จักรพรรดินครอิสระ
-
สำหรับความหมายอื่น ดูที่ อาณาจักร
จักรพรรดินครอิสระ (อังกฤษ: Free imperial city; เยอรมัน: freie Reichsstadt) ในจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ หมายถึงนครที่ปกครองโดยจักรพรรดิอย่างเป็นทางการโดยตรง — ที่ต่างจากเมืองอื่น ๆ ที่มิได้รับฐานะเป็นนครอิสระ ซึ่งเป็นดินแดนที่ปกครองโดย เจ้าชายแห่งจักรวรรดิ (เยอรมัน: Fürst) ที่อาจจะเป็นดยุก หรือเจ้าบิชอป (prince-bishop) นอกจากนั้น "จักรพรรดินครอิสระ" ก็ยังมีตัวแทนในสภานิติบัญญัติ (Reichstag) ของจักรวรรดิโรมันอันศักดิ์สิทธิ์ด้วย
นอกจากนั้นก็ยังมีความแตกต่างระหว่าง "จักรพรรดินคร" (Reichsstädte) กับ "นครอิสระ" (freie Städte) นครอิสระคือนครที่เดิมปกครองโดยเจ้าบิชอป แต่ต่อมาได้รับอิสระจากการปกครองของบิชอประหว่างยุคกลางตอนกลาง (High Middle Ages) เมืองเหล่านี้ก็ได้แก่ บาเซิล (ค.ศ. 1000) เวิร์มส (ค.ศ. 1074) ไมนซ์ (ค.ศ. 1244 เปลี่ยนฐานะ ค.ศ. 1462) เรเกนสเบิร์ก (ค.ศ. 1245) สตราสบวร์ก (ค.ศ. 1272) โคโลญ (ค.ศ. 1288) และสเปเยอร์[1] (ค.ศ. 1294) แม้ว่ารายละเอียดทางกฎหมายของแต่ละรัฐเหล่านี้จะต่างกันไปแต่ "นครอิสระ" เดิมมีอภิสิทธิ์และสิทธิพิเศษต่างมากกว่า "จักรพรรดินคร" ตัวอย่างเช่นในกรณีที่เกิดสงครามครูเสด นครอิสระก็จะมีความรับผิดชอบแต่เพียงให้การสนับสนุนแก่พระจักรพรรดิและจัดการป้องกันตนเอง แต่นครที่มีฐานะเป็นจักรพรรดินครต้องเสียภาษีให้แก่จักรพรรดิและต้องส่งกองทัพไปช่วยในการทัพด้วย