) โดยเป็นคนไทยคนแรกที่ได้รับเกียรตินี้ฯ

นอกจากนี้ ท่านยังได้รับการประกาศให้เป็น “นักกฎหมายดีเด่น” โดยสมาคมนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 2526 และนักวิจัยดีเด่นแห่งชาติ ประจำปี 2533 กลุ่มสาขานิติศาสตร์

ผลงานทางวิชาการ

• ตำรากฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยตั๋วเงิน
• ตำรากฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยบัญชีเดินสะพัด และตั๋วเงิน
• ตำรากฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยบุคคล
• ตำรากฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยประกันภัย
• คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 2 มาตรา 354-452
• คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 2 มาตรา 395-405, มาตรา 406-419 เรื่องจัดการงานนอกสั่งและลาภมิควรได้
• คำอธิบายประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 2 มาตรา 241-452 ร่วมกับ ยล ธีรกุล
• รวมหมายเหตุท้ายคำพิพากษาฎีกา กฎหมายลักษณะครอบครัวรวบรวมโดยไพโรจน์ กัมพูสิริ
• หลักกฎหมายแพ่งลักษณะหนี้ แต่งโดย จี๊ด เศรษฐบุตร แก้ไขเพิ่มเติมโดยจิตติ ติงศภัทิย์ และดาราพร ถิระวัฒน์
• ความรู้เบื้องต้นแห่งกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ว่าด้วยยืม ฝากทรัพย์ แก้ไขเพิ่มเติมโดยจิตติ ติงศภัทิย์
• คำอธิบายประมวลกฎหมายอาญา ภาค 1
• คำอธิบายประมวลกฎหมายอาญา ภาค 2 ตอนที่ 1
• คำอธิบายประมวลกฎหมายอาญา ภาค 2 ตอนที่ 2 และภาค 3
• แนวคำบรรยายอาชญาวิทยาและทัณฑวิทยา ร่วมกับไชยเจริญ สันติศิริ
• หลักวิชาชีพนักกฎหมาย
• Credit and Security in Thailand : the Legal Problems of Development Finance, St.Lucia, New York. University of Queensland Press, 1974

ตำรากฎหมายดังกล่าวของศาสตราจารย์จิตติ ติงศภัทิย์ ยังคงใช้เป็นตำรามาตรฐานทางด้านกฎหมาย และถูกอ้างอิงเรื่อยมาในปัจจุบัน โดยเฉพาะตำรากฎหมายแพ่งและพาณิชย์และคำอธิบายประมวลกฎหมายอาญา ทั้งสามภาค

ทัศนคติในเชิงคุณธรรม

ศาสตราจารย์จิตติ ติงศภัทิย์ ได้เคยกล่าววลีอมตะไว้ว่า “ นักกฎหมายต้องมีความบริสุทธิ์ และมี ความยุติธรรมเป็นเป้าหมาย” ท่านเป็นผู้ริเริ่มการเรียนการสอนวิชาหลักวิชาชีพนักกฎหมาย ในมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และในเรื่องการใช้หลักรัฐศาสตร์หรือนิติศาสตร์ในการปกครองบ้านเมืองและตัดสินคดีนั้น โดยท่านได้เคยกล่าวไว้ว่า “ก่อนที่จะออกกฎหมายผู้ตรากฎหมายต้องดูข้อ เท็จจริงแวดล้อมของสังคมซึ่งก็ต้องใช้หลักรัฐศาสตร์ในการพิจารณาเพื่อให้ กฎหมายเป็นกลไกที่มีประสิทธิภาพสามารถแก้ปัญหาของสังคมได้ แต่เมื่อกฎหมายมีผลใช้บังคับแล้วการวินิจฉัยตัดสินคดีก็ต้องใช้กฎหมายคือ ใช้หลักนิติศาสตร์เป็น justice under law จะมาใช้หลักรัฐศาสตร์ในการตัดสินคดีไม่ได้”

แหล่งข้อมูลอื่น

• พิพิธภัณฑ์ศาลไทย
• สยามลอว์
• ประยูร จินดาประดิษฐ์ .จิตติ ติงศภัทิย์ แบบอย่างแห่งสามัญชน จัดทำโดย มูลนิธินิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
• หนังสือที่ระลึกเนื่องในงานพระราชทานเพลิงศพศาสตราจารย์ จิตติ ติงศภัทิย์
• จิตติ ติงศภัทิย์. หลักวิชาชีพนักฎหมาย. มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
• กองทุน ศาสตราจารย์จิตติ ติงศภัทิย์

ดูเพิ่ม

• องคมนตรี