งูแมวเซา

งูแมวเซา
งูแมวเซาอินเดีย (D. r. russelii)
การจำแนกชั้นทางวิทยาศาสตร์
อาณาจักร:	Animalia
ไฟลัม:	Chordata
Subphylum:	Vertebrata
ชั้น:	Reptilia
อันดับ:	Squamata
อันดับย่อย:	Serpentes
วงศ์:	Viperidae
วงศ์ย่อย:	Viperinae
สกุล:	Daboia Gray, 1842
สปีชีส์:	D. russellii
Subspecies:	D. r. russelii (Shaw, 1797) D. r. siamensis (M.A. Smith, 1917)
ชื่อวิทยาศาสตร์
Daboia russellii (Shaw & Nodder, 1797)
ชื่อพ้อง
Daboia – Gray, 1840 (ชื่อตั้งไร้คำบรรยาย) Daboia – Gray, 1842 Chersophis – Fitzinger, 1843 Daboya – Hattori, 1913 Coluber russelii – Shaw & Nodder, 1797 Coluber Russelii – Shaw, 1802 Coluber Daboie – Latreille In Sonnini & Latreille, 1801 Coluber trinoculus – Schneider In Bechstein, 1802 Vipera daboya – Daudin, 1803 Vipera elegans – Daudin, 1803 Coluber triseriatus – Hermann, 1804 [Vipera (Echidna)] elegans – Merrem, 1820 [Vipera (Echidna)] Daboya – Merrem, 1820 Vipera Daboya – Gray, 1831 Vipera Russelii – Gray, 1831 Vipera elegans – Schlegel, 1837 Daboia elegans – Gray, 1842 Vipera Daboya – Gray, 1842 Daboia Russelii – Gray, 1842 Daboia pulchella – Gray, 1842 Vipera (Chersophis) elegans – Fitzinger, 1843 Daboia Russellii – Gray, 1849 Vipera russellii – Jerdon, 1854 V[ipera]. (Echidna) elegans – Jan, 1863 Daboia russellii – Günther, 1864 Echidna russellii – Steindachner, 1869 Vipera Daboia Russellii – Higgins, 1873 Coluber russellii – Fayrer, 1874 Vipera (Daboia) Russellii – Müller, 1890 Vipera russellii – Boulenger, 1896 Vipera russellii – Wall, 1907 V[ipera]. l[ebetina]. russellii – Schwarz, 1936 Vipera russelli pulchella – Deraniyagala, 1945 Vipera russelli nordicus – Deraniyagala, 1945 Daboia russelli – Deraniyagala, 1945 Vipera russelli – Loveridge, 1946 Vipera russelii – Klemmer, 1963 Vipera russelii russelii – Klemmer, 1963 Daboia (Daboia) russelli russelli- Obst, 1983 Daboia (Daboia) russelli pulchella- Obst, 1983 Daboia russelli – Golay et al., 1993 Vipera ruselli – Golay et al., 1993 Vipera russelii nordicus – Golay et al., 1993 Daboia russelii formosensis – Maki, 1931 Daboia russelii limitis, – Mertens, 1927 Daboia russelii pulchella, – Gray, 1842 Daboia russelii nordicus – Deraniyagala, 1945 Daboia russelli russelli – Golay et al., 1993

งูแมวเซา (อังกฤษ: Russell's viper, Daboia) เป็นงูพิษชนิดหนึ่ง มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Daboia russellii ในวงศ์ Viperidae และเป็นสิ่งมีชีวิตเพียงชนิดเดียวที่อยู่ในสกุล Daboia

ลักษณะ

เป็นงูที่มีรูปร่างอ้วนป้อม ลำตัวสั้น หางสั้น เวลาตกใจหรือถูกรบกวนมักขดตัวเตรียมสู้และระวังตัว พร้อมทั้งทำเสียงขู่คล้ายแมวหรือเสียงของยางรถยนต์รั่ว โดยการสูบลมเข้าไปในตัวจนตัวพอง แล้วพ่นลมออกมาทางรูจมูกแรง ๆ แทนที่จะเลื้อยหนี เป็นงูที่ฉกกัดได้รวดเร็วแทบไม่ทันตั้งตัวทั้ง ๆ ที่ขดตัวอยู่ในลักษณะปกติ ลำตัวมีสีน้ำตาลอ่อนอมเทา มีเกล็ดสีชมพูแซมบริเวณสีข้าง มีลายลักษณะทรงกลมสีน้ำตาลเข้มตลอดทั้งตัว เกล็ดมีขนาดเล็กและมีสัน หัวเป็นรูปทรงสามเหลี่ยมและมีลายดำคล้ายลูกธนู มีเกล็ดเล็กละเอียดบนหัว เขี้ยวพิษมีความยาว

สามารถโตเต็มที่ได้ 120-166 เซนติเมตร พบกระจายพันธุ์ในวงกว้าง ตั้งแต่อนุทวีปอินเดีย, เอเชียตะวันออก ในภาคใต้ของจีนจรดเกาะไต้หวัน และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ถูกตั้งชื่อสามัญในภาษาอังกฤษและชื่อวิทยาศาสตร์เพื่อเป็นเกียรติแก่ แพทริก รัสเซลล์ นักฟิสิกส์และนักธรรมชาติวิทยาชาวสกอตแลนด์

พฤติกรรมและความร้ายแรงของพิษ

มีพฤติกรรมชอบอยู่ตามที่ราบแห้ง ๆ เชิงเขาที่เป็นดินปนทราย ตามที่ดอน หรือซ่อนตัวในซอกหิน โพรงดิน ใต้กอหญ้าใหญ่ ๆ ไม่ชอบย้ายที่อยู่บ่อย ๆ ปกติไม่เลื้อยขึ้นต้นไม้ ออกหากินไม่ไกลจากที่อยู่ เป็นงูที่มีความเชื่องช้าไม่ปราดเปรียว มีอุปนิสัยดุ เมื่อถูกรบกวนจะส่งเสียงขู่ ชอบความเย็น แต่ไม่ชอบน้ำ มักออกหากินในเวลากลางคืน แต่ในสถานที่ที่มีความเย็น ก็อาจออกหากินในเวลากลางวันด้วย สำหรับในประเทศไทย พบได้ชุกชุมที่สุดคือแถบจังหวัดในภาคกลางและภาคตะวันออก กินอาหาร จำพวกหนูหรือสัตว์เลื้อยคลานที่มีขนาดเล็กชนิดต่าง ๆ เป็นงูที่ออกลูกเป็นตัว ครั้งละประมาณ 20-30 ตัว (สูงสุด 63 ตัว) โดยจะผสมพันธุ์ช่วงเดือนตุลาคมถึงเดือนธันวาคม และไปออกลูกช่วงฤดูร้อน ลูกงูแรกเกิดมีน้ำหนัก 7.2– 14.4 กรัม และความยาวโดยเฉลี่ย 24-30 เซนติเมตร

เป็นงูที่มีพิษต่อผลการแข็งตัวของเลือด Factor X และ Factor V โดยตรง โดยจะไปกระตุ้น prothrombin เป็น thrombin ซึ่งทำให้เกิดการสลายไฟบริโนเจนเป็นไฟบรินในกระแสเลือด จึงทำให้เกิดเลือดออกง่าย เนื่องจากองค์ประกอบในการแข็งตัวของเลือด ถูกใช้หมดไป นอกจากนี้แล้วพิษของงูแมวเซายังมีผลต่อไต ทำให้เกิดอาการไตวายได้ และยังมีฤทธิ์ในการทำลายเซลล์เม็ดเลือดแดงโดยตรง โดยอาการของผู้ที่ถูกกัดจะแสดงออกดังนี้ คือ มีอาการปวดและมีอาการบวมมาก อาการบวมเกิดเกิดขึ้นได้ภายใน 2-3 นาทีภายหลังถูกกัด มักจะมีรอยเขี้ยว 2 จุดซึ่งมีเลือดไหลออกตลอดเวลา และบริเวณรอบแผลจะมีสีคล้ำบริเวณโดยรอบเขี้ยวจะบวมอย่างชัดเจนภายใน 15-20 นาที และเพิ่มมากขึ้นเรื่อย ๆ จนกระทั่งบริเวณที่ถูกกัดบวมหมดภายในเวลา 12-24 ชั่วโมง และอาจเริ่มพองและมีเลือดออก ผู้ที่ได้รับพิษมากจะมีอาการของเลือดออกง่ายภายในเวลา 2-3 ชั่วโมง เช่น เลือดออกเป็นจ้ำ ๆ บริเวณผิวหนัง เลือดออกตามไรฟัน ไอมีเสมหะปนเลือด ถ่ายอุจจาระเป็นสีดำ ถ่ายปัสสาวะเป็นเลือด เลือดออกจะเป็นมากขึ้นเรื่อย ๆ จนกระทั่งความดันโลหิตต่ำ ไตวายและเสียชีวิตลงในที่สุด

ชนิดย่อย

งูแมวเซาถูกแบ่งได้เป็น 2 ชนิดย่อย ได้แก่

ชื่อสามัญ (ภาษาไทย)	ชื่อวิทยาศาสตร์	ผู้อนุกรมวิธาน	ชื่อสามัญ (ภาษาอังกฤษ)	สถานที่พบ	ลักษณะ
งูแมวเซาอินเดีย	D. r. russelii	(Shaw, 1797)	Indian Russell's viper	อนุทวีปอินเดีย, ปากีสถาน, บังกลาเทศ ตลอดจนศรีลังกา	ลักษณะแบบเดียวกับที่ปรากฏในเนื้อหา
งูแมวเซาสยาม	D. r. siamensis	(M.A. Smith, 1917)	Eastern Russell's viper	ตั้งแต่พม่า, ไทย, ลาว, กัมพูชา, เวียดนาม, อินโดนีเซีย, ภาคใต้ของจีนและเกาะไต้หวัน	มีสีเทาหรือสีเขียวมะกอกมากกว่าและมีจุดเล็ก ๆ ระหว่างแถวของจุดใหญ่