การรถไฟแห่งประเทศไทย

การรถไฟแห่งประเทศไทย
State Railway of Thailand
แผนที่เส้นทางรถไฟในประเทศไทย
ที่ทำการ
1 แขวงรองเมือง เขตปทุมวัน กรุงเทพ 10330
ภาพรวม
วันก่อตั้ง	1 กรกฎาคม พ.ศ. 2494
งบประมาณ	14,148 ล้านบาท (พ.ศ. 2555)
ผู้บริหาร	สร้อยทิพย์ ไตรสุทธิ์, ประธานกรรมการ ประภัสร์ จงสงวน, ผู้ว่าการ วิโรจน์ เตรียมพงศ์พันธ์, รองผู้ว่าการ ภากรณ์ ตั้งเจตสกาว, รองผู้ว่าการ กมล ตั้งกิจเจริญชัย, รองผู้ว่าการ
ต้นสังกัด	กระทรวงคมนาคม
เว็บไซต์
http://www.railway.co.th/

การรถไฟแห่งประเทศไทย (ชื่อย่อ: รฟท.; อังกฤษ: State Railway of Thailand ; SRT) เป็นรัฐวิสาหกิจในกระทรวงคมนาคม ทำหน้าที่ดูแลกิจการด้านรถไฟของประเทศไทย มีทางรถไฟอยู่ภายใต้ขอบเขคดำเนินการทั้งหมด 4,070 กิโลเมตร โดยมากกว่า 3,600 กิโลเมตรสร้างในยุคที่ไทยปกครองด้วยระบอบสมบูรณาญาสิทธิราช

รฟท. เป็นรัฐวิสาหกิจของไทยที่มีผลการดำเนินงานขาดทุนมากที่สุด คือ 7,584 ล้านบาท โดยมีสาเหตุมาจากความบกพร่องในการจัดการบริหารการเดินรถและพื้นที่ในครอบครอง ความเร็วเฉลี่ยของรถไฟไทยอยู่ที่ 30 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

ประวัติ

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระกำแพงเพ็ชรอัครโยธิน

วันที่ 26 มีนาคม เป็น วันสถาปนากิจการรถไฟ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระกำแพงเพ็ชรอัครโยธิน ดำรงตำแหน่งผู้บัญชาการกรมรถไฟหลวงพระองค์แรก

เนื่องมาจากนโยบายขยายอาณานิคมของอังกฤษและฝรั่งเศส แผ่มาครอบคลุมบริเวณเหลมอินโดจีน พระองค์ท่านทรงตระหนักถึงความสำคัญของการคมนาคม โดยเส้นทางรถไฟ เพราะการใช้แต่ทางเกวียนและแม่น้ำลำคลองเป็นพื้นนั้น ไม่เพียงพอแก่การบำรุงรักษาพระราชอาณาเขต ราษฎรที่อยู่ห่างไกลจากเมืองหลวงมีจิตใจโน้มเอียงไปทางประเทศใกล้เคียง สมควรที่จะสร้างทางรถไฟขึ้นในประเทศเพื่อติดต่อกับมณฑลชายแดนก่อนอื่น ทั้งนี้เพื่อสะดวกแก่การปกครอง ตรวจตราป้องกันการรุกรานเป็นการเปิดภูมิประเทศให้ประชาชนพลเมืองเข้าบุกเบิกพื้นที่รกร้างว่างเปล่า ให้เป็นประโยชน์ทางเศรษฐกิจของประเทศ และจะเป็นเส้นทางขนส่งผู้โดยสารและสินค้าไปมาถึงกันได้ง่ายยิ่งขึ้น ดังนั้น ในปี พ.ศ. 2430 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ เซอร์แอนดรู คลาก และบริษัทปันชาร์ด แมกทักการ์ด โลเธอร์ ดำเนินการสำรวจเพื่อ สร้างทางรถไฟจาก กรุงเทพฯ - นครราชสีมา และมีทางแยกตั้งแต่เมืองลพบุรี - เชียงใหม่ สายหนึ่ง จากเมืองอุตรดิตถ์ - ตำบลท่าเดื่อริมฝั่งแม่น้ำโขงสายหนึ่ง และจากเมืองเชียงใหม่ไปยังเชียงราย เชียงแสนหลวงอีกสายหนึ่ง โดยทำการสำรวจให้แล้วเสร็จเป็นตอน ๆ รวม 8 ตอน ในราคาค่าจ้างโดยเฉลี่ยไม่เกินไมล์ละ 100 ปอนด์ ทั้งสองฝ่ายลงนามในสัญญา เมื่อวันที่ 16 มีนาคม พ.ศ. 2430

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงทรงพระราชทานพระบรมราชานุมัติให้กระทรวงโยธาธิการว่าจ้าง มิสเตอร์ จี. มูเร แคมป์เบลล์ สร้างทางรถไฟหลวงจากกรุงเทพ ถึงนครราชสีมา เป็นสายแรก เป็นทางขนาดกว้าง 1.435 เมตร และได้เสด็จพระราชดำเนินประกอบพระราชพิธีกระทำพระฤกษ์ เริ่มการ สร้างทางรถไฟ ณ บริเวณย่านสถานีกรุงเทพ เมื่อวันที่ 9 มีนาคม พ.ศ. 2434 ซึ่งปัจจุบัน การรถไฟฯได้สร้างอนุสรณ์ปฐมฤกษ์รถไฟหลวงเพื่อเป็นอนุสรณ์สถานรำลึกเหตุการณ์สำคัญในอดีต และเพื่อน้อมรำลึกถึงพระกรุณาธิคุณ เมื่อวันที่ 31 มกราคม พ.ศ. 2534 โดยมีสมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช สกลมหาสังฆปริณายกเสด็จมาทรงเป็นองค์ประธานในพิธีเปิด

ต่อมา ในสมัยรัฐบาลที่มีจอมพลป. พิบูลสงครามเป็นนายกรัฐมนตรีในขณะนั้น มีการประกาศใช้พระราชบัญญัติการรถไฟแห่งประเทศไทย ซึ่งประกาศใช้ในราชกิจจานุเบกษา เลขที่ 40 หมวด ก ฉบับพิเศษ ลงในวันที่ 30 มิถุนายน พ.ศ. 2494 และให้ประกาศใช้ตั้งแต่วันที่ 1 กรกฎาคม ปีเดียวกัน ดังนั้น การรถไฟแห่งประเทศไทย จึงถูกจัดตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการ โดยเป็นหน่วยงานรัฐวิสาหกิจประเภทสาธารณูปโภค สังกัดกระทรวงคมนาคม และให้มีการโอนกิจการ ทรัพย์สิน หนี้สิน สิทธิ หน้าที่ต่างๆ รวมไปถึงข้าราชการพลเรือนรัฐพาณิชย์ ลูกจ้าง และสายงานทั้งหมด ของกรมรถไฟไปอยู่ในการดำเนินงานของ การรถไฟแห่งประเทศไทย โดยมี หลวงเสรีเริงฤทธิ์ (จรูญ รัตนกุล เสรีเริงฤทธิ์) เป็นผู้ว่าการการรถไฟแห่งประเทศไทยคนแรก และเป็นอธิบดีกรมรถไฟคนสุดท้าย

การปรับปรุง

หลังจากที่รถไฟไทยได้รับเสียงวิจารณ์ด้านลบอย่างมาก ทั้งในแง่ของการเดินรถช้า อุปกรณ์เก่าและขาดการซ่อมบำรุง จึงมีความพยายามจากหลายภาคส่วนในการปรับปรุงระบบรถไฟหรือแปรรูปเป็นเอกชน แต่หลายๆครั้งก็ถูกคัดค้านโดยสหภาพการรถไฟ

ในปี พ.ศ. 2551 ได้มีการดำเนินการประมูลสร้างรถไฟทางคู่จากฉะเชิงเทราถึงแหลมฉบัง คิดเป็นระยะทาง78กิโลเมตร ตามมาด้วยรถไฟรางคู่จากคลองสิบเก้าถึงชุมทางแก่งคอย และทางคู่ขางนครปฐมถึงหัวหิน ในปี พ.ศ. 2553 โครงการประชาคมเศรษฐกิจอาเซียนกำลังจะเกิดขึ้น ทำให้เกิดโครงการรถไฟรางคู่จากนครราชสีมาถึงสะพานมิตรภาพไทย-ลาว โดยเริ่มจากสถานีรถไฟนครราชสีมาถึงสถานีรถไฟชุมทางถนนจิระ โครงการรถไฟรางคู่มีเป้าหมายสูงสุดที่การปรับปรุงสายเหนือ สายตะวันออกเฉียงเหนือ และสายใต้ รวมเป็นระยะทางทั้งหมด 832 กิโลเมตร

ในปี พ.ศ. 2555 การรถไฟได้ทยอยเปิดประมูลซื้อหัวรถจักรใหม่ 70 คัน และรถโดยสาร 115 คัน คิดเป็นมูลค่ารวม 19,406.4ล้านบาท โดยการโครงการจัดซื้อถูกกระตุ้นจากเหตุรถไฟตกรางต่อเนื่องสามเหตุการณ์ในช่วงปลายปี พ.ศ. 2554 ถึงต้นปี พ.ศ. 2555

หน่วยงานของการรถไฟแห่งประเทศไทยในภูมิภาค

การรถไฟแห่งประเทศไทยมีหน่วยการเดินรถไฟกระจายอยู่ทั้ง 4 ภูมิภาคของแต่ละภาคโดยมีทั้งสิ้น 3 เขตลากเลื่อน

• กองลากเลื่อนเขตนครราชสีมา (ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ)
• กองลากเลื่อนเขตอุตรดิตถ์ (ภาคเหนือ)
• กองลากเลื่อนเขตหาดใหญ่ (ภาคใต้)

เส้นทางเดินรถ

ชุมทางและสถานีหลักของการรถไฟแห่งประเทศไทย (ยกเว้น สายแม่กลอง)
สัญลักษณ์
0.00 กม. กรุงเทพ (หัวลำโพง) สายตะวันออก 5.17 กม. มักกะสัน 22.00 แม่น้ำ (บางจาก) 30.91 กม. หัวตะเข้ 33.86 กม. บรรจุและแยกสินค้ากล่อง ลาดกระบัง 60.99 กม. ชุมทางฉะเชิงเทรา 130.60 กม. ชุมทางศรีราชา 139.85 กม. แหลมฉบัง 180.00 กม. ชุมทางเขาชีจรรย์ 200.48 กม. มาบตาพุด 184.03 กม. บ้านพลูตาหลวง 85.60 กม. ชุมทางคลองสิบเก้า 254.50 กม. อรัญประเทศ ( ปอยเปต – กัมพูชา ) ธนบุรี (เก่า) ธนบุรี (บางกอกน้อยเดิม))       7.47 กม. ชุมทางบางซื่อ สายใต้ 22.13 กม. ชุมทางตลิ่งชัน 64.17 กม. นครปฐม 80.24 กม. ชุมทางหนองปลาดุก 157.65 กม. สุพรรณบุรี 210.29 กม. น้ำตก ( ทางรถไฟสายมรณะ ) 117.36 กม. เพชรบุรี 318.38 กม. ชุมพร 549.35 กม. ชุมทางบ้านทุ่งโพธิ์ 678.05 กม. คีรีรัฐนิคม 651.07 กม. สุราษฎร์ธานี 773.13 กม. ชุมทางทุ่งสง 845.33 กม. ตรัง 866.13 กม. กันตัง 797.06 กม. ชุมทางเขาชุมทอง 832.07 กม. นครศรีธรรมราช 944.63 กม. ชุมทางหาดใหญ่ 989.59 กม. ชายแดน ไทย/มาเลเซีย 989.89 กม. ปาดังเบซาร์ ( บัตเตอร์เวิร์ท – มาเลเซีย ) 1054.79 กม. ยะลา 1115.55 กม. ตันหยงมัส 1159.04 กม. สุไหงโก-ลก ( รันตูปันยัง – มาเลเซีย ) 71.08 กม. อยุธยา 89.95 กม. ชุมทางบ้านภาชี สายเหนือ 132.81 กม. ลพบุรี 245.78 กม. นครสวรรค์ 389.28 กม. พิษณุโลก 458.31 กม. ชุมทางบ้านดารา 487.14 กม. สวรรคโลก 487.52 กม. ศิลาอาสน์ 533.94 กม. เด่นชัย 642.29 กม. นครลำปาง 751.42 กม. เชียงใหม่ สายตะวันออกเฉียงเหนือ 125.10 กม. ชุมทางแก่งคอย 263.65 กม. นครราชสีมา 266.28 กม. ชุมทางถนนจิระ 345.50 กม. ชุมทางบัวใหญ่ 449.75 กม. ขอนแก่น 568.84 กม. อุดรธานี 621.10 กม. หนองคาย ( ท่านาแล้ง – ลาว ) 376.02 กม. บุรีรัมย์ 419.75 กม. สุรินทร์ 515.09 กม. ศรีสะเกษ 575.10 กม. อุบลราชธานี

ปัจจุบันการรถไฟฯ มีระยะทางที่เปิดการเดินรถแล้ว รวมทั้งสิ้น 4,346 กิโลเมตร โดยเป็นทางคู่ช่วง กรุงเทพ - รังสิต ระยะทาง 31 กิโลเมตร และเป็นทางสามช่วง รังสิต - ชุมทางบ้านภาชี ระยะทาง 59 กิโลเมตร โดยมีเส้นทาง ดังนี้

• ทางรถไฟสายตะวันออกเฉียงเหนือ ถึง (สถานีรถไฟอุบลราชธานี อำเภอวารินชำราบ) จังหวัดอุบลราชธานี ระยะทาง 575 กิโลเมตร และ จังหวัดหนองคาย และต่อจากหนองคายไปยัง สถานีรถไฟท่านาแล้ง (สปป.ลาว) ระยะทาง 627.5 กิโลเมตร
• ทางรถไฟสายเหนือ ถึง สถานีรถไฟเชียงใหม่ จังหวัดเชียงใหม่ และ สถานีรถไฟ สวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย ระยะทาง 751 กิโลเมตร
• ทางรถไฟสายใต้ เริ่มต้นจากสถานีกรุงเทพ ถึง ( สถานีรถไฟสุไหงโก-ลก อำเภอสุไหงโกลก ) จังหวัดนราธิวาส ระยะทาง 1,159 กิโลเมตร และ สถานีรถไฟปาดังเบซาร์ จังหวัดสงขลา ระยะทาง 974 กิโลเมตร ซึ่งสามารถเชื่อมต่อกับทางรถไฟของ ประเทศมาเลเซีย ไปถึงยัง ประเทศสิงคโปร์ และ สถานีรถไฟกันตัง อำเภอกันตัง จังหวัดตรัง ระยะทาง 850 กิโลเมตร และ สถานีรถไฟนครศรีธรรมราช จังหวัดนครศรีธรรมราช ระยะทาง 816 กิโลเมตร
• ทางรถไฟสายตะวันออก ถึง จังหวัดสระแก้ว ( สถานีรถไฟอรัญประเทศ อำเภออรัญประเทศ ) ระยะทาง 255 กิโลเมตร และ จังหวัดระยอง ที่ นิคมอุตสาหกรรมมาบตาพุต สถานีรถไฟมาบตาพุด ระยะทาง 200 กิโลเมตร
• ทางรถไฟสายตะวันตก จาก สถานีธนบุรี ถึง ( อำเภอไทรโยค สถานีรถไฟน้ำตก ) จังหวัดกาญจนบุรี ระยะทาง 194 กิโลเมตร และถึง สถานีรถไฟสุพรรณบุรี จังหวัดสุพรรณบุรี ระยะทาง 157 กิโลเมตร
• ทางรถไฟสายแม่กลอง ช่วง สถานีรถไฟวงเวียนใหญ่ - สถานีรถไฟมหาชัย ระยะทาง 31 กิโลเมตร และช่วง สถานีรถไฟบ้านแหลม - สถานีรถไฟแม่กลอง ระยะทาง 34 กิโลเมตร

และการรถไฟฯ ยังได้เปิดเดินเส้นทางรถไฟฟ้าจำนวน 1 เส้นทาง ระยะทาง 28.6 กิโลเมตร โดยให้บริษัท รถไฟฟ้า รฟท. จำกัด (SRT Electrified Train Co., Ltd. หรือ SRTET) ซึ่งเป็นบริษัทลูกที่ก่อตั้งขึ้นโดยได้รับความร่วมมือจาก Deutsche Bahn AG ประเทศเยอรมนี เป็นผู้ดำเนินการในการเดินรถ โดยเส้นทางดังกล่าวคือ รถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ

นอกจากนั้นยังมีการสร้างทางอีกหลายเส้นทาง อาทิ สถานีรถไฟชุมทางคลองสิบเก้า - สถานีรถไฟชุมทางบ้านภาชี - สถานีรถไฟชุมทางแก่งคอย - สถานีรถไฟศรีราชา - สถานีรถไฟแหลมฉบัง - สถานีรถไฟชุมทางเขาชีจรรย์ - สถานีรถไฟมาบตาพุด และโครงการรถไฟฟ้าอีกสองเส้นทางคือ รถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดงอ่อน (ศาลายา - หัวหมาก) และรถไฟฟ้าชานเมืองสายสีแดงเข้ม (มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ รังสิต - มหาชัย) หรือเรียกรวมๆ ได้ว่า โครงการระบบรถไฟชานเมือง (สายสีแดง)

นอกจากนี้ยังมีโครงการปรับปรุงรางที่สำคัญมากๆต่อการพัฒนารางคือ ขยาย รางให้เป็นรางคู่เพื่อให้สามารถทำความเร็วได้มากขึ้นลดเวลาการเดินทาง จุโบกี้สินค้าได้มากขึ้น จุผู้โดยสารได้มาก และประหยัดพลังงานมากขึ้นเนื่องจาก การขนส่ง เที่ยวหนึ่ง สามารถจุคนสินค้าได้มากกว่ารถยนต์ ซึ่งโครงการนี้จะเป็นการพัฒนาปรับปรุงการขนส่งทางรางให้มีประสิทธิภาพและดีขึ้นซึ่งปัจจุบันรางเดี่ยวไม่เหมาะที่จะขนส่งอีกต่อไป ซึ่งรางเดี่ยวจะเสียต้นทุนมาก โครงการที่สำคัญๆ ที่จะสร้าง คือ ชุมทางสระบุรีไป ปากนำโพ 118กม นครปฐมไปหัวหิน 165 กม มาบกะเบา ไป ชุมทางจิระ132 กม และ จิระไปขอนแก่น 185กม ประจวบ คีรีขันธ์ไปชุมพร 167กม โครงการเฟสแรกรวม 767 กม

ประเภทขบวนรถไฟ

รถโดยสาร

รถด่วนพิเศษ

ขบวนรถด่วนพิเศษ (Special Express) เป็นขบวนรถที่จัดเดินระยะทางไกล หยุดสถานีที่สำคัญ ๆ เท่านั้น ปัจจุบันมีชนิดรถให้บริการ ดังนี้

• รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 1 ปรับอากาศ (บนอ.ป.)
• รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 2 ปรับอากาศ (บนท.ป.)
• รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 2 ปรับอากาศJR-West(บนท.ป.JR-West) (เฉพาะขบวนที่ 13/14)
• รถโบกี้นั่งชั้นที่ 2 (บชท.) (เฉพาะขบวนที่ 37/38)
• รถโบกี้นั่งชั้นที่ 3 (บชส.) (เฉพาะขบวนที่ 37/38)
• รถกำลังดีเซลรางปรับอากาศไม่มีห้องขับ (กซม.ป.) (ในขบวนที่ 3/4 9/10 11/12 21/22 39/40 41/42 43/44)
• รถกำลังดีเซลรางปรับอากาศมีห้องขับ (กซข.ป.)

รถด่วน

ขบวนรถด่วน (Express) เป็นขบวนรถที่จัดเดินระยะทางไกล หยุดสถานีที่สำคัญ ๆ เท่านั้น แต่มีการให้บริการของชนิดรถพ่วงมากกว่าขบวนรถด่วนพิเศษ แบ่งชนิดรถที่ให้บริการ ดังนี้

• รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 1 ปรับอากาศ (บนอ.ป.) (ยกเว้นขบวนที่ 51/52)
• รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 2 ปรับอากาศ (บนท.ป.)
• รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 2 (บนท.)
• รถโบกี้ชั้นที่ 2 ปรับอากาศ (บชท.ป.) (เฉพาะขบวนที่ 51/52)
• รถโบกี้ชั้นที่ 2 (บชท.)
• รถโบกี้ชั้นที่ 3 (บชส.ป.)
• รถโบกี้ชั้นที่ 3 (บชส.)
• รถกำลังดีเซลรางปรับอากาศมีห้องขับ (กซข.ป.)
• รถกำลังดีเซลรางปรับอากาศไม่มีห้องขับ (กซม.ป.) (เฉพาะขบวนรถด่วนสายอีสานขบวนที่ 71/74 73/72 77/76 75/78)
• รถกำลังดีเซลรางมีห้องขับ (กซข.) (เฉพาะขบวนรถด่วนสายอีสานขบวนที่ 71/74 73/72 77/76 75/78)

รถเร็ว

ขบวนรถเร็วที่ 112 ที่สถานีรถไฟพิชัย

ขบวนรถเร็ว (Rapid) เป็นขบวนรถที่จัดเดินระยะทางไกลหยุดมากกว่ารถด่วนพิเศษและรถด่วน รถพ่วงส่วนใหญ่จะเป็นรถนั่งชั้น 3 คิดค่าธรรมเนียมขบวนรถ ตามระยะทาง แบ่งชนิดรถที่ให้บริการ ดังนี้

• รถโบกี้นั่งและนอนชั้นที่ 2 (บนท.) (ในรถเร็วขบวน139/140 รถเร็วสายใต้ยกเว้นขบวนที่175/176 177/178 รถเร็วสายเหนือขบวนที่107/108 109 )
• รถปรับอากาศนั่งและนอนชั้นที่ 2 (บนท.ป.) (ในรถเร็วสายใต้(ยกเว้นขบวนที่ 175/176 177/178 และรถเร็วที่ 109)
• รถโบกี้ชั้นที่ 2 (บชท.)
• รถโบกี้ชั้นที่ 2 และ 3 ติดกัน (บสส.)
• รถโบกี้ชั้นที่ 3 (บชส.)
• รถกำลังดีเซลรางมีห้องขับ (กซข.) (เฉพาะขบวน 105/106)
• รถกำลังดีเซลรางไม่มีห้องขับปรับอากาศ (กซม.ป.) (เฉพาะขบวน 105/106)

รถธรรมดา

ขบวนรถธรรมดา (Ordinary) เป็นขบวนรถที่จัดเดินเพื่อให้บริการแก่ผู้โดยสาร จากกรุงเทพไปยังจังหวัดสำคัญๆ ในแต่ละภูมิภาค โดยมีระยะทางระหว่าง 151 - 600 กม. หยุดรับส่งทุกป้ายหยุด ที่หยุด และสถานี แบ่งชนิดรถที่ให้บริการ ดังนี้

• รถโบกี้ชั้นที่ 3 (บชส.)
• รถโบกี้ชั้นที่ 2 และ 3 ติดกัน (บสส.) (บางขบวน)
• รถกำลังดีเซลรางมีห้องขับ (กซข.) (บางขบวน)

รถชานเมือง

ขบวนรถไฟดีเซลราง มักจะนำมาวิ่งเป็นรถชานเมือง

ขบวนรถชานเมือง ( Bangkok Commuter) เป็นขบวนรถที่จัดเดินเพื่อให้บริการแก่ผู้โดยสารในเขตกรุงเทพมหานครและปริมณฑล รัศมีไม่เกิน 160 กม. เพื่อใช้เดินทางไปทำงาน ศึกษาเล่าเรียน และติดต่อค้าขาย หยุดทุก ๆ สถานี ป้ายหยุดรถ ที่หยุดรถ โดยมีเส้นทางที่ให้บริการ ดังนี้

• สายตะวันออกเฉียงเหนือ กรุงเทพ - ชุมทางแก่งคอย ระยะทาง 125 กิโลเมตร
• สายตะวันออก กรุงเทพ - ปราจีนบุรี ระยะทาง 122 กิโลเมตร
• สายเหนือ กรุงเทพ - ลพบุรี ระยะทาง 133 กิโลเมตร
• สายใต้ ธนบุรี - ราชบุรี ระยะทาง 101 กิโลเมตร
• สายใต้ กรุงเทพ - สุพรรณบุรี ระยะทาง 158 กิโลเมตร

รถท้องถิ่น

ขบวนรถท้องถิ่น 408 ที่สถานีรถไฟพิชัย

ขบวนรถท้องถิ่น (Rural Commuter) เป็นขบวนรถที่จัดเดินเพื่อให้บริการแก่ผู้โดยสารระหว่างจังหวัด หยุดทุกสถานีและป้ายหยุดรถ รถพ่วงจะเป็นรถโดยสารนั่งชั้น 3 ตลอดทั้งขบวน แบ่งชนิดรถที่ให้บริการ ดังนี้

• รถโบกี้ชั้นที่ 3 (บชส.) (เฉพาะขบวนรถท้องถิ่นสายใต้)
• รถกำลังดีเซลรางมีห้องขับ (กซข.) (เฉพาะขบวนรถท้องถิ่นสายเหนือ / สายอีสาน)

• ขบวนรถที่จัดให้บริการ

สายอีสาน (ใช้รถดีเซลราง RH/RHN ทำการ)

• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 415/418 นครราชสีมา - หนองคาย - นครราชสีมา
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 417/416 นครราชสีมา - อุดรธานี - นครราชสีมา
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 419/420 นครราชสีมา - อุบลราชธานี - ลำชี
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 421/422 นครราชสีมา - อุบลราชธานี - ลำชี
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 423/424 ลำชี - สำโรงทาบ - นครราชสีมา
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 425/426 ลำชี - อุบลราชธานี - นครราชสีมา
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 429/430 นครราชสีมา - ชุมทางบัวใหญ่ - นครราชสีมา
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 431/432 ชุมทางแก่งคอย - ขอนแก่น - ชุมทางแก่งคอย
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 433/434 ชุมทางแก่งคอย - ชุมทางบัวใหญ่ - ชุมทางแก่งคอย
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 437/438 ชุมทางแก่งคอย - ลำนารายณ์ - ชุมทางแก่งคอย
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 439/440 ชุมทางแก่งคอย - ชุมทางบัวใหญ่ - ชุมทางแก่งคอย

สายเหนือ (ใช้รถดีเซลราง THN/NKF ทำการ)

• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 401/402 ลพบุรี - พิษณุโลก - ลพบุรี
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 403/410 พิษณุโลก - ศิลาอาสน์ - พิษณุโลก
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 407/408 นครสวรรค์ - เชียงใหม่ - นครสวรรค์
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 409 อยุธยา - ลพบุรี (เดินเฉพาะวันเสาร์-อาทิตย์)

สายใต้ (ใช้รถจักร+รถโบกี้ชั้น 3)

• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 445/446 ชุมพร - ชุมทางหาดใหญ่ - ชุมพร
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 447/448 สุราษฏร์ธานี - สุไหงโกลก - สุราษฏร์ธานี
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 451/454 นครศรีธรรมราช - สุไหงโกลก - ยะลา
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 453/452 ยะลา - สุไหงโกลก - นครศรีธรรมราช
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 455/456 นครศรีธรรมราช - ยะลา - นครศรีธรรมราช
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 457/458 นครศรีธรรมราช - พัทลุง - นครศรีธรรมราช
• ขบวนรถท้องถิ่นที่ 463/464 พัทลุง - สุไหงโกลก - พัทลุง

รถรวม

ขบวนรถรวม เป็นขบวนรถที่จัดเดินเพื่อให้บริการแก่ผู้โดยสารระหว่างจังหวัด หยุดทุกสถานีและป้ายหยุดรถ และมีรถสินค้าพ่วงในขบวนด้วย เพื่อรับ -ส่งสินค้า ปัจจุบันมีการเดินรถในเส้นทางสายใต้ จำนวน 2 ขบวน คือ

• ขบวนรถรวมที่ 485/486 ชุมทางหนองปลาดุก-น้ำตก-ชุมทางหนองปลาดุก
• ขบวนรถรวมที่ 489/490 สุราษฏร์ธานี-คีรีรัฐนิคม-สุราษฏร์ธานี

รถนำเที่ยว

ขบวนรถไฟพิเศษท่องเที่ยว กรุงเทพ - เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์

ขบวนรถนำเที่ยว (Excursion) เป็นขบวนรถที่จัดเดินเพื่อให้บริการนักท่องเที่ยวในช่วงวันหยุดเสาร์-อาทิตย์ และ วันหยุดราชการ จะหยุดรับ-ส่งผู้โดยสารเฉพาะสถานีที่มีแหล่งท่องเที่ยวเท่านั้น

• ชนิดรถให้บริการ
  • ตามรายการที่ผู้โดยสารสั่งจองตั๋ว
• ขบวนรถที่จัดให้บริการ
  • ขบวนรถนำเที่ยวที่ 909/910 กรุงเทพ - น้ำตก
  • ขบวนรถนำเที่ยวที่ 911/912 กรุงเทพ - สวนสนประดิพัทธ์
  • ขบวนรถนำเที่ยวที่ 921/926 กรุงเทพ - เขื่อนป่าสักชลสิทธิ์
  • ขบวนรถนำเที่ยวที่ 987/988 กรุงเทพ-สวนนงนุช-ตลาดน้ำสี่ภาค พัทยา

รถสินค้า

ขบวนรถสินค้า คือขบวนรถไฟที่ประกอบด้วยรถสินค้าเท่านั้น ให้บริการด้านการขนส่งสินค้า "ประเภทเหมาคัน" ทั้งภายในประเทศ และเพื่อส่งออกประเทศมาเลเซีย ที่สถานีปลายทางสุไหงโก-ลก และสถานีปาดังเบซาร์ ซึ่งเป็นสถานีรถไฟชายแดน

• ขบวนรถสินค้าปูนซีเมนต์
• ขบวนรถสินค้าผลิตภัณฑ์น้ำมันเชื้อเพลิงสำเร็จรูป
• ขบวนรถสินค้าน้ำมันดิบ
• ขบวนรถสินค้าแก๊สปิโตรเลียมเหลว
• ขบวนรถตู้คอนเทนเนอร์
• ขบวนรถสินค้าทั่วไป

รถไฟฟ้า

ตัวรถไฟฟ้า City Line

รถไฟฟ้า (Electrified Train) คือขบวนรถไฟที่ใช้พลังงานไฟฟ้าในการขับเคลื่อน โดยใช้การจ่ายไฟฟ้าโดยสายส่งเหนือหัวซึ่งแปลงไฟฟ้ามาจากไฟฟ้ากระแสตรงของการไฟฟ้านครหลวงอีกที โดยจะวิ่งบนรางมาตรฐานขนาด 1.435 เมตร สามารถทำความเร็วได้สูงสุด 160 กิโลเมตรต่อชั่วโมง รถไฟประเภทนี้จะสามารถขับเคลื่อนได้ด้วยตัวเอง โดยใช้ระบบคอมพิวเตอร์ประกอบกับระบบอาณัติสัญญาณ เพื่อให้ตัวระบบคอมพิวเตอร์ที่รถไฟฟ้าทำงาน ทำให้หน้าที่ของพนักงานขับรถมีเพียงอย่างเดียวคือ เปิด-ปิด ประตู แต่ในกรณีที่ระบบอาณัติสัญญาณขัดข้อง พนักงานขับรถก็ต้องทำการขับรถไฟด้วยตนเอง รถไฟประเภทนี้จะไม่มีปัญหาเรื่องเชื้อเพลิง เพราะใช้พลังงานไฟฟ้าทั้งหมด จึงสามารถให้บริการได้ดีกว่า แต่ยกเว้นในกรณีที่เกิดเหตุการณ์ไฟฟ้าดับทั่วกรุงเทพนั้น รถไฟจะปรับไปใช้ระบบไฟฟ้าสำรองในตัว และตัดการทำงานที่ไม่จำเป็น เพื่อทำการส่งผู้โดยสารให้เร็วที่สุด รถไฟประเภทนี้ให้บริการในโครงการรถไฟฟ้าเชื่อมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิทั้งหมด

• Siemens Desiro UK Class 360/2 Airport Express มีทั้งหมด 4 ขบวน ใช้วิ่ง 3 ขบวน สำรอง 1 ขบวน โดย 1 ขบวนจะมี 4 โบกี้ แบ่งเป็นตู้สำหรับขนสัมภาระ 1 โบกี้ และตู้โดยสาร 3 โบกี้ รวมทั้งหมด 16 ตู้
• Siemens Desiro UK Class 360/2 City Line มีทั้งหมด 5 ขบวน ใช้วิ่ง 4 ขบวน สำรอง 1 ขบวน โดย 1 ขบวนจะมี 3 โบกี้ เป็นตู้โดยสารทั้งหมด รวมทั้งหมด 15 ตู้

การสำรองรถไฟฟ้าในที่นี้กล่าวคือ เมื่อเกิดเหตุการณ์ที่รถไฟฟ้าไม่สามารถวิ่งได้ตามปกติ จะมีการส่งรถสำรองจากศูนย์ซ่อมบำรุงออกไปยังจุดที่เกิดปัญหา เพื่อรับผู้โดยสารไปส่งยังสถานีปลายทาง

ชนิดของรถโดยสาร

ชั้นที่	ชนิดรถ	จำนวนที่นั่ง	ภาพ		ตัวย่อ	ขบวนที่ให้บริการ
			ภายนอก	ภายใน
1	รถนั่งและนอน ปรับอากาศ	24			บนอ.ป.	1,2,35,36,37,38,67,68,69,70,83,84,85,86
		20				13,14
2	รถนั่งและนอน ปรับอากาศ	40 (รุ่นใหม่)			บนท.ป.	1,2,35,36
		40 (รุ่นเก่า)				37,38,67,68,69,70,83,84,85,86
		36 (ซีทีวี)				51,52,167,168,169,170,171,172,173,174
		32				107,108
		30/32/34 (บลูเทรน)				13,14,67,68
	รถนั่งและนอน	26/28/32/36			บนท.	37,38,51,52,67,68,69,70,83,84,85,86,109,139,140,167,168,169,170,171,172,173,174
	รถนั่งดีเซลราง ปรับอากาศ	76/80 (แดวู)			กซข.ป. กซม.ป.	3,4,9,12,21,22,39,40,41,42,43,44
		76/80 (สปรินเตอร์)				3,4,987,988
		58/62 (เอทีอาร์)			กซม.ป.	71,72,73,74,75,76,77,78,105,106,รถชานเมืองสายวงเวียนใหญ่-มหาชัย
		48/52 (อาร์เอชเอ็น)			พซข.ป.
	รถนั่งดีเซลราง	58 (อาร์เอชเอ็น)			พซข.	913,914,917,918
	รถนั่งปรับอากาศ	40/44			บชท.ป.	51,52
		64/72 (บลูเทรน)
		30 (สำหรับคนพิการ)				1,2,69,70
	รถนั่ง	48			บชท.	37,38,51,52,67,68,69,70,83,84,85,86,102,109,135,136,139,140,145,146,167,168,169,170,171,172,173,174
2-3 (ร่วม)	รถนั่ง	60 (20+40)			บสส.	107,108,111,112,141,142,177,178,201,202,211,212,254,255,283,284
3	รถนั่งดีเซลราง	74 (ทีเอชเอ็นและเอ็นเคเอฟ)			กซข.	71,72,73,74,75,76,77,78,105,106,209,210,261,262,279,280,303,304,305,306,339,340,355,356,401,402,403,407,408,409,410,909,910,911,912,รถชานเมืองสายแม่กลองทุกขบวน(เฉพาะเอ็นเคเอฟเท่านั้น)
		74 (อาร์เอชเอ็น)			กซข. พซข.	415,416,417,418,419,420,421,422,423,424,425,426,427,428,429,430,431,432,433,434,437,438,439,440,913,914,917,918
	รถนั่งปรับอากาศ	72/80			บชส.ป.	173,174
	รถนั่ง	76/96			บชส.	37,38,67,68,69,70,83,84,85,86,รถเร็วทุกขบวน (ยกเว้น 105,106),รถชานเมืองทุกขบวน (ยกเว้นขบวนที่ใช้รถดีเซลราง),รถธรรมดาทุกขบวน (ยกเว้นขบวนที่ใช้รถดีเซลราง),รถท้องถิ่นสายใต้ทุกขบวน,901,902,921,926
		76 (ควีนแลนด์)				313,314,รถชานเมืองบางขบวน
พิ เ ศ ษ	รถเสบียงปรับอากาศ	ไม่มี การกำหนด จำนวนที่นั่ง			บกข.ป.	1,2,35,36
	รถเสบียง				บกข. บสข.	13,14,37,38,51,52,67,68,69,70,83,84,85,86,102,107,108,109,111,112,133,134,135,136,139,140,141,142,145,146,167,168,169,170,171,172,173,174
	รถสัมภาระมีเครื่องห้ามล้อ				บพห. บทพ. บสพ. บพห.ป.	ทุกขบวน ยกเว้นขบวนที่ใช้รถดีเซลราง
	รถจัดเฉพาะปรับอากาศ	31			บจพ.ป.	เฉพาะกรณีพิเศษ
	รถประชุมปรับอากาศ	6			บปช.ป.
	รถตรวจทางปรับอากาศ	16			บตท.ป.
	รถวิทยุสื่อสาร	ไม่มี การกำหนด จำนวนที่นั่ง			บวส.
	รถจัดพิเศษ				บจศ.
	รถไปรษณีย์				บปณ.
	รถบรรทุกล้อเลื่อน				บรล.
	รถจ่ายกำลังไฟฟ้า				บฟก.
	รถพระที่นั่งประทับกลางวัน				พนก.	เฉพาะกรณีที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวและพระบรมวงศานุวงศ์เสด็จพระราชดำเนินในสถานที่ต่างๆ
	รถพระที่นั่งบรรทม				พนท.
	รถพระที่นั่งกลางวันและบรรทม				พกท.

รถจักรและรถดีเซลราง

รถจักรดีเซลไฟฟ้า

ประเทศ	ผู้ผลิต	หมายเลข	ปีสร้าง	จำนวนคัน	เพาเวอร์ (แรงม้า)	ความเร็วสูงสุด (กม./ ชม.)	ภาพ	หมายเหตุ
UM12C (GE)	จีอี	4001-4050	พ.ศ. 2507 (4001-4040) พ.ศ. 2509 (4041-4050)	50	1320 (2 × 660)	90		ได้รับการทาสีใหม่เมื่อปี พ.ศ. 2553 - พ.ศ. 2556
AD24C (ALS)	เอแอลเอส	4101-4154	พ.ศ. 2517 – พ.ศ. 2518	54	2400	90		ชุดแรกของรถจักร AD24C และมีบางคันได้ทาสีใหม่ และบางคันได้ดัดแปลงติดตั้งเครื่องยนต์ MTU หรือ Caterpillar เพื่อทดแทนเครื่องยนต์เดิมที่ใช้งานมานาน
AD24C (AHK)	เอเอชเค	4201-4230	พ.ศ. 2523 – พ.ศ. 2524	30	2400	100		ชุดที่ 2 ของรถจักร AD24C ผลิตร่วมกับบริษัทกรุปและเฮนเชล
AD24C (ALD)	เอแอลดี	4301-4309	พ.ศ. 2526	9	2400	100		ชุดที่ 3 ของ AD24C
AD24C (ADD)	เอดีดี	4401-4420	พ.ศ. 2528	20	2400	100		ชุดสุดท้ายของ AD24C
8FA-36C (HID)	ฮิตะชิ	4501-4522	พ.ศ. 2536	22	2860 (2 × 1430)	100		รถจักรดีเซลไฟฟ้าเพียงคันเดียวที่ส่งมาจากประเทศญี่ปุ่น ใช้เครื่องยนต์ KTTA-50L (ปัจจุบันได้ดัดแปลงเป็น KTA-50L หมดแล้ว)
CM22-7i (GEA)	จีอีเอ	4523-4560	พ.ศ. 2538 – พ.ศ. 2539	38	2500 (2 × 1250)	100		ใช้เครื่องยนต์ KTA-50L

รถจักรดีเซลไฮดรอลิค

ประเภท	ภูผลิต	หมายเลข	ปีสร้าง	จำนวนคัน	แรงม้า	ความเร็วสูงสุด (กม./ ชม.)	ภาพ	หมายเหตุ
DH1200BB	เฮนเชล	3001-3027	พ.ศ. 2507	27	1200	90
M1500BB	กรุ๊ปฟี้	3101-3130	พ.ศ. 2512	30	1500	90		ปัจจุบัน มีบางคันจอดปลดระวางที่สถานีชุมทางหาดใหญ่ และโรงรถจักรบางซื่อ

รถดีเซลราง

ประเภท	ผู้ผลิต	หมายเลข	ปีสร้าง	จำนวนคัน	แรงม้า	ความเร็วสูงสุด (กม./ ชม.)	ภาพ	หมายเหตุ
RHN	ฮิตะชิ	1011-1048 (รถกำลัง) 11-48 (รถพ่วง)	พ.ศ. 2510	38+38	220	90		ประจำการสายตะวันออกเฉียงเหนือ ใช้ทำขบวนรถท้องถิ่น เข้ากรุงเทพบางครั้ง
RTS	โตกิว	D9-D16 (รถกำลัง) TS4-TS7 (รถพ่วง)	พ.ศ. 2514	8+4	220	70		ปลดประจำการ ปัจจุบันจอดอยู่สายแม่กลอง
THN	ทีเอชเอ็น	1101–1140	พ.ศ. 2526	40	235	105		คล้ายกับเอ็นเคเอฟ ใช้เบาะนวมสีน้ำเงิน
NKF	เอ็นเคเอฟ	1201–1264, 2101-2112 (ไม่มีห้องขับ)	พ.ศ. 2528	64+12	235	105		คล้ายกับทีเอชเอ็น แต่เป็นเก้าอี้พลาสติก
ASR	สปรินเทอร์	2501–2512, (ไม่มีห้องขับ) 2113-2120	พ.ศ. 2534	12+8	285	120		เริ่มวิ่งวันแรก 11 มิถุนายน 2534 ในขบวน 907/908 กรุงเทพ-เชียงใหม่-กรุงเทพ
APD.20	แทวู	2513-2524, (ไม่มีห้องขับ) 2121-2128	พ.ศ. 2538	10+8	298	120		รุ่นแรก มีลำตัวรถผอม
APD.60	แทวู	2525-2544, (ไม่มีห้องขับ และแปรสภาพเป็น บนท.ป.) 1101-1140	พ.ศ. 2539	20+40	298	120		รุ่นที่ 2 มีลำตัวรถอ้วน

สถานีรถไฟ

ดูบทความหลักที่ สถานีรถไฟ

สถานีทั่วไป และ สถานีชุมทาง

สถานีทั่วไป เป็นสถานที่แห่งใดแห่งหนึ่ง ซึ่งเปิดรับส่งผู้โดยสาร และ/หรือสินค้า และเป็นสถานที่ซึ่งมีนายสถานีประจำอยู่และอนุญาตให้รถไฟเดินไปมาตามระเบียบการเดินรถ เช่น สถานีรถไฟคลองมะพลับ สถานีรถไฟแม่ตานน้อย ในเส้นทางสายเหนือ สถานีรถไฟแผ่นดินทอง สถานีบ้านแสลงพัน ในเส้นทางสายตะวันออกเฉียงเหนือ สถานีรถไฟบ้านดงบัง สถานีรถไฟองครักษ์ ในเส้นทางสายตะวันออก และสถานีรถไฟบูกิ๊ต สถานีรถไฟแสงแดด ในเส้นทางสายใต้

สถานีชุมทาง เป็นสถานีที่ทางรถไฟสายหลัก และสายแยก แยกออกจากกัน ทั้งนี้ สถานีชุมทางก็มีคุณสมบัติเหมือนกันกับสถานีทั่วไปเช่นกัน กล่าวคือ เป็นสถานที่รับส่งผู้โดยสาร และ/หรือสินค้า และเป็นสถานที่ซึ่งมีนายสถานีประจำอยู่และอนุญาตให้รถไฟเดินไปมาตามระเบียบการเดินรถ ปัจจุบัน การรถไฟแห่งประเทศไทย มีสถานีชุมทางทั้งหมด 16 สถานี คือ

• สถานีรถไฟชุมทางบางซื่อ กรุงเทพมหานคร
• สถานีรถไฟชุมทางบ้านภาชี จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
• สถานีรถไฟชุมทางแก่งคอย จังหวัดสระบุรี
• สถานีรถไฟชุมทางถนนจิระ จังหวัดนครราชสีมา
• สถานีรถไฟชุมทางบัวใหญ่ จังหวัดนครราชสีมา
• สถานีรถไฟชุมทางฉะเชิงเทรา จังหวัดฉะเชิงเทรา
• สถานีรถไฟชุมทางคลองสิบเก้า จังหวัดฉะเชิงเทรา
• สถานีรถไฟชุมทางศรีราชา จังหวัดชลบุรี
• สถานีรถไฟชุมทางเขาชีจรรย์ จังหวัดชลบุรี
• สถานีรถไฟชุมทางตลิ่งชัน กรุงเทพมหานคร
• สถานีรถไฟชุมทางหนองปลาดุก จังหวัดราชบุรี
• สถานีรถไฟชุมทางบ้านทุ่งโพธิ์ จังหวัดสุราษฎร์ธานี
• สถานีรถไฟชุมทางทุ่งสง จังหวัดนครศรีธรรมราช
• สถานีรถไฟชุมทางเขาชุมทอง จังหวัดนครศรีธรรมราช
• สถานีรถไฟชุมทางหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา
• สถานีรถไฟชุมทางบ้านดารา จังหวัดอุตรดิตถ์

อนึ่งทั้งสถานีทั่วไปและสถานีชุมทางนั้น จัดให้อยู่ในประเภทเดียวกันคือ ประเภท สถานีรถไฟ โดยแบ่งชั้นสถานีเป็น 5 ระดับ ตามปริมาณรายได้จากการโดยสาร จำนวนประชากรในชุมชน และความสำคัญในการเดินรถไฟ (เช่น เป็นที่ตั้งของแขวงเดินรถ เป็นต้น) ดังนี้

• สถานีชั้นพิเศษ ได้แก่ สถานีรถไฟกรุงเทพ(หัวลำโพง) สถานีรถไฟบรรจุและแยกสินค้ากล่องลาดกระบัง สถานีรถไฟแม่น้ำและสถานีรถไฟท่าเรือแหลมฉบัง
• สถานีชั้น 1 เช่น สถานีรถไฟขอนแก่น สถานีรถไฟชุมทางหาดใหญ่ สถานีรถไฟนครศรีธรรมราช สถานีรถไฟเชียงใหม่ สถานีรถไฟอุตรดิตถ์ สถานีรถไฟศิลาอาสน์ สถานีรถไฟพิษณุโลก สถานีรถไฟยะลา สถานีรถไฟสุไหงโก-ลก สถานีรถไฟชุมทางทุ่งสง สถานีรถไฟชุมทางบ้านภาชี สถานีรถไฟชุมทางแก่งคอย สถานีรถไฟนครราชสีมา สถานีรถไฟอุบลราชธานี สถานีรถไฟนครสวรรค์ สถานีรถไฟชุมพร สถานีรถไฟประจวบคีรีขันธ์ สถานีรถไฟสุราษฎร์ธานี สถานีรถไฟราชบุรี สถานีรถไฟปราจีนบุรี สถานีรถไฟชุมทางบางซื่อและสถานีรถไฟอยุธยา สถานีรถไฟบางสะพานใหญ่ สถานีรถไฟเด่นชัย
• สถานีชั้น 2 เช่น สถานีรถไฟหัวตะเข้ สถานีรถไฟชุมทางบัวใหญ่ สถานีรถไฟกบินทร์บุรี สถานีรถไฟบ้านโป่ง สถานีรถไฟตะพานหิน สถานีรถไฟหลังสวน สถานีรถไฟหัวหิน สถานีรถไฟศาลายา สถานีรถไฟชุมทางถนนจิระ สถานีรถไฟปะทิว สถานีรถไฟขุนตาน สถานีรถไฟพิชัย
• สถานีชั้น 3 เช่น สถานีรถไฟชุมทางบ้านดารา สถานีรถไฟชุมทางเขาชุมทอง ฯลฯ
• สถานีชั้น 4 เช่น สถานีรถไฟห้วยเสียว สถานีรถไฟสำราญ สถานีรถไฟกะโดนค้อ สถานีรถไฟวังโพ สถานีรถไฟตาเซะ สถานีรถไฟไม้แก่น สถานีรถไฟบ้านใหม่ ฯลฯ

ป้ายหยุดรถไฟ

ที่หยุดรถไฟหนองไข่น้ำ

เป็นสถานที่ที่ซึ่งขบวนรถหยุดเพื่อรับส่งผู้โดยสาร แต่ไม่มีการขนส่งสินค้าขึ้นลง รวมไปถึงป้ายหยุดรถไฟจะไม่มีนายสถานีอยู่ประจำ ป้ายบอกชื่อทำดวยเหล็ก เป็นตั้งแต่ก่อสร้าง ตัวอย่างเช่น ป้ายหยุดรถไฟอุรุพงษ์ ป้ายหยุดรถไฟพญาไท ในเส้นทางสายตะวันออก ป้ายหยุดรถไฟนิคมรถไฟ กม.11 ป้ายหยุดรถไฟนวนคร ในเส้นทางสายเหนือ ป้ายหยุดรถไฟบ้านหนองกันงาในเส้นทางสายตะวันออกเฉียงเหนือ และป้ายหยุดรถไฟจรัญสนิทวงศ์ ป้ายหยุดรถไฟสะพานจุฬาลงกรณ์ ในเส้นทางสายใต้ ที่หยุดรถกะปาง

ที่หยุดรถไฟ

เป็นสถานีที่ซึ่งขบวนรถหยุดเพื่อรับส่งผู้โดยสาร และขนส่งสินค้าขึ้นลง แต่ไม่มีนายสถานีอยู่ประจำ ป้ายทำด้วยปูน อาจเป็นที่หยุดรถตั้งแต่ก่อสร้างหรือสถานีที่ ถูกลดระดับ เช่น ที่หยุดรถไฟบ้านแต้ ที่หยุดรถไฟบ้านไร่ ในเส้นทางสายตะวันออกเฉียงเหนือ ที่หยุดรถไฟปากแพรก ที่หยุดรถไฟเขาหลุง ในเส้นทางสายใต้ ที่หยุดรถไฟผาคอ ที่หยุดรถไฟแม่พวก ในทางรถไฟสายเหนือ และ ที่หยุดรถไฟไทย ชายแดนไทย-กัมพูชา ในทางรถไฟสายตะวันออก เป็นต้น

สถานีรถไฟเฉพาะกิจ

สถานีรถไฟเฉพาะกิจ คือสถานีที่ตั้งขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์พิเศษ เช่น เป็นสถานีขนส่งสินค้าอย่างเดียวไม่รับผู้โดยสาร (บางแห่งรับผู้โดยสารร่วมด้วย) นอกจากนี้ อาจจะเป็นสถานีสำหรับพระบรมวงศานุวงศ์ เช่น สถานีรถไฟหลวงสวนจิตรลดา

สถานีรถไฟที่เป็นย่านสินค้า

• สถานีรถไฟเชียงใหม่ เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถสินค้าทั่วไปที่ 601/602 และ ขบวนรถน้ำมันที่ 641/642
• สถานีรถไฟลำพูน เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถปูนซีเมนต์ของทีพีไอที่ 693/694 (ปัจจุบันนี้ไม่มีเดิน แต่จะฝากพ่วงมากับขบวนที่ 641/642 แทน)
• สถานีรถไฟแม่เมาะ เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถขนเถ้าลิกไนต์ของเครือซีเมนต์ไทยที่ 603/604
• สถานีรถไฟบึงพระ เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถน้ำมันดิบหลายขบวน โดยรับน้ำมันดิบจากแหล่งลานกระบือมาตั้งแต่ปี 2526
• สถานีรถไฟนครลำปาง เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถก๊าซของปตท. ที่ 651/652 และขบวนรถน้ำมันที่ 643/644, 673/674
• สถานีรถไฟนครสวรรค์ เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถก๊าซของปตท. ที่ 655/656
• สถานีรถไฟพหลโยธิน เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถสินค้าทั่วไปหลายขบวน ทีมีเดินประจำคือ รถสินค้า 781/782 (ย่านพหลโยธิน - ปาดังเบซาร์)
• สถานีรถไฟอุบลราชธานี เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถน้ำมันที่ 541/542
• สถานีรถไฟขอนแก่น เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถน้ำมันที่ 535/536
• สถานีรถไฟสำราญ เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถก๊าซของปตท. ที่ 531/532
• สถานีรถไฟนครราชสีมา
• สถานีรถไฟชุมทางถนนจิระ เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถบรรทุกตู้สินค้าที่ 501/502
• สถานีรถไฟบ้านเกาะ เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถบรรทุกตู้สินค้าที่ 539/540 (รถขนข้าวสารจากโรงสีข้าวหงส์ทอง)
• สถานีรถไฟท่าพระ เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถบรรทุกน้ำตาลที่ 2019/2020
• สถานีรถไฟบ้านช่องใต้ เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถปูนซีเมนต์ของเครือซีเมนต์ไทยที่ 521/522, 523/524 จากโรงงานแก่งคอยตั้งแต่ปี 2525
• สถานีรถไฟหินลับ เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถปูนซีเมนต์ของทีพีไอที่ 581/582, 583/584, 585/586
• สถานีรถไฟท่าเรือแหลมฉบัง และ ICD ลาดกระบัง เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถบรรทุกตู้สินค้าหลายขบวน
• สถานีรถไฟเปรง เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถปูนซีเมนต์ของทีพีไอที่ 565/564, 567/566 เพราะมีไซโลปูนซีเมนต์ของทีพีไอที่สถานีรถไฟเปรง
• สถานีรถไฟชุมพร
• สถานีรถไฟสุราษฎร์ธานี
• สถานีรถไฟชุมทางทุ่งสง มีโรงรถจักรและโรงซ่อมบำรุงที่ใหญ่ที่สุด รองจากชุมทางบางซื่อและมักกะสัน
• สถานีรถไฟควนเนียง เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถปูนซีเมนต์ของทีพีไอที่ 721/722
• สถานีรถไฟชุมทางหาดใหญ่ เป็นย่านขบวนรถสินค้าไปประเทศมาเลเซีย
• สถานีรถไฟแหลมฉบัง เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถสินค้าหลายขบวน
• สถานีรถไฟศิลาอาสน์ เป็นต้นทาง-ปลายทางของขบวนรถสินค้าหลายขบวน

ที่สุดของการรถไฟแห่งประเทศไทย

• การรถไฟแห่งประเทศไทย เป็นรัฐวิสาหกิจของไทยที่มีผลการดำเนินงานขาดทุนมากที่สุด คือ 7,584 ล้านบาท
• การรถไฟแห่งประเทศไทย เป็นหน่วยงานที่มีที่ดินทั่วประเทศมากที่สุด
• การรถไฟแห่งประเทศไทย เป็นหน่วยงานที่มีอักษรย่อมากที่สุด
• สถานีรถไฟ-ที่หยุดรถไฟ ที่ตั้งอยู่ใกล้กันมากที่สุด คือ ที่หยุดรถไฟการเคหะ - ที่หยุดรถไฟรางสะแก ระยะห่าง 0.30 กม.
• สถานีรถไฟที่อยู่ใกล้กันมากที่สุด คือ สถานีรถไฟวงเวียนใหญ่ - สถานีรถไฟตลาดพลู ระยะห่าง 1.42 กม.
• สถานีรถไฟที่ตั้งอยู่ไกลกันมากที่สุด คือ สถานีรถไฟชุมทางหนองปลาดุก - สถานีรถไฟสุพรรณบุรี ระยะห่าง 77.41 กม.
• ชุมทางรถไฟที่อยู่ใกล้กันที่สุด คือ สถานีรถไฟชุมทางบางซื่อ - สถานีรถไฟชุมทางตลิ่งชัน ระยะห่าง 14.29 กม.
• ย่านรถไฟที่ใหญ่ที่สุดในประเทศไทย คือ ย่านสถานีรถไฟพหลโยธิน (50 ราง)
• สถานีรถไฟปลายทาง (เส้นทางหลัก) ที่มีขบวนรถเข้า-ออกมากที่สุด ไม่นับสถานีรถไฟกรุงเทพ คือ สถานีรถไฟมหาชัย จำนวน 34 ขบวน/วัน
• สถานีรถไฟปลายทาง (เส้นทางแยก) ที่มีขบวนรถเข้า-ออกมากที่สุด ไม่นับสถานีรถไฟกรุงเทพ คือ สถานีรถไฟธนบุรี จำนวน 12 ขบวน/วัน
• อุโมงค์รถไฟที่ยาวที่สุดในประเทศไทย คือ อุโมงค์ขุนตาน ความยาว 1,352 เมตร
• จังหวัดที่มีสถานีรถไฟมากที่สุดคือ จังหวัดนครราชสีมา จำนวน 39 สถานี
• จังหวัดที่มีสถานีรถไฟน้อยที่สุดคือ จังหวัดสุพรรณบุรี และ จังหวัดสมุทรสงคราม จำนวน 1 สถานี
• รถจักรดีเซลไฟฟ้าที่ใหม่ที่สุด คือ จีอีเอ
• รถจักรดีเซลไฟฟ้าที่เก่าที่สุด คือ ดาเวนพอร์ต
• รถจักรดีเซลไฟฟ้าที่มีจำนวนมากที่สุด คือ เอแอลเอส
• เส้นทางรถไฟที่มีสภาพทรุดโทรมที่สุด คือ ทางรถไฟสายแม่กลอง ช่วงที่ 2

อุบัติเหตุ

ดูบทความหลักที่ รายชื่ออุบัติเหตุที่เกี่ยวข้องกับรถไฟไทย

จุดท่องเที่ยวสำคัญบนเส้นทางรถไฟในประเทศไทย

• สะพานข้ามแม่น้ำแคว - เป็นสถานที่ทางประวัติศาสตร์แห่งหนึ่ง สร้างขึ้นสมัยสงครามโลกครั้งที่ 2 ตั้งอยู่ที่ตำบลท่ามะขาม อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี
• สะพานพระราม 6 - เป็นสะพานรถไฟที่ข้ามแม่น้ำเจ้าพระยา อยู่ระหว่างสถานีรถไฟชุมทางบางซื่อ-สถานีรถไฟบางบำหรุ
• อุโมงค์ขุนตาน - อุโมงค์ที่ยาวที่สุดของการรถไฟฯ ตั้งอยู่จังหวัดลำปาง อยู่ระหว่างสถานีรถไฟแม่ตานน้อย-สถานีรถไฟขุนตาน
• สะพานถ้ำกระแซ อยู่ระหว่างสถานีรถไฟท่ากิเลน-สถานีรถไฟวังโพ
• ผาเสด็จ อยู่ระหว่างสถานีรถไฟมาบกะเบา-สถานีรถไฟผาเสด็จ
• ตลาดร่มหุบ อยู่ระหว่างสถานีรถไฟบ้านแหลม-สถานีรถไฟแม่กลอง

แหล่งข้อมูลอื่น

• เว็บไซต์สำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ
• เว็บไซต์การรถไฟแห่งประเทศไทย
• แผนที่แสดงเส้นทางการเดินรถไฟในปัจจุบัน