กุสุมา รักษมณี

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี

ศาสตราจารย์ ดร.กุสุมา รักษมณี เป็นนักภาษาและวรรณคดี ที่มีความเชี่ยวชาญทั้งภาษาและวรรณคดีสันสกฤต และภาษาและวรรณคดีไทย เคยสอนอยู่ที่ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร วังท่าพระ กรุงเทพฯ อาจารย์กุสุมามีบทบาทอย่างมากในการนำทฤษฎีวรรณคดีสันสกฤตมาอธิบายวรรณคดีไทย

ศ.ดร.กุสุมา เกิดเมื่อวันที่ 14 สิงหาคม พ.ศ. 2487 (70 ปี)ปัจจุบันเป็นข้าราชการบำนาญ

การศึกษา[แก้]

การประกาศเกียรติคุณ[แก้]

ศาสตราจารย์ กุสุมา รักษมณี เป็นอาจารย์ภาษาไทยที่ได้รับการยอมรับว่ามีผลงานโดดเด่น ทางด้านภาษาไทยจำนวนมาก มีผลงานวิจัยทางด้านภาษาและวรรณคดีหลายเล่ม และเคยได้รับรางวัลผลงานวิจัยดีเด่นของมหาวิทยาลัยศิลปากร รางวัลพระเกี้ยวทองคำ รางวัลนิสิตเก่าอักษรศาสตร์จุฬาดีเด่น และได้รับการเชิดชูเกียรติเป็นปูชนียบุคคลด้านภาษาไทย เนื่องใน วันภาษาไทยแห่งชาติ ประจำปีพุทธศักราช 2551

งานกิจกรรมและงานบริหาร[แก้]

  • กรรมการชำระพจนานุกรมราชบัณฑิตยสถาน
  • กรรมการบัญญัติศัพท์วรรณกรรม ราชบัณฑิตยสถาน
  • ผู้บัญญัติศัพท์ "โลกาภิวัตน์" "บุคคลวัต" ฯลฯ
  • กรรมการจัดทำพจนานุกรมศัพท์วรรณคดีไทย ราชบัณฑิตยสถาน
  • ประธานคณะกรรมการจัดทำหนังสือสำนวนไทยของกระทรวงศึกษาธิการ
  • ประธานคณะกรรมการจัดทำหนังสืออุเทศเรื่อง แนวการอ่านวรรณคดีและวรรณกรรมไทย สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษา และมัธยมศึกษาของกระทรวงศึกษาธิการ
  • ประธานคณะกรรมการจัดทำหนังสือเรียน ชุดวรรณคดีวิจักษ์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1-6 ของกระทรวงศึกษาธิการ
  • คณะกรรมการตัดสินรางวัลวรรณกรรมสร้างสรรค์ยอดเยี่ยมแห่งอาเซียน (รางวัลซีไรต์) พ.ศ. 2536, 2537, 2540, 2544, 2545, 2547 และ 2548

ผลงาน[แก้]

งานบรรณาธิการ[แก้]

  • บรรณาธิการและผู้อำนวยการโครงการจัดทำพจนานุกรม Collins ฉบับแปลภาษาไทย ของ บริษัทอมรินทร์พริ้นติ้ง จำกัด
  • บรรณาธิการและผู้อำนวยการโครงการจัดทำพจนานุกรม Collins Pocket Idioms Dictionary ฉบับแปลภาษาไทย ของ บริษัท อมรินทร์พริ้นติ้ง จำกัด
  • บรรณาธิการโครงการนามานุกรมวรรณคดีไทย ของ มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา

งานวิจัย[แก้]

  • “การวิเคราะห์วรรณคดีไทยตามทฤษฎีวรรณคดีสันสกฤต” ทุนสำนักงานคณะกรรมการสภาวิจัยแห่งชาติ
  • “คุณค่าทางจริยธรรมในวรรณคดี: ศึกษาจากทรรศนะของพระยาอนุมานราชธน” ทุนสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ
  • “งานช่างของในหลวง” ทุนสำนักวิจัยและพัฒนาของมหาวิทยาลัยศิลปากร
  • “แพทยศาสตร์สงเคราะห์: ภูมิปัญญาทางการแพทย์และมรดกวรรณกรรมของชาติ” ทุนกระทรวงศึกษาธิการ
  • “แนวคิดเรื่องศักดิ์ศรีและความอับอายในวรรณกรรมไทย” ทุนสำนักวิจัยและพัฒนาของมหาวิทยาลัยศิลปากร

บทความ[แก้]

  • “อาหรับนิทานของพระยาอนุมานราชธน” ใน พรมแดนแห่งความรู้: รวมบทพระราชนิพนธ์และบทความทางวิชาการ (กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์, 2532)
  • “จากเจ้าที่ถึงเจ้าจันท์: บทวิเคราะห์วรรณกรรมของมาลา คำจันทร์” ใน ไฟพรางเทียน. (กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์คณาธร, 2535)
  • “พลังทางปัญญาในกวีนิพนธ์ของสุจิตต์ วงษ์เทศ” ใน รายงานการวิจัยเรื่อง กวีนิพนธ์ในฐานะพลังทางปัญญาของสังคมร่วมสมัย: ประสบการณ์จากวรรณคดีไทย อังกฤษ อเมริกัน ฝรั่งเศส และเยอรมัน. (กรุงเทพฯ: ศยาม, 2539)
  • “กุหลาบ: ไม้เรียกผะกากุพ- ชะกะสีอรุณแสง” ใน 90 ปี ศาสตราจารย์คุณหญิงกุหลาบ มัลลิกะมาส. (กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยราชภัฏจันทรเกษม,2552)
  • “วรรณคดีไทย: การเรียนรู้และสร้างสรรค์จากสังคมไทยสู่สังคมโลก” ปาฐกถาพิเศษในการประชุมวิชาการระดับชาติ เรื่อง “ภาษา วรรณคดี และการสอนภาษาไทยในฐานะภาษาต่างประเทศ: การเรียนรู้และสร้างสรรค์จากสังคมไทยสู่สังคมโลก” วันศุกร์ที่ 22 กรกฎาคม 2554 ณ อาคารบริการศาสตราจารย์หม่อมหลวงปิ่น มาลากุล
  • “อุปมา อุปไมย ใช้อย่างไรดี” ใน วารสารสายสัมพันธ์. (2554)
  • “มาตรฐานวิชาการในงานเขียนสร้างสรรค์” เสนอในที่ประชุมสัมมนาทางวิชาการเรื่อง “สร้างวิชาการงานศิลป์” จัดโดยคณะกรรมการสภาวิจัยแห่งชาติ สาขาปรัชญา วันที่ 26 สิงหาคม 2555 ณ ศูนย์ประชุมบางกอกคอนเวนชันเซ็นเตอร์ เซ็นทรัลเวิลด์ ราชประสงค์ กรุงเทพฯ
  • “เพียงปาณฑพาธิก ทรงเดช” ใน 80 ทัศ พลตรี หม่อมราชวงศ์ศุภวัฒย์ เกษมศรี (กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์เดือนตุลา, 2555)
  • “When Asia Was the Ocean of Stories" Presented at the Asian Conference on Arts and Cultures, 13rd June 2013, Srinakharinwirot University, Bangkok Thailand.

หนังสือ[แก้]

  • นิทานลาวเรื่องนางตันไต (กรุงเทพฯ: มูลนิธิเสฐียรโกเศศ-นาคะประทีป, 2529)
  • สีสันวรรณคดี (กรุงเทพฯ: ศยาม, 2534)
  • ปากกาขนนก (กรุงเทพฯ: ต้นอ้อ, 2534)
  • สีสันวรรณคดี ชุด วรรณทรรศน์เสฐียรโกเศศ (กรุงเทพฯ: ศยาม, 2536) เรียบเรียงจากผลงานวิจัยเรื่อง "คุณค่าทางจริยธรรมในวรรณคดี: ศึกษาจากทรรศนะของพระยาอนุมานราชธน" ทุนสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ
  • สีสันวรรณคดี ชุด นิทานวานบอก (กรุงเทพฯ: ต้นอ้อ, 2536)
  • สีสันวรรณคดี ชุด ดั่งรัตนะแห่งโกสินทร์ (กรุงเทพฯ: ศยาม, 2537)
  • สีสันวรรณคดี ชุด บทวิจารณ์ชีวิต (กรุงเทพฯ: ดอกหญ้า, 2537, พิมพ์ครั้งที่ 2 พ.ศ. 2543 เป็นหนังสืออ่านนอกเวลา นักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้น)
  • กุสุมาวรรณนา 1: สันสกฤตวิจารณา (กรุงเทพฯ: แม่คำผาง, 2547)
  • กุสุมาวรรณนา 2: เส้นสีลีลาวรรณกรรม (กรุงเทพฯ: แม่คำผาง, 2547)
  • กุสุมาวรรณนา 3: ปกรณัมนิทาน (กรุงเทพฯ: แม่คำผาง, 2547)
  • กุสุมาวรรณนา 4: วรรณสารวิจัย (กรุงเทพฯ: แม่คำผาง, 2547)
  • กุสุมาวรรณนา 5: วรรณนัยวินิจ (กรุงเทพฯ: แม่คำผาง, 2547)
  • กุสุมา รักษมณี 60 (กรุงเทพฯ: คณะโบราณคดี, 2547)
  • ศักดิ์ศรีและความอับอายในวรรณกรรมไทย (กรุงเทพฯ: แม่คำผาง, 2550)
  • 100 ปี ราชการุญ (กรุงเทพฯ: สมาคมราชการุญ, 2550)
  • ราชการุญบางยี่ขัน (กรุงเทพฯ: สมาคมราชการุญ, 2554)
  • อาหารในสำรับมุสลิมบางกอกน้อย (กรุงเทพฯ: สมาคมราชการุญ, 2555)
  • มหากาพย์รามายณะของวาลมีกิฉบับภาษาไทย (กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2557)

ตำรา[แก้]

  • วรรณคดีสันสกฤตฉบับพากย์ไทย (คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร)
  • นิทานอุทาหรณ์ในวรรณคดีสันสกฤต (คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร)
  • ภาษาสันสกฤตประยุกต์ 1 (คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร)
  • “การอ่านวรรณคดี” ใน การอ่าน (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2534)
  • “วิวัฒนาการด้านเนื้อหาและแนวคิดในวรรณคดีไทย” ใน พัฒนาการของวรรณคดีไทย (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช)
  • “ประสบการณ์การวิจัยวรรณกรรม” ใน ประสบการณ์ไทยคดีศึกษา (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2534)
  • “การศึกษาวิเคราะห์วรรณกรรม” ใน สารัตถะและวิทยวิธีทางภาษาไทย (มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช, 2536)
  • “การวินิจสาร” ใน ภาษากับการสื่อสาร (คณะอักษรศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2540)
  • การวิเคราะห์วรรณคดีไทยตามทฤษฎีวรรณคดีสันสกฤต (ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2549)
  • การวิจัยวรรณคดี (ภาควิชาภาษาตะวันออก คณะโบราณคดี มหาวิทยาลัยศิลปากร, 2556)