ราชการส่วนกลาง (ประเทศไทย)

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก การปกครองส่วนกลาง)
ไทย

บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของ:
การเมืองการปกครอง
ไทย



ประเทศอื่น · แผนที่

ราชการส่วนกลาง หมายถึง ราชการที่ดำเนินการและบริหารโดยหน่วยราชการในส่วนกลางของฝ่ายบริหาร เพื่อสนองความต้องการของประชาชน จะมีลักษณะการปกครองแบบรวมอำนาจ หมายความว่า เป็นการรวมอำนาจในการสั่งการ การกำหนดนโยบายการวางแผน การควบคุมตรวจสอบ และการบริหารราชการสำคัญ ๆ ไว้ที่นายกรัฐมนตรี คณะรัฐมนตรีและกระทรวง ทบวง กรมต่าง ๆ ตามหลักการรวมอำนาจ การจัดระเบียบบริหารราชการส่วนกลาง จัดแบ่งออกได้ดังนี้

  1. ส่วนราชการกลาง ประกอบด้วย สำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวง ทบวง กรม หรือหน่วยงานอื่นที่มีชื่อเรียกอย่างอื่นและฐานะเทียบเท่ากรม
  2. ส่วนราชการที่ไม่สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวง หรือทบวง[1]

เนื้อหา

ส่วนราชการกลาง[แก้]

การบริหารประเทศตามที่กำหนดไว้ในในรัฐธรรมนูญและกฎหมายต่าง ๆ รัฐบาลจึงได้กำหนดกลไกและโครงการการบริหารราชการแผ่นดินให้มีประสิทธิภาพ จึงได้กำหนดโครงการการแบ่งส่วนราชการตามกลุ่มภารกิจ เป้าหมายและอำนาจหน้าที่ โดยแบ่งส่วนราชการออกเป็น

  1. สำนักนายกรัฐมนตรี
  2. ส่วนราชการระดับกระทรวง/ทบวง
  3. ส่วนราชการระดับกรม รวมทั้งส่วนราชการที่มีชื่อเรียกอย่างอื่นที่มีฐานะเทียบเท่ากรม และส่วนราชการภายใต้การบังคับบัญชาขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี [2]
  4. หน่วยงานในกำกับ ซึ่งรูปแบบการบริหารของรัฐประเภทหนึ่งที่ต้องการความคล่องตัวในการบริหารจัดการแต่ไม่ได้มีฐานะเป็นส่วนราชการ จัดตั้งตามพระราชบัญญัติเฉพาะ อยู่ใต้การกำกับของรัฐมนตรีและคณะกรรมการแห่งชาติ
  5. องค์การมหาชน ซึ่งรูปแบบการบริหารของรัฐประเภทหนึ่งที่ต้องการความคล่องตัวในการบริหารจัดการแต่ไม่ได้มีฐานะเป็นส่วนราชการ จัดตามตามพระราชบัญญัติองค์การมหาชน พ.ศ. 2542 โดยตราเป็นพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งหน่วยงาน [3]
  6. รัฐวิสาหกิจ ซึ่งรูปแบบการบริหารของรัฐประเภทหนึ่งโดยเป็นหน่วยงานธุรกิจที่รัฐเป็นเจ้าของ
การแบ่งส่วนราชการ
ส่วนราชการระดับกระทรวง หน่วยงานในสังกัด หมายเหตุ
Seal Prime Minister of Thailand.png สำนักนายกรัฐมนตรี ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี
กรมประชาสัมพันธ์
สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี
สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี
สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี
สำนักข่าวกรองแห่งชาติ
สำนักงบประมาณ
สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ
หน่วยงานในกำกับ กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร [4]
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย [5]
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ [6]
องค์การมหาชน สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน)
สำนักงานส่งเสริมการจัดการประชุมและนิทรรศการ (องค์การมหาชน)
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน)
สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน)
สถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน)
สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ บริษัทอสมท จำกัด (มหาชน)
Emblem of the Ministry of Defence of Thailand.svg กระทรวงกลาโหม ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงกลาโหม
กรมราชองครักษ์
กองบัญชาการกองทัพไทย
กองทัพบก
กองทัพเรือ
กองทัพอากาศ
หน่วยงานในกำกับ องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก [7]
องค์การมหาชน สถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ บริษัทอู่กรุงเทพ จำกัด ภายใต้กองทัพเรือ
ตรากระทรวงการคลัง.png กระทรวงการคลัง ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงการคลัง
กรมธนารักษ์
กรมบัญชีกลาง
กรมศุลกากร
กรมสรรพสามิต
กรมสรรพากร
สำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ
สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ
สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ กองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ [8]
กองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา [9]
สถาบันคุ้มครองเงินฝาก [10]
องค์การมหาชน สำนักงานความร่วมมือพัฒนาเศรษฐกิจกับประเทศเพื่อนบ้าน (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ ธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน)
ธนาคารออมสิน
ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
ธนาคารอาคารสงเคราะห์
ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย
ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย
ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย
บรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม
บรรษัทตลาดรองสินเชื่อที่อยู่อาศัย
สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล
บริษัทธนารักษ์พัฒนาสินทรัพย์ จำกัด
บริษัทสหโรงแรมไทยและการท่องเที่ยว จำกัด
องค์การยาสูบ
องค์การสุรา ภายใต้ กรมสรรพสามิต
โรงงานไพ่ ภายใต้ กรมสรรพสามิต
Emblem of MOAC, Thailand.png กระทรวงการต่างประเทศ ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงการต่างประเทศ
กรมการกงสุล
กรมพิธีการทูต
กรมยุโรป
กรมเศรษฐกิจระหว่างประเทศ
กรมสนธิสัญญาและกฎหมาย
กรมสารนิเทศ
กรมองค์การระหว่างประเทศ
กรมอเมริกาและแปซิฟิกใต้
กรมอาเซียน
กรมเอเชียตะวันออก
กรมเอเชียใต้ ตะวันออกกลางและแอฟริกา
สำนักงานความร่วมมือเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศ
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน
รัฐวิสาหกิจ
Mots.jpg กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา
กรมพลศึกษา
กรมการท่องเที่ยว
สถาบันการพลศึกษา สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ[11]
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน
รัฐวิสาหกิจ การกีฬาแห่งประเทศไทย
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
พระประชาบดี.jpg กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ
สำนักงานกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว
สำนักงานส่งเสริมสวัสดิภาพและพิทักษ์เด็ก เยาวชน ผู้ด้อยโอกาส และผู้สูงอายุ
สำนักงานส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการแห่งชาติ
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ การเคหะแห่งชาติ
สำนักงานธนานุเคราะห์ ภายใต้
กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ
Emblem of MOAC, Thailand.png กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
กรมการข้าว
กรมชลประทาน
กรมตรวจบัญชีสหกรณ์
กรมประมง
กรมปศุสัตว์
กรมพัฒนาที่ดิน
กรมวิชาการเกษตร
กรมส่งเสริมการเกษตร
กรมส่งเสริมสหกรณ์
กรมหม่อนไหม
สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร
สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน)
สำนักงานพิพิธภัณฑ์เกษตรเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว (องค์การมหาชน)
สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ องค์การตลาดเพื่อเกษตรกร
องค์การสะพานปลา
องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย
องค์การสวนยาง
สำนักงานกองทุนสงเคราะห์การทำสวนยาง
Lanchakon - 038.jpg กระทรวงคมนาคม ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงคมนาคม
กรมเจ้าท่า
กรมการขนส่งทางบก
กรมการบินพลเรือน
กรมทางหลวง
กรมทางหลวงชนบท
สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน
รัฐวิสาหกิจ การรถไฟแห่งประเทศไทย
การท่าเรือแห่งประเทศไทย
การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย
การทางพิเศษแห่งประเทศไทย
องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ
สถาบันการบินพลเรือน สถาบันสมทบ
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี
บริษัทการบินไทย จำกัด (มหาชน)
บริษัทท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน)
บริษัทวิทยุการบินแห่งประเทศไทย จำกัด
บริษัทขนส่ง จำกัด
บริษัทไทยเดินเรือทะเล จำกัด อยู่ระหว่างการยุบเลิกกิจการ
บริษัทโรงแรมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ จำกัด บริษัทร่วมทุน
บริษัทไทย-อะมาดิอุส เซาท์อีสต์ เอเชีย จำกัด บริษัทร่วมทุน
ตรากระทรวงทรัพยากร.jpg กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
กรมควบคุมมลพิษ
กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง
กรมทรัพยากรธรณี
กรมทรัพยากรน้ำ
กรมทรัพยากรน้ำบาดาล
กรมป่าไม้
กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช อยู่ระหว่างการรวมกับกรมป่าไม้ [12]
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน สถาบันพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน)
องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้
องค์การสวนพฤกษศาสตร์
องค์การจัดการน้ำเสีย
องค์การสวนสัตว์
Logo ict.jpg กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
กรมอุตุนิยมวิทยา
สำนักงานสถิติแห่งชาติ
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน สำนักงานส่งเสริมอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)
สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน)
สำนักงานรัฐบาลอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ บริษัททีโอที จำกัด (มหาชน)
บริษัทกสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน)
บริษัทไปรษณีย์ไทย จำกัด
Min of energy.jpg กระทรวงพลังงาน ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงพลังงาน
กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ
กรมธุรกิจพลังงาน
กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน
สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน [13]
องค์การมหาชน สถาบันบริหารกองทุนพลังงาน (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย
บริษัทปตท. จำกัด (มหาชน)
Lanchakon - 039.jpg กระทรวงพาณิชย์ ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงพาณิชย์
กรมการค้าต่างประเทศ
กรมการค้าภายใน
กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ
กรมทรัพย์สินทางปัญญา
กรมพัฒนาธุรกิจการค้า
กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน)
สถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ องค์การคลังสินค้า
TH Ministry of Interior Seal.jpg กระทรวงมหาดไทย ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงมหาดไทย
กรมการปกครอง
กรมการพัฒนาชุมชน
กรมที่ดิน
กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
กรมโยธาธิการและผังเมือง
กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน
รัฐวิสาหกิจ การไฟฟ้านครหลวง
การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค
การประปานครหลวง
การประปาส่วนภูมิภาค
องค์การตลาด
Lanchakon - 042.jpg กระทรวงยุติธรรม ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงยุติธรรม
กรมคุมประพฤติ
กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ
กรมบังคับคดี
กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน
กรมราชทัณฑ์
กรมสอบสวนคดีพิเศษ
สำนักงานกิจการยุติธรรม
สถาบันนิติวิทยาศาสตร์
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด [14]
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ [15]
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ
Emblem of Ministry of Labour (Thailand).png กระทรวงแรงงาน ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงแรงงาน
กรมการจัดหางาน
กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน
กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
สำนักงานประกันสังคม
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน
รัฐวิสาหกิจ
Symbol of Ministry of Culture, Kingdom of Thailand.png กระทรวงวัฒนธรรม ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงวัฒนธรรม
กรมการศาสนา
กรมศิลปากร
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม
สำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย
สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ[16]
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
หอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน)
ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ
Science.png กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
กรมวิทยาศาสตร์บริการ
สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ [17]
สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ [18]
สำนักงานคณะกรรมการนโยบายวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและนวัตกรรมแห่งชาติ [19]
องค์การมหาชน สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน)
สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน)
สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)
สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร (องค์การมหาชน)
สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน)
ศูนย์ความเป็นเลิศด้านชีววิทยาศาสตร์ (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ
Lanchakon - 037.jpg กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ สำนักอำนวยการ
สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์
สำนักความสัมพันธ์ต่างประเทศ
สำนักการลูกเสือ ยุวกาชาด และกิจการนักเรียน
สำนักกิจการพิเศษ
สำนักตรวจราชการ และติดตามประเมินผล
สำนักบริหารยุทธศาสตร์และบูรณาการการศึกษาที่ 1 - 12 และกรุงเทพมหานคร
สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ***
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน ***
สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ***
สถาบันพัฒนาครูคณาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษา
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา สำนักอำนวยการ
สำนักนโยบายด้านพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษา
สำนักนโยบายด้านการเรียนรู้ตลอดชีวิตและโอกาสทางการศึกา
สำนักนโยบายด้านประสิทธิภาพการบริหารจัดการและการมีส่วนร่วม
สำนักนโยบายด้านการศึกษามหภาค
สำนักพัฒนากฎหมายการศึกษา
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักอำนวยการ
สำนักนโยบายและแผนการศึกษาขั้นพื้นฐาน
สำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ
สำนักพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา
สำนักบริหารงานบุคคลและนิติการ
สำนักการคลังและสินทรัพย์
สำนักติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน
สำนักทดสอบทางการศึกษา
สำนักเทคโนโลยีเพื่อการเรียนการสอน
สำนักพัฒนากิจกรรมนักเรียน
สำนักพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา
สำนักพัฒนาการศึกษาเขตพัฒนาเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้
สำนักบริหารงานการมัธยมศึกษาตอนปลาย
สถาบันภาษาอังกฤษ
สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา สำนักอำนวยการ
สำนักนโยบายและแผนการอาชีวศึกษา
สำนักความร่วมมือ
สำนักติดตามและประเมินผลการอาชีวศึกษา
สำนักพัฒนาสมรรถนะครูและบุคลากรอาชีวศึกษา
สำนักมาตรฐานการอาชีวศึกษาและวิชาชีพ
สำนักวิจัยและพัฒนาการอาชีวศึกษา
สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา สำนักอำนวยการ
สำนักนโยบายและแผนการอุดมศึกษา
สำนักบริหารงานวิทยาลัยชุมชน
รายชื่อวิทยาลัยชุมชน
สำนักประสานและส่งเสริมกิจการอุดมศึกษา
สำนักมาตรฐานและประเมินผลอุดมศึกษ
สำนักยุทธศาสตร์อุดมศึกษาต่างประเทศ
สำนักส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพอุดมศึกษา
สำนักส่งเสริมและพัฒนาสมรรถนะบุคลากร
สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ
มหาวิทยาลัยของรัฐ
มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ
มหาวิทยาลัยราชภัฏ
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี [20]
สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา [21]
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมสวัสดิการและสวัสดิภาพครูและบุคลากรทางการศึกษา (สกสค.) [22]
องค์การมหาชน โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์
สถาบันระหว่างประเทศเพื่อการค้าและการพัฒนา (องค์การมหาชน)
สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ องค์การค้าของคุรุสภา ภายใต้ สกสค.
Emblem of MOPH, Thailand.png กระทรวงสาธารณสุข ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข
กรมการแพทย์
กรมควบคุมโรค
กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ
กรมสุขภาพจิต
กรมอนามัย
สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข [23]
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ [24]
สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ [25]
องค์การมหาชน โรงพยาบาลบ้านแพ้ว (องค์การมหาชน)
สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน)
สถาบันวัคซีนแห่งชาติ (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ องค์การเภสัชกรรม
Lanchakon - 043.jpg กระทรวงอุตสาหกรรม ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม
กรมโรงงานอุตสาหกรรม
กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม
กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่
สำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย
สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
สำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน [26]
หน่วยงานในกำกับ สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม [27]
องค์การมหาชน
รัฐวิสาหกิจ การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย

ส่วนราชการที่ไม่สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวง หรือทบวง[แก้]

เป็นส่วนราชการที่มีหน้าที่ความรับผิดชอบเฉพาะด้าน มีฐานะเทียบเท่า กรม แต่มิอาจจัดไว้ในสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวงหรือทบวง โดยมีดังต่อไปนี้

หน่วยงานภาตใต้การบังคับบัญชานายกรัฐมนตรี[แก้]

หน่วยงานภายใต้การบังคับบัญชารัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม[แก้]

องค์กรตามรัฐธรรมนูญของไทย[แก้]

ศาล[แก้]

องค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ[แก้]

องค์กรอื่น[แก้]

หน่วยงานของรัฐสภา[แก้]

  • สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา (สว.)
  • สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร (สผ.)
  • สถาบันพระปกเกล้า (พป.) (ในกำกับของประธานรัฐสภา)

พัฒนาการระบบบริหารราชการแผ่นดินส่วนกลาง[แก้]

การบริหารราชการแผ่นดินของประเทศไทย มีลำดับการพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการ มาโดยลำดับ ตามการเปลี่ยงแปลงเชิงโครงสร้างทั้งด้านสังคม เศรษฐกิจ และการปกครอง รวมทั้งจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้น โดยมีลำดับดังนี้

ก่อนปีพุทธศักราช 1998[แก้]

การบริหารราชการส่วนกลาง มีรูปแบบการบริหารที่ชัดเจนในรัชสมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 ซึ่งรับรูปแบบการปกครองจากขอม รวบรวมคนในสังกัดเรียกว่า กรม (เป็นคำภาษาขอมโบราณ) ขนาดกรมเล็กใหญ่ขึ้นอยู่กับหน้าที่ความรับผิดชอบ โดยมีการจัดโครงการการบริหารงานดังนี้

  1. หัวหน้า เรียกว่า เจ้ากรม กรณีกรมย่อย และ เสนาบดี สำหรับกรมใหญ่
  2. ผู้ช่วยหัวหน้า เรียกว่า ปลัดกรม
  3. จัดทำบัญชีคนในสังกัด เรียกว่า สมุหบัญชี
  4. ดูแลหนังสือราชการ รักษาตราประทับ และกำกับงานเสมียน เรียกว่า เสมียนตรา ซึ่งมีเฉพาะกรมใหญ่ เท่านั้น

งานราชการออกเป็น 3 ฝ่ายดังนี้

  1. กรมมหาดเล็ก มีหน้าที่ในราชการส่วนพระองค์พระมหากษัตริย์
  2. กรมกลาโหม มี สมุหพระกลาโหม เป็นหัวหน้า มีหน้าที่ในการทหารและพระราชสงครามทั้งปวง
  3. กรมมหาดไทย มี สมุหนายก เป็นหัวหน้า มีหน้าที่ในการควบคุมพลเรือน และการบริหารราชการ

หมายเหตุ: ความว่า มหาด แปลว่า ผู้เป็นใหญ่ มหาดเล็ก ครั้งโบราณเขียนว่า มหาดเลก จึงหมายถึง ผู้เป็นใหญ่ในหมู่คนที่ถูกเกณฑ์ คือ พวกเลก และ มหาดไทย จึงหมายความว่า ผู้เป็นใหญ่ในหมู่คนเสรี[37]

กรมมหาดไทย[แก้]

มีหน้าที่ในการควบคุมและการบริหารราชการแผ่นดินด้านพลเรือน โดยมีการแบ่งส่วนราชการ ดังนี้

  1. ขุนนางอาวุโสหน้าพระที่นั่ง คือ เจ้าพระยามหาอุปราชฯ
  2. กรมย่อยช่วยบริหารราชการใน 4 ด้านที่เรียกว่า จตุสดมภ์ คือ
    1. กรมเวียง ทำหน้าที่ดูแลความสงบสุขของบ้านเมืองและราษฎร
    2. กรมวัง ทำหน้าที่ดูแลราชสำนักและคดีความ
    3. กรมคลัง ทำหน้าที่เก็บรักษาและจ่ายพระราชทรัพย์ในราชการ
    4. กรมนา ทำหน้าที่ตรวจการทำไร่นา ออกสิทธิ์ที่นา และเก็บส่วนแบ่งข้าวมาไว้ในฉางหลวง

ระหว่างปีพุทธศักราช 1998 - 2437[แก้]

ช่วงที่ 1[แก้]

สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีการจัดระเบียบการปกครองโดยรวมอำนาจไว้ที่ศูนย์กลาง เพื่อให้เหมาะสมกับสภาพของอาณาจักรอยุธยาในขณะนั้นที่ขยายดินแดนกว้างออกไป กล่าวคือ ได้รวมเอาดินแดนของอาณาจักรสุโขทัยเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักร จึงจำเป็นต้องขยายอำนาจการปกครองออกไปให้ควบคุมดินแดนทั้งหมดไว้ได้ รวมทั้งเกิดปัญหาเรื่องความมั่นคงของอาณาจักร จากการที่เมืองหน้าด่านมีกองกำลังป้องกันเมืองจึงมีอำนาจมาก ทำให้เกิดการชิงราชสมบัติอยู่บ่อยครั้ง จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระไอยการตำแหน่งนาพลเรือน นาทหาร หัวเมือง และจัดระเบียบการบริหารราชการดังนี้

  1. ยกเลิกตำแหน่งขุนนางอาวุโสหน้าพระที่นั่ง ที่เจ้าพระยามหาอุปราชฯ
  2. แต่งตั้ง อัครมหาเสนาบดี ดังนี้
    1. สมุหกลาโหม ประมุขฝ่ายทหาร มีหน้าที่บัญชาดูแลราชการฝ่ายทหารทั่วราชอาณาจักร เพื่อเตรียมไพร่พลและกำลังอาวุธไว้ให้พร้อมเพรียงสามารถสู้รบในยามเกิดสงครามได้ โดยมีตำแหน่งเป็น เจ้าพระยามหาเสนาบดี วิริยภักดีบดินทรสุรินทรทฤๅไชย อไภยพิริยปรากรมภาหุ
    2. สมุหนายก ประมุขฝ่ายพลเรือน มีหน้าที่บัญชาดูแลรับผิดชอบงานฝ่ายพลเรือนทั่วราชอาณาจักร โดยมีตำแหน่งเป็น เจ้าพระยาจักรีศรีองครักษ์ สมุหนายกอัครมหาเสนาบดี อะไภยพิรีบรากรมภาหุ และกำกับดูแลการทำงานของกรมจตุสดมภ์ ซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ยกเป็น เสนาบดี และปรับปรุงหน้าที่ของหน่วยงานใหม่ โดยให้มีหน้าที่รับผิดชอบบริหารราชการแผ่นดินแตกต่างกันไปตามที่ทรงมอบหมาย ได้แก่
    • กรมนครบาล มีหน้าที่ดูแลความสงบเรียบร้อยของบ้านเมือง และรักษาความสงบสุขของราษฎรในเขตราชธานี โดยมีผู้บังคับบัญชาคือ ออกญายมราชอินทราธิบดี ศรีวิไชยบริรักษ์โลกากรทัณทะราช
    • กรมวัง มีหน้าที่ดูแลรับผิดชอบเกี่ยวกับราชสำนัก งานราชพิธี และพิพากษาคดีความของราษฎร โดยมีผู้บังคับบัญชาคือ ออกญาธรรมาธิบดี ศรีวิริยพงษวงษภักดี บดินทรเดโชไชยมไหยสุริยาธิบดี รัตนมณเทียรบาล
    • กรมคลัง มีหน้าที่ดูแลรายรับรายจ่ายและเก็บรักษาพระราชทรัพย์ จัดเก็บอากรค่าธรรมเนียมต่าง ๆ ติดต่อค้าขายกับต่างประเทศ โดยมีผู้บังคับบัญชาคือ ออกญาศรีธรรมราช เดชะชาติอำมาตยานุชิต พิพิธรัตนราชโกษาธิบดี อะภัยรีพิริยะกรมภาหุ
    • กรมนา มีหน้าที่ดูแลส่งเสริมให้ราษฎรทำไร่ ทำนา เก็บข้าวขึ้นฉางหลวง เพื่อใช้เป็นเสบียงในยามศึกสงครามหรือยามเกิดข้าวยากหมากแพง โดยมีผู้บังคับบัญชาคือ ออกญาพลเทพราชเสนาบดี ศรีไชยนพรัตนเกษตราธิบดี

ช่วงที่ 2[แก้]

ในกาลต่อมาเมื่องานราชการมีมากขึ้น สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ปรับปรุงการบริหารราชการส่วนดังนี้[38]

  1. ให้ กรมจตุสมดมภ์ ขึ้นต่อพระมหากษัตริย์
  2. ให้จัดตั้ง กรมมนตรี 6 มีหน้าที่รับราชการส่วนพระองค์ขึ้นต่อพระมหากษัตริย์ โดยโยกงานราชการบางออกอย่างออกจาก กรมจตุสมดมภ์
  3. ให้ตั้ง กรมพระสุรัสวดี ขึ้นต่อพระมหากษัตริย์ มีหน้าที่ในการสักเลกและทำบัญชีคนในหัวเมืองชั้นนอก
  4. สถาปนาพระมหาอุปราช และให้ครองเมืองพระพิศณุโลก
  5. การจัดระเบียบราชการทหาร โดยจัดทำตำราพิชัยสงคราม สำหรับเป็นตำราการเตรียมกำลังทหาร การรักษาป้อมค่าย และทำสารบัญชี คือ บัญชีคนทั่วประเทศสำหรับการเกณฑ์ทหาร กำหนดให้ชายฉกรรจ์ที่เป็นไทแก่ตัว อายุ 20 - 60 ปี เข้ารับราชการทหาร ซึ่งโครงสร้างดัวนี้
    1. แม่ทัพ คือ '"ออกญาศรีราชเดโชไชยฯ
    2. ผู้รั้ง คือ '"ออกญาศรีราชเดชไชยท้ายน้ำฯ
    3. จางวางทัพ คือ ออกญารามจัตุรงค์
    4. ทหารหน้า หมายถึง ทหารราบที่รับราชการเป็นทหารโดยอาชีพ ประกอบด้วย กรมอาสาหกเหล่า มีเจ้ากรมคือ ออกพระพิชัยสงคราม เจ้ากรมอาสาซ้าย และ พระรามคำแหง เจ้ากรมอาสาขวา กรมทวนทองซ้าย-ขวา และ กรมเขนทองซ้าย-ขวา
    5. ทหารรักษาพระองค์ในวัง เรียกว่า ตำรวจ
    6. ทหารช่าง มีหน้าที่จัดทำ ซ่อมแซมอาวุธ เครื่องมือ เครื่องใช้ในการพระราชสงคราม และอุปกรณ์อื่นๆ รวมเรียกว่า กรมช่าง 10 หมู่

เมื่อกรุงศรีอยุธยามีการติตต่อค้าขายกับชาวต่างประเทศมากขึ้น พระมหากษัตริย์ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รับชาวต่างชาติมารับราชการ โดยเฉพาะ ทหารอาสาต่างชาติ คือ ทหารรับจ้างต่างชาติ หรือ ชาวต่างชาติ ที่เข้ามารับราชการทหาร ประกอบด้วย

  1. กรมฝรั่งแม่นปืน - ตั้งขึ้นในรัชสมัย สมเด็จพระไชยราชาธิราช ประกอบด้วยทหารปืนเล็กและทหารปืนใหญ่ โดยเป็นคนโปรตุเกสทั้งหมด
  2. กรมอาสามอญ -ตั้งขึ้นในรัชสมัย สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ประกอบด้วย กรมดั้งทองขวา กรมดั้งทองซ้าย กรมดาบสองมือ กรมอาทมาตขวา และกรมอาทมาตซ้าย มี ออกญามหาโยธา เป็นหัวหน้า
  3. กรมอาสาจาม -ตั้งขึ้นในรัชสมัย สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ทำหน้าที่ในการรับทางทะเลเป็นหลักแ มี ออกญาราชวังสัน เป็นหัวหน้า
  4. กรมอาสาญี่ปุ่น -ตั้งขึ้นในรัชสมัย สมเด็จพระเอกาทศรถ แต่เริ่มมีบทบาทในการพระราชสงคราม ตั้งแต่ครั้งรัชสมัย สมเด็จพระนเรศวรมหาราช มี ออกญาเสนาภิมุข เป็นหัวหน้า

ช่วงที่ 3[แก้]

จากการที่กรุงศรีอยุธยา มีการค้าขายกับต่างประเทศมากขึ้นเป็นลำดับ สมเด็จพระเจ้าปราสาททอง จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้ง กรมพระคลังสินค้า ขึ้นตรงต่อ กรมคลัง มีหน้าในการค้าขายกับต่างประเทศโดยตรง มีพระยาศรีพิพัฒน์ เป็นหัวหน้า ครั้นรัชสมัย สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้ง เจ้าท่า ขึ้นตรงต่อ กรมคลัง คือ บังคับการจอดทอดสมอเรือค้าขาย เก็บค่าธรรมเนียม เรือค้าขายที่เข้าและออกราชอาณาจักร

หลังจากที่ สมเด็จพระเพทราชา เสด็จขึ้นครองราชสมบัติแล้ว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ปรับการปกครองใหม่ ให้สมุหพระกลาโหมและสมุหนายก ปกครองทั้งด้านทหารและพลเรือน โดยหัวเมืองฝ่ายเหนืออยู่ในความดูแลของสมุหนายก และหัวเมืองฝ่ายใต้อยู่ในความดูแลของสมุหพระกลาโหม โดยแบ่งให้แต่ละฝ่ายรับผิดชอบดูแลกิจการทั้งด้านทหารและพลเรือนในภูมิภาคนั้น ๆ ส่งผลให้งานราชการกรมกลาโหม และกรมมหาดไทย มีหน้าที่ซ้อนทับกัน ต่อมา สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ทรงลดอำนาจของสมุหพระกลาโหมเหลือเพียงที่ปรึกษาราชการ และให้หัวเมืองฝ่ายใต้ไปขึ้นกับกรมคลัง และเปลี่ยนกลับในสมัยรัชกาล พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก โดยแบ่งหัวเมืองฝ่ายชายทะเลวันออกให้ขึ้นกับกรมคลัง

ช่วงที่ 4[แก้]

การจัดระเบียบราชการส่วนกลางในอดีต[แก้]

กรมขึ้นตรงต่อพระมหากษัตริย์[แก้]
กรมมนตรี 6
ส่วนราชการ ความรับผิดชอบ ตำแหน่งหัวหน้า หมายเหตุ
กรมธรรมการ ทำหน้าที่ดูแลกิจการพระสงฆ์ มีศาลกรมธรรมการไว้ชำระอธิกร ออกญาพระเสด็จสุเรนทราธิบดีฯ
กรมภูษามาลา ทำหน้าที่ดูแลเครื่องราชกกุธภัณฑ์ เครื่องราชูปโภค เครื่องทรงเครื่องต้น
และดูแลน้ำพระพุทธมนต์สำหรับสรง
ออกพระอุไทยธรรม ภายหลังยกขึ้นเป็น ออกญา
กรมพระคลังมหาสมบัติ ทำหน้าที่ดูแลพระราชทรัพย์ ออกพระราชภักดี ภายหลังยกขึ้นเป็น ออกญา
กรมอาลักษณ์ ทำหน้าที่ด้านการเอกสารสำคัญ เช่น พระสุพรรณบัฏ พระบรมราชโองการ
ประกาศพระราชพิธี และเอกสารราชการเนื่องด้วยองค์พระมหากษัตริย์
ออกพระศรีภูริปรีชาฯ ภายหลังยกขึ้นเป็น ออกญา
กรมพราหมณ์หลวง คณะพราหมณ์ราชสำนัก ทำหน้าเกี่ยวกับพิธีกรรมต่างๆ และดูแลเรื่องกฎหมายประจำศาลหลวง พระมหาราชครูมหิธรฯ
กรมพระคชบาล ทำหน้าที่ดูแลสัตว์ราชพาหนะ สัตว์ในราชการ และช้างเผือก ออกพระเพทราชาธิบดีฯ
ที่สมุหพระคชบาลจางวางขวา
ออกพระสุรินทราราชาธิบดีฯ
ที่สมุหพระคชบาลจางวางซ้าย
เดิมเป็นกรมใต้บังคับบัญชาสมุหกลาโหม
ราชการในพระองค์
กรมพระสุรัสวดี ทำหน้าที่จ่ายเลข (สักตัวเลขที่ท้องแขนชายไทย) ขึ้นทะเบียนคนเป็น “ไพร่” สังกัดมูลนาย ออกพระราชสุภาวดีฯ ภายหลังยกขึ้นเป็น ออกญา
กรมล้อมพระราชวัง ทำหน้าที่รักษาองค์พระมหากษัตริย์ รักษาป้อมกำแพงพระราชวัง เป็นพนักงานยิงปืนบอกเวลา
บอกเหตุไฟไหม้และทำงานด้านการช่างทั้งหลาย
ออกพระเพชรพิไชย ภายหลังยกขึ้นเป็น ออกญา
กรมโหร ทำหน้าที่จดเหตุการณ์ประจำปีทั้งที่สำคัญและไม่สำคัฐ และด้านการพยากรณ์ต่างๆ ออกพระโหราธิบดี
กรมแพทย์ ทำหน้าที่พิสูจน์ยาพิษ รักษาปรุงยา และหมอนวด ออกญาแพทยาพงษาวิสุทธาธิบดีฯ
กรมฝ่ายกลาโหม[แก้]
ส่วนราชการ ความรับผิดชอบ ตำแหน่งหัวหน้า หมายเหตุ
กรมอาสาหกเหล่า ทำหน้าที่รบพุ่งปราบปรามอริราชศัตรู วางด่านทางป้องกันข้าศึกศัตรูซึ่งแบ่งตามซ้ายแลขวา
ประจำการเป็นทหารอาชีพ ประกอบด้วยกรมอาสามอญ กรมอาสาจีน กรมอาสาแขก กรมอาสาญี่ปุ่น กรมอาสาฝรั่งแม่นปืน และกรมอาสาจาม
ออกญาศรีราชเดโชไชยฯ
ที่เจ้ากรมอาสาหกเหล่าขวา แม่ทัพใหญ่ทางบก
ออกญาศรีราชเดชไชยท้ายน้ำฯ
ที่เจ้ากรมอาสาหกเหล่าขวา แม่ทัพใหญ่ทางเรือ
กรมเขนทองขวา-ซ้าย ทำหน้าที่รบพุ่ง วางด่านทางป้องกันข้าศึกศัตรูซึ่งแบ่งตามซ้ายแลขวา
ประจำการเป็นทหารอาชีพ
ออกพระพิชัยรณฤทธิ
ที่เจ้ากรมเขนทองขวา
ออกพระวิชิตรณรงค์
ที่เจ้ากรมเขนทองซ้าย
กรมทวนทองขวา-ซ้าย ทำหน้าที่รบพุ่ง วางด่านทางป้องกันข้าศึกศัตรูซึ่งแบ่งตามซ้ายแลขวา
ประจำการเป็นทหารอาชีพ
ออกพระมหาสงคราม
ที่เจ้ากรมทวนทองขวา
ออกพระรามคำแหง
ที่เจ้ากรมทวนทองซ้าย
กรมฝ่ายพลเรือน[แก้]

ช่วงที่ 5[แก้]

ในสมัยประชาธิปไตยแล้วนั้น ได้มีการจัดตั้งกระทรวง ทบวง กรม ตาม พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พุทธศักราช....... (ฉบับที่.....)
โดยในปัจจุบัน มีทั้งหมด ฉบับหลัก โดยมีเนื้อหาดังนี้

ยุคที่ 1[แก้]

ยุคที่ 1 คือ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พุทธศักราช 2476 โดยมีการจัดตั้งกระทรวง ทบวง กรม ดังนี้

กระทรวง กรม หมายเหตุ
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานเลขานุการนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี กรมเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ทำหน้าที่เป็นสำนักงานปลัดกระทรวงควบด้วย
สำนักนายกรัฐมนตรี คณะกรรมการกฤษฎีกา
สำนักนายกรัฐมนตรี คณะกรรมการข้าราชการพลเรือน
สำนักนายกรัฐมนตรี คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานโฆษณาการ
กระทรวงกลาโหม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงกลาโหม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงกลาโหม กองทัพบก มีผู้บัญชาการทหารบกเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงกลาโหม กองทัพเรือ มีผู้บัญชาการทหารเรือเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงกลาโหม กรมทหารอากาศ มีเจ้ากรมทหารอากาศเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงการคลัง สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงการคลัง สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการคลัง กรมคลัง
กระทรวงการคลัง กรมบัญชีกลาง
กระทรวงการคลัง กรมพัสดุ
กระทรวงการคลัง กรมศุลกากร
กระทรวงการคลัง กรมสรรพสามิตต์ สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ
กระทรวงการคลัง กรมสรรพากร
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการต่างประเทศ กรมการเมือง
กระทรวงการต่างประเทศ สถานทูตซึ่งมีฐานะเทียบกรม
ได้แก่ สถานทูตไทยในสหปาลีรัฐอเมริกา
อังกฤษ ฝรั่งเศส และ ญี่ปุ่น
กระทรวงธรรมการ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงธรรมการ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงธรรมการ กรมธรรมการ
กระทรวงธรรมการ กรมพลศึกษา
กระทรวงธรรมการ กรมมหาวิทยาลัย
กระทรวงธรรมการ กรมศิลปากร
กระทรวงธรรมการ กรมศึกษาธิการ
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงมหาดไทย กรมตำรวจ
กระทรวงมหาดไทย กรมมหาดไทย
กระทรวงมหาดไทย กรมโยธาเทศบาล
กระทรวงมหาดไทย กรมราชทัณฑ์
กระทรวงมหาดไทย กรมสาธารณสุข
กระทรวงมหาดไทย กรมอัยยการ สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ
กระทรวงยุตติธรรม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ
กระทรวงยุตติธรรม สำนักงานปลัดกระทรวง สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ
กระทรวงวัง สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงวัง สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงวัง กรมทหารรักษาวัง
กระทรวงวัง กรมพระคลังข้างที่
กระทรวงวัง กรมมหาดเล็กหลวง
กระทรวงวัง กรมราชเลขานุการในพระองค์
กระทรวงวัง กรมวัง
กระทรวงเศรษฐการ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงเศรษฐการ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงเศรษฐการ กรมทะเบียนการค้า
กระทรวงเศรษฐการ กรมพาณิชย์
กระทรวงเศรษฐการ กรมวิทยาศาสตร์
กระทรวงเศรษฐการ กรมสหกรณ์
กระทรวงเศรษฐการ กรมการประมง ราชการส่วนเกษตร์
สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ
กระทรวงเศรษฐการ กรมเกษตร์ ราชการส่วนเกษตร์
สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ
กระทรวงเศรษฐการ กรมชลประทาน ราชการส่วนเกษตร์
สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ
กระทรวงเศรษฐการ กรมที่ดินและโลหกิจ ราชการส่วนเกษตร์
สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ
กระทรวงเศรษฐการ กรมป่าไม้ ราชการส่วนเกษตร์
สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ
กระทรวงเศรษฐการ กรมการขนส่ง ราชการส่วนคมนาคม
กระทรวงเศรษฐการ กรมเจ้าท่า ราชการส่วนคมนาคม
กระทรวงเศรษฐการ กรมไปรษณียโทรเลข ราชการส่วนคมนาคม
กระทรวงเศรษฐการ กรมรถไฟ ราชการส่วนคมนาคม
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ขึ้นต่อสภาผู้แทนราษฎร
มีประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้บังคับบัญชา

ต่อมามีการแก้ไขตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม อีก 11 ฉบับ ดังนี้

1. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2477 ได้แก้ไขโดยแยกกระทรวงเศรษฐการโดยเพิ่มทบวงเข้าไปดังนี้

กระทรวง ทบวง กรม
กระทรวงเศรษฐการ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรีว่าการกระทรวง
กระทรวงเศรษฐการ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงเกษตราธิการ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงเกษตราธิการ สำนักงานปลัดทบวง
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงเกษตราธิการ กรมการประมง
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงเกษตราธิการ กรมเกษตร์
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงเกษตราธิการ กรมชลประทาน
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงเกษตราธิการ กรมที่ดินและโลหกิจ
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงเกษตราธิการ กรมป่าไม้
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงเกษตราธิการ กรมสหกรณ์
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงพาณิชย์และคมนาคม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงพาณิชย์และคมนาคม สำนักงานปลัดทบวง
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงพาณิชย์และคมนาคม กรมการขนส่ง
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงพาณิชย์และคมนาคม กรมเจ้าท่า
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงพาณิชย์และคมนาคม กรมทะเบียนการค้า
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงพาณิชย์และคมนาคม กรมไปรษณียโทรเลข
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงพาณิชย์และคมนาคม กรมพาณิชย์
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงพาณิชย์และคมนาคม กรมรถไฟ
กระทรวงเศรษฐการ ทบวงพาณิชย์และคมนาคม กรมวิทยาศาสตร์

2. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2477 (ฉบับที่ 2) ยุบกรมทหารรักษาวัง กรมมหาดเล็กหลวง และกรมวัง กระทรวงวัง

3. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2477 (ฉบับที่ 3) แยกกระทรวงเศรษฐการเป็น 2 กระทรวง ได้แก่ กระทรวงเกษตราธิการ และ กระทรวงเศรษฐการ โดยมีหน่วยงานภายในดังนี้

กระทรวง กรม หมายเหตุ
กระทรวงเกษตราธิการ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงเกษตราธิการ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงเกษตราธิการ กรมเกษตรและการประมง
กระทรวงเกษตราธิการ กรมชลประทาน
กระทรวงเกษตราธิการ กรมที่ดินและโลหกิจ
กระทรวงเกษตราธิการ กรมป่าไม้
กระทรวงเกษตราธิการ กรมสหกรณ์
กระทรวงเศรษฐการ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงเศรษฐการ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงเศรษฐการ กรมเจ้าท่า
กระทรวงเศรษฐการ กรมทะเบียนการค้า
กระทรวงเศรษฐการ กรมไปรษณียโทรเลข
กระทรวงเศรษฐการ กรมพาณิชย์
กระทรวงเศรษฐการ กรมรถไฟ
กระทรวงเศรษฐการ กรมวิทยาศาสตร์

4. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2478 ยุบกระทรวงวัง และตั้งเป็นสำนักงานพระราชวัง และ สำนักงานราชเลขานุการในพระองค์

5. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2480 (ฉบับที่ 6) ยุบหน่วยงานในกระทรวงการต่างประเทศให้เหลือเพียง สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี และ สำนักงานปลัดกระทรวง

6. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2481 (ฉบับที่ 7) แก้ไขหน่วยงานภายในกระทรวงธรรมการโดยยกเลิกกรมศึกษาธิการ และเพิ่ม กรมวิชาการ และ กรมสามัญศึกษา เข้ามาเพิ่ม

7. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2482 (ฉบับที่ 8) เปลี่ยน สำนักโฆษณาการ สำนักงานนายกรัฐมนตรี เป็นกรมโฆษณาการ สำนักงานนายกรัฐมนตรี

8. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2483 (ฉบับที่ 9) เพิ่มกรมประชาสงเคราะห์ ในสำนักนายกรัฐมนตรี

9. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม พุทธศักราช 2483 (ฉบับที่ 10) เพิ่มกรมการอินโดจีน ในกระทรวงมหาดไทย

10. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่ 2) พุทธศักราช 2479 แก้ไขกรมทหารอากาศเป็นกองทัพอากาศ

11. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่ 3) พุทธศักราช 2481 เพิ่มกรมเสนาธิการทหาร กระทรวงกลาโหม โดยมีเสนาธิการทหารเป็นผู้บังคับบัญชา

ยุคที่ 2[แก้]

ยุคที่ 2 คือ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พุทธศักราช 2484 โดยมีการจัดตั้งดังนี้

กระทรวง กรม หมายเหตุ
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานเลขานุการนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี กรมเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ทำหน้าที่เป็นสำนักงานปลัดกระทรวงควบด้วย
สำนักนายกรัฐมนตรี กรมโฆษณาการ
สำนักนายกรัฐมนตรี คณะกรรมการกฤษฎีกา
สำนักนายกรัฐมนตรี คณะกรรมการข้าราชการพลเรือน
สำนักนายกรัฐมนตรี คณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน
กระทรวงกลาโหม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงกลาโหม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงกลาโหม กองทัพบก มีผู้บัญชาการทหารบกเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงกลาโหม กองทัพเรือ มีผู้บัญชาการทหารเรือเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงกลาโหม กองทัพอากาศ มีผู้บัญชาการทหารอากาศเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงกลาโหม กรมเสนาธิการทหาร มีเสนาธิการทหารเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงการคลัง สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงการคลัง สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการคลัง กรมคลัง
กระทรวงการคลัง กรมบัญชีกลาง
กระทรวงการคลัง กรมศุลกากร
กระทรวงการคลัง กรมสรรพสามิตต์ สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ
กระทรวงการคลัง กรมสรรพากร
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการเศรษฐกิจ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงการเศรษฐกิจ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการเศรษฐกิจ กรมพาณิชย์
กระทรวงการเศรษฐกิจ กรมโลหกิจ
กระทรวงการเศรษฐกิจ กรมวิทยาศาสตร์
กระทรวงการเศรษฐกิจ กรมอุตสาหกรรม
กระทรวงเกษตราธิการ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงเกษตราธิการ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงเกษตราธิการ กรมเกษตร
กระทรวงเกษตราธิการ กรมการประมง
กระทรวงเกษตราธิการ กรมชลประทาน
กระทรวงเกษตราธิการ กรมป่าไม้
กระทรวงเกษตราธิการ กรมสหกรณ์
กระทรวงคมนาคม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงคมนาคม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงคมนาคม กรมการขนส่ง
กระทรวงคมนาคม กรมเจ้าท่า
กระทรวงคมนาคม กรมไปรษณียโทรเลข
กระทรวงคมนาคม กรมทาง
กระทรวงคมนาคม กรมรถไฟ
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงมหาดไทย กรมตำรวจ
กระทรวงมหาดไทย กรมที่ดิน
กระทรวงมหาดไทย กรมประชาสงเคราะห์
กระทรวงมหาดไทย กรมมหาดไทย
กระทรวงมหาดไทย กรมโยธาเทศบาล
กระทรวงมหาดไทย กรมราชทัณฑ์
กระทรวงมหาดไทย กรมสาธารณสุข
กระทรวงมหาดไทย กรมอัยยการ สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ
กระทรวงยุตติธรรม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ
กระทรวงยุตติธรรม สำนักงานปลัดกระทรวง สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงศึกษาธิการ กรมการสาสนา สะกดตามในพระราชบัญญัติฯ
กระทรวงศึกษาธิการ กรมพลศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมมหาวิทยาลัย
กระทรวงศึกษาธิการ กรมศิลปากร
กระทรวงศึกษาธิการ กรมสามัญศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมอาชีวะศึกษา
สำนักงานพระราชวัง มีนายกรัฐมนตรีเป็นผู้บังคับบัญชา
สำนักงานราชเลขานุการในพระองค์ มีนายกรัฐมนตรีเป็นผู้บังคับบัญชา
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ขึ้นต่อสภาผู้แทนราษฎร
มีประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้บังคับบัญชา

ต่อมามีการแก้ไขตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม อีก 18 ฉบับ ดังนี้

1. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 2) พุทธศักราช 2485 เพิ่มสำนักงานที่ปรึกษา กรมการเมืองตะวันออก กรมการเมืองตะวันตก กรมพิธีการ และกรมเศรษฐการ เข้าไปในกระทรวงการต่างประเทศ

2. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 3) พุทธศักราช 2485 แยกกรมสาธารณสุขและกรมประชาสงเคราะห์ออกจากกระทรวงมหาดไทย และตั้งเป็นกระทรวงการสาธารณสุข พร้อมทั้งเพิ่มกรมการแพทย์ กรมมหาวิทยาลัยแพทย์ศาสตร์ กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ สำนักงานปลัดกระทรวง และ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี

3. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม (ฉบับที่ 4) พุทธศักราช 2485 ย้ายกรมศิลปากรจากกระทรวงศึกษาธิการไปยังสำนักงานนายกรัฐมนตรี และเพิ่มราชบัณฑิตยสถาน เข้าไปในสำนักงานนายกรัฐมนตรี

4. พระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พุทธศักราช 2484 พุทธศักราช 2485 แยกกรมวิทยาศาสตร์และกรมอุตสาหกรรม แล้วจัดตั้งเป็นกระทรวงการอุตสาหกรรม พร้อมทั้งเพิ่มกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม กรมโรงงานอุตสาหกรรม สำนักงานปลัดกระทรวง และ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี เพิ่มกรมปศุสัตว์และสัตวพาหนะ ในกระทรวงเกษตราธิการ และ เพิ่มกระทรวงพาณิชย์ โดยให้มีกรมการสนเทศ กรมการค้าภายใน กรมการค้าต่างประเทศ กรมควบคุมการค้า กรมทะเบียนการค้า กรมส่งเสริมองค์การค้า สำนักงานปลัดกระทรวง และ สำนักงานเลขานุการ

5. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 6) พุทธศักราช 2485 ย้ายราชบัณฑิตยสถานออกจากสำนักนายกรัฐมนตรี ไปอยู่ภายใต้บัญชานายกรัฐมนตรีโดยตรง และจัดตั้งสภาวัฒนธรรมแห่งชาติ

6. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 7) พุทธศักราช 2487 ย้ายกรมประชาสงเคราะห์จากกระทรวงสาธารณสุขไปยังกระทรวงมหาดไทย และจัดตั้งสภาวิจัยปรากฏการณ์แห่งชาติ

7. พระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พุทธศักราช 2484 พุทธศักราช 2487 เปลี่ยนชื่อกรมโยธาเทศบาลเป็นกรมโยธาธิการพร้อมทั้งย้ายจากกระทรวงมหาดไทยไปสำนักนายกรัฐมนตรี และเพิ่มกรมป้องกันภัยทางอากาศ ในกระทรวงมหาดไทย

8. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 8) พุทธศักราช 2487 เปลี่ยนชื่อกรมโยธาธิการเป็นกรมโยธาเทศบาลพร้อมทั้งย้ายจากสำนักนายกรัฐมนตรีไปกระทรวงมหาดไทย

9. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 9) พุทธศักราช 2489 ยุบกรมป้องกันภัยทางอากาศ กระทรวงมหาดไทย

10. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 10) พ.ศ. 2490 เปลี่ยนสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร เป็น สำนักงานเลขาธิการรัฐสภา

11. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 11) พ.ศ. 2490 แก้ไขข้อความจากฉบับที่ 10

12. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 12) พ.ศ. 2493 ยุบกรมการเมืองตะวันออก กรมการเมืองตะวันตก และกรมพิธีการ พร้อมทั้งตั้งกรมสนธิสัญญา กรมการเมือง และกรมการสหประชาชาติ เข้าไปในกระทรวงการต่างประเทศแทน ยุบกรมส่งเสริมองค์การค้า กระทรวงพาณิชย์ เปลี่ยนสำนักงานราชเลขานุการในพระองค์เป็นสำนักงานราชเลขาธิการ และจัดตั้งสภาเศรษฐกิจแห่งชาติ

13. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 13) พ.ศ. 2494 เพิ่มกรมประชาศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ

14. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 14) พ.ศ. 2494 ถอนกรมรถไฟออกจากกระทรวงคมนาคม

15. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 15) พ.ศ. 2494 เปลี่ยนสำนักงานเลขาธิการรัฐสภา เป็น สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร

16. พระราชกำหนดแก้ไขเพิ่มเติมพระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม พุทธศักราช 2486 เพิ่มกรมสารวัตรทหาร กระทรวงกลาโหม โดยมีสารวัตรใหญ่ทหารเป็นผู้บังคับบัญชา

17. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่ 5) พุทธศักราช 2486 เพิ่มกรมเตรียมการทหาร กระทรวงกลาโหม โดยมีเจ้ากรมเตรียมการทหารเป็นผู้บังคับบัญชา

18. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่ 6) พุทธศักราช 2489 ยกเลิกกรมเตรียมการทหาร กระทรวงกลาโหม

ยุคที่ 3[แก้]

ยุคที่ 3 คือ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พุทธศักราช 2495 โดยมีการจัดตั้งดังนี้

กระทรวง กรม หมายเหตุ
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานเลขาธิการนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี กรมเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ทำหน้าที่เป็นสำนักงานปลัดกระทรวงควบด้วย
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน
สำนักนายกรัฐมนตรี กรมประชาสัมพันธ์
สำนักนายกรัฐมนตรี กรมโยธาธิการ
กระทรวงกลาโหม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงกลาโหม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงกลาโหม กองทัพบก มีผู้บัญชาการทหารบกเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงกลาโหม กองทัพเรือ มีผู้บัญชาการทหารเรือเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงกลาโหม กองทัพอากาศ มีผู้บัญชาการทหารอากาศเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงกลาโหม กรมเสนาธิการทหาร มีเสนาธิการทหารเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงกลาโหม กรมสารวัตรทหาร มีสารวัตรใหญ่ทหารเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงการคลัง สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงการคลัง สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการคลัง กรมธนารักษ์
กระทรวงการคลัง กรมบัญชีกลาง
กระทรวงการคลัง กรมศุลกากร
กระทรวงการคลัง กรมสรรพสามิต
กระทรวงการคลัง กรมสรรพากร
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการต่างประเทศ กรมการเมือง
กระทรวงการต่างประเทศ กรมการเศรษฐกิจ
กระทรวงการต่างประเทศ กรมการสหประชาชาติ
กระทรวงการต่างประเทศ กรมพิธีการทูต
กระทรวงการต่างประเทศ กรมสนธิสัญญา
กระทรวงการสหกรณ์ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงการสหกรณ์ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการสหกรณ์ กรมตรวจบัญชีสหกรณ์
กระทรวงการสหกรณ์ กรมสหกรณ์ที่ดิน
กระทรวงการสหกรณ์ กรมสหกรณ์ธนกิจ
กระทรวงการสหกรณ์ กรมสหกรณ์พาณิชย์
กระทรวงเกษตร สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงเกษตร สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงเกษตร กรมการกสิกรรม
กระทรวงเกษตร กรมการประมง
กระทรวงเกษตร กรมการปศุสัตว์
กระทรวงเกษตร กรมชลประทาน
กระทรวงเกษตร กรมป่าไม้
กระทรวงเกษตร กรมมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
กระทรวงคมนาคม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงคมนาคม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงคมนาคม กรมการขนส่ง
กระทรวงคมนาคม กรมเจ้าท่า
กระทรวงคมนาคม กรมทางหลวงแผ่นดิน
กระทรวงคมนาคม กรมไปรษณีย์โทรเลข
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงมหาดไทย กรมตำรวจ
กระทรวงมหาดไทย กรมที่ดิน
กระทรวงมหาดไทย กรมประชาสงเคราะห์
กระทรวงมหาดไทย กรมป้องกันสาธารณภัย
กระทรวงมหาดไทย กรมมหาดไทย
กระทรวงมหาดไทย กรมโยธาเทศบาล
กระทรวงมหาดไทย กรมราชทัณฑ์
กระทรวงมหาดไทย กรมอัยการ
กระทรวงยุติธรรม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงยุติธรรม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงวัฒนธรรม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงวัฒนธรรม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงวัฒนธรรม กรมการวัฒนธรรม
กระทรวงวัฒนธรรม กรมการศาสนา
กระทรวงวัฒนธรรม กรมศิลปากร
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงศึกษาธิการ กรมพลศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมมหาวิทยาลัย
กระทรวงศึกษาธิการ กรมวิชาการ
กระทรวงศึกษาธิการ กรมวิสามัญศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมสามัญศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมอาชีวศึกษา
กระทรวงเศรษฐการ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงเศรษฐการ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงเศรษฐการ กรมการค้าต่างประเทศ
กระทรวงเศรษฐการ กรมการค้าภายใน
กระทรวงเศรษฐการ กรมการสนเทศ
กระทรวงเศรษฐการ กรมทะเบียนการค้า
กระทรวงเศรษฐการ กรมเศรษฐสัมพันธ์
กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงสาธารณสุข กรมการแพทย์
กระทรวงสาธารณสุข กรมมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์
กระทรวงสาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
กระทรวงสาธารณสุข กรมอนามัย
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมโรงงานโลหกรรม
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมโรงงานอุตสาหกรรม
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมโลหกิจ
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมวิทยาศาสตร์
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม
ราชบัณฑิตยสถาน ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สภาวัฒนธรรมแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สภาเศรษฐกิจแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ขึ้นต่อสภาผู้แทนราษฎร
มีประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้บังคับบัญชา
ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักพระราชวัง ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักราชเลขาธิการ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม

ต่อมามีการแก้ไขตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม อีก 2 ฉบับ ดังนี้

1. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2496 เพิ่มการพลังงานแห่งชาติเป็นทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม

2. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2496 เพิ่มกรมการข้าว กระทรวงเกษตร

ยุคที่ 4[แก้]

ยุคที่ 4 คือ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พุทธศักราช 2496 โดยมีการจัดตั้งดังนี้

ตาราง 1

กระทรวง กรม หมายเหตุ
สำนักคณะรัฐมนตรี ดูเพิ่มเติมในตาราง 2
กระทรวงกลาโหม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงกลาโหม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงกลาโหม กองทัพบก มีผู้บัญชาการทหารบกเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงกลาโหม กองทัพเรือ มีผู้บัญชาการทหารเรือเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงกลาโหม กองทัพอากาศ มีผู้บัญชาการทหารอากาศเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงกลาโหม กรมเสนาธิการทหาร มีเสนาธิการทหารเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงกลาโหม กรมสารวัตรทหาร มีสารวัตรใหญ่ทหารเป็นผู้บังคับบัญชา
กระทรวงการคลัง สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงการคลัง สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการคลัง กรมธนารักษ์
กระทรวงการคลัง กรมบัญชีกลาง
กระทรวงการคลัง กรมศุลกากร
กระทรวงการคลัง กรมสรรพสามิต
กระทรวงการคลัง กรมสรรพากร
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการต่างประเทศ กรมพิธีการทูต
กระทรวงการต่างประเทศ กรมยุโรปและอเมริกา
กระทรวงการต่างประเทศ กรมสหประชาชาติ
กระทรวงการต่างประเทศ กรมเอเซียและแอฟริกา
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานที่ปรึกษากฎหมาย
กระทรวงเกษตร สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงเกษตร สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงเกษตร กรมกสิกรรม
กระทรวงเกษตร กรมการข้าว
กระทรวงเกษตร กรมประมง
กระทรวงเกษตร กรมปศุสัตว์
กระทรวงเกษตร กรมชลประทาน
กระทรวงเกษตร กรมป่าไม้
กระทรวงเกษตร กรมมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
กระทรวงคมนาคม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงคมนาคม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงคมนาคม กรมการขนส่ง
กระทรวงคมนาคม กรมเจ้าท่า
กระทรวงคมนาคม กรมทางหลวงแผ่นดิน
กระทรวงคมนาคม กรมไปรษณีย์โทรเลข
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงมหาดไทย กรมตำรวจ
กระทรวงมหาดไทย กรมที่ดิน
กระทรวงมหาดไทย กรมประชาสงเคราะห์
กระทรวงมหาดไทย กรมป้องกันสาธารณภัย
กระทรวงมหาดไทย กรมมหาดไทย
กระทรวงมหาดไทย กรมโยธาเทศบาล
กระทรวงมหาดไทย กรมราชทัณฑ์
กระทรวงมหาดไทย กรมอัยการ
กระทรวงยุติธรรม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงยุติธรรม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงวัฒนธรรม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงวัฒนธรรม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงวัฒนธรรม กรมการวัฒนธรรม
กระทรวงวัฒนธรรม กรมการศาสนา
กระทรวงวัฒนธรรม กรมศิลปากร
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงศึกษาธิการ กรมพลศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมมหาวิทยาลัย
กระทรวงศึกษาธิการ กรมวิชาการ
กระทรวงศึกษาธิการ กรมวิสามัญศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมสามัญศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมอาชีวศึกษา
กระทรวงเศรษฐการ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงเศรษฐการ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงเศรษฐการ กรมการค้าต่างประเทศ
กระทรวงเศรษฐการ กรมการค้าภายใน
กระทรวงเศรษฐการ กรมการสนเทศ
กระทรวงเศรษฐการ กรมทะเบียนการค้า
กระทรวงเศรษฐการ กรมเศรษฐสัมพันธ์
กระทรวงสหกรณ์ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงสหกรณ์ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงสหกรณ์ กรมตรวจบัญชีสหกรณ์
กระทรวงสหกรณ์ กรมสหกรณ์ที่ดิน
กระทรวงสหกรณ์ กรมสหกรณ์ธนกิจ
กระทรวงสหกรณ์ กรมสหกรณ์พาณิชย์
กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงสาธารณสุข กรมการแพทย์
กระทรวงสาธารณสุข กรมมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์
กระทรวงสาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
กระทรวงสาธารณสุข กรมอนามัย
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมโรงงานโลหกรรม
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมโรงงานอุตสาหกรรม
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมโลหกิจ
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมวิทยาศาสตร์
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม
การพลังงานแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
ราชบัณฑิตยสถาน ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สภาวัฒนธรรมแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ขึ้นต่อสภาผู้แทนราษฎร
มีประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้บังคับบัญชา
ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักพระราชวัง ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักราชเลขาธิการ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม

ตาราง 2

กระทรวง ทบวง กรม หมายเหตุ
สำนักคณะรัฐมนตรี ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายการเมือง สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง
สำนักคณะรัฐมนตรี ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายการเมือง กรมสารบรรณคณะรัฐมนตรีฝ่ายการเมือง ทำหน้าที่สำนักงานปลัดทบวงด้วย
สำนักคณะรัฐมนตรี ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายการเมือง กรมตรวจราชการแผ่นดิน
สำนักคณะรัฐมนตรี ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายการเมือง กรมประชาสัมพันธ์
สำนักคณะรัฐมนตรี ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายการเมือง กรมประมวลราชการแผ่นดิน
สำนักคณะรัฐมนตรี ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายการเมือง สำนักงานสภาป้องกันราชอาณาจักร
สำนักคณะรัฐมนตรี ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายการเมือง สำนักงานสภาเศรษฐกิจแห่งชาติ
สำนักคณะรัฐมนตรี ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายบริหาร สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรีว่าการทบวง
สำนักคณะรัฐมนตรี ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายบริหาร กรมสารบรรณคณะรัฐมนตรีฝ่ายบริหาร ทำหน้าที่สำนักงานปลัดทบวงด้วย
สำนักคณะรัฐมนตรี ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายบริหาร กรมโยธาธิการ
สำนักคณะรัฐมนตรี ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายบริหาร สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
สำนักคณะรัฐมนตรี ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายบริหาร สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน
สำนักคณะรัฐมนตรี ทบวงคณะรัฐมนตรีฝ่ายบริหาร สำนักงานคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน

ต่อมามีการแก้ไขตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม อีก 11 ฉบับ ดังนี้

1. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2497 เพิ่มกรมประกันสังคม กระทรวงการคลัง

2. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2497 เพิ่มกรมการฝึกหัดครู กระทรวงศึกษาธิการ

3. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2499 ย้ายสำนักงานสภาป้องกันราชอาณาจักร สำนักคณะรัฐมนตรี ไปเป็นทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม พร้อมทั้งเปลี่ยนชื่อเป็นสภาป้องกันราชอาณาจักร และเพิ่มสภามหาวิทยาลัยแห่งชาติเป็นทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม

4. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2499 เพิ่มสำนักงานสภาวิจัยแห่งชาติเป็นทบวงฐานะเทียบเท่ากรม

5. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 6) พ.ศ. 2501 ย้ายกรมการศาสนาและกรมศิลปากรจากกระทรวงวัฒนธรรมไปยังกระทรวงศึกษาธิการ และจึงยกเลิกกระทรวงวัฒนธรรม ,กรมประกันสังคม กระทรวงการคลัง ,กรมป้องกันสาธารณภัย กระทรวงมหาดไทย ,กรมโรงงานโลหกรรม กระทรวงอุตสาหกรรม และสภาวัฒนธรรมแห่งชาติ

6. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2502 ยกเลิกกรมมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ กระทรวงเกษตร ,กรมมหาวิทยาลัย กระทรวงศึกษาธิการ และกรมมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ กระทรวงสาธารณสุข

7. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2503 ยกเลิกกรมยุโรปและอเมริกา กรมสหประชาชาติ กรมเอเซียและแอฟริกา และสำนักงานที่ปรึกษากฎหมาย กระทรวงการต่างประเทศ และเพิ่มกรมการเมือง กรมเศรษฐกิจ กรมสนธิสัญญาและกฎหมาย กรมสารนิเทศ และกรมองค์การระหว่างประเทศ กระทรวงการต่างประเทศ

8. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2504 เพิ่มสำนักงานเศรษฐกิจการคลัง กระทรวงการคลัง

9. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 10) พ.ศ. 2505 เพิ่มกรมการปกครอง กรมการพัฒนาชุมชน และสำนักผังเมือง ในกระทรวงมหาดไทย

10. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม พ.ศ. 2503 ให้แบ่งกระทรวงกลาโหมใหม่ดังนี้

กระทรวง ส่วนราชการ ส่วนราชการภายใน
กระทรวงกลาโหม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงกลาโหม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงกลาโหม กองบัญชาการทหารสูงสุด กองทัพบก
กระทรวงกลาโหม กองบัญชาการทหารสูงสุด กองทัพเรือ
กระทรวงกลาโหม กองบัญชาการทหารสูงสุด กองทัพอากาศ
กระทรวงกลาโหม กองบัญชาการทหารสูงสุด ส่วนราชการอื่นๆ


11. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี พ.ศ. 2502 ยกเลิกสำนักคณะรัฐมนตรีแล้วตั้งสำนักนายกรัฐมนตรี แล้วตั้งสำนักทำเนียบนายกรัฐมนตรี สำนักบริหารของนายกรัฐมนตรี สำนักงบประมาณ สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี กรมประชาสัมพันธ์ กรมประมวลราชการแผ่นดิน กรมตรวจราชการแผ่นดิน สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา สำนักงานคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน สำนักงานคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน สำนักงานสภาเศรษฐกิจแห่งชาติ พร้อมทั้งย้ายสภาป้องกันราชอาณาจักร การพลังงานแห่งชาติ และสำนักงานสภาวิจัยแห่งชาติมาเป็นหน่วยงานภายใน และรวมถึงสภามหาวิทยาลัยแห่งชาติโดยใช้ชื่อ"สภาการศึกษาแห่งชาติ"แทน

12. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2502 เปลี่ยนสำนักงานสภาเศรษฐกิจแห่งชาติ เป็นสำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจแห่งชาติ

13. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2502 เปลี่ยนสภาการศึกษาแห่งชาติเป็นสำนักงานสภาการศึกษาแห่งชาติ และเพิ่มจุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ และมหาวิทยาลัยศิลปากร เป็นหน่วยงานในสำนักนายกรัฐมนตรี

14. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2502 เปลี่ยนสภาป้องกันราชอาณาจักร เป็น สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ

15. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี (ฉบับที่ 6) พ.ศ. 2502 เปลี่ยนกรมประมวลราชการแผ่นดิน เป็น กรมประมวลข่าวกลาง

16. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2503 เพิ่มสำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการตรวจสอบการปฏิบัติเกี่ยวแก่ภาษาีอากร และสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมสินค้าขาออก รวมทั้ง ยกเลิกกรมตรวจราชการแผ่นดิน

17. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2504 เพิ่มสำนักงานพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ

18. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี พ.ศ. 2505 ย้ายกรมอุตุนิยมวิทยา กองทัพเรือ มาเป็น กรมอุตุนิยมวิทยา สำนักนายกรัฐมนตรี

ยุคที่ 5[แก้]

ยุคที่ 5 คือ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พุทธศักราช 2506 โดยมีการจัดตั้งดังนี้

กระทรวง กรม หมายเหตุ
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานทำเนียบนายกรัฐมนตรี ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานบริหารของนายกรัฐมนตรี ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงบประมาณ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการตรวจสอบการปฏิบัติเกี่ยวแก่ภาษีอากร ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมสินค้าขาออก ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานสภาการศึกษาแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานสภาวิจัยแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี กรมประชาสัมพันธ์
สำนักนายกรัฐมนตรี กรมประมวลข่าวกลาง
สำนักนายกรัฐมนตรี กรมอุตุนิยมวิทยา
สำนักนายกรัฐมนตรี จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี มหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี มหาวิทยาลัยศิลปากร ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
กระทรวงกลาโหม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงกลาโหม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงกลาโหม กองบัญชาการทหารสูงสุด มีหน่วยงานภายใน คือกองทัพบก
กองทัพเรือ กองทัพอากาศ และอื่นๆ
กระทรวงการคลัง สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงการคลัง สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการคลัง สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง ทบวงการเมืองมีฐานะเป็นกรม
กระทรวงการคลัง กรมธนารักษ์
กระทรวงการคลัง กรมบัญชีกลาง
กระทรวงการคลัง กรมศุลกากร
กระทรวงการคลัง กรมสรรพสามิต
กระทรวงการคลัง กรมสรรพากร
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการต่างประเทศ กรมการเมือง
กระทรวงการต่างประเทศ กรมพิธีการทูต
กระทรวงการต่างประเทศ กรมเศรษฐกิจ
กระทรวงการต่างประเทศ กรมสนธิสัญญาและกฎหมาย
กระทรวงการต่างประเทศ กรมสารนิเทศ
กระทรวงการต่างประเทศ กรมองค์การระหว่างประเทศ
กระทรวงเกษตร สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงเกษตร สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงเกษตร กรมกสิกรรม
กระทรวงเกษตร กรมการข้าว
กระทรวงเกษตร กรมประมง
กระทรวงเกษตร กรมปศุสัตว์
กระทรวงเกษตร กรมป่าไม้
กระทรวงคมนาคม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงคมนาคม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงคมนาคม กรมการขนส่ง
กระทรวงคมนาคม กรมเจ้าท่า
กระทรวงคมนาคม กรมไปรษณีย์โทรเลข
กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ สำนักงานวิชาการและวางแผน ทบวงการเมืองมีฐานะเป็นกรม
กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ สำนักงานพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ ทบวงการเมืองมีฐานะเป็นกรม
กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ กรมชลประทาน
กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ กรมทรัพยากรธรณี
กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ กรมทางหลวง
กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ กรมพัฒนาที่ดิน
กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ กรมวิเทศสหการ
กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ กรมสหกรณ์ที่ดิน
กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ กรมสหกรณ์พาณิชย์และธนกิจ
กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ กรมตรวจบัญชีสหกรณ์
กระทรวงพัฒนาการแห่งชาติ การพลังงานแห่งชาติ ทบวงการเมืองมีฐานะเป็นกรม
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงมหาดไทย กรมการปกครอง
กระทรวงมหาดไทย กรมการพัฒนาชุมชน
กระทรวงมหาดไทย กรมตำรวจ
กระทรวงมหาดไทย กรมที่ดิน
กระทรวงมหาดไทย กรมประชาสงเคราะห์
กระทรวงมหาดไทย กรมโยธาเทศบาล
กระทรวงมหาดไทย กรมราชทัณฑ์
กระทรวงมหาดไทย กรมอัยการ
กระทรวงมหาดไทย สำนักผังเมือง ทบวงการเมืองมีฐานะเป็นกรม
กระทรวงยุติธรรม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงยุติธรรม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงศึกษาธิการ กรมการฝึกหัดครู
กระทรวงศึกษาธิการ กรมการศาสนา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมพลศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมวิชาการ
กระทรวงศึกษาธิการ กรมวิสามัญศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมศิลปากร
กระทรวงศึกษาธิการ กรมสามัญศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมอาชีวศึกษา
กระทรวงเศรษฐการ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงเศรษฐการ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงเศรษฐการ กรมการค้าต่างประเทศ
กระทรวงเศรษฐการ กรมการค้าภายใน
กระทรวงเศรษฐการ กรมการสนเทศ
กระทรวงเศรษฐการ กรมทะเบียนการค้า
กระทรวงเศรษฐการ กรมเศรษฐสัมพันธ์
กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงสาธารณสุข กรมการแพทย์
กระทรวงสาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
กระทรวงสาธารณสุข กรมอนามัย
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมโรงงานอุตสาหกรรม
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมวิทยาศาสตร์
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม
ราชบัณฑิตยสถาน ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร ขึ้นต่อสภาผู้แทนราษฎร
มีประธานสภาผู้แทนราษฎรเป็นผู้บังคับบัญชา
ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักพระราชวัง ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักราชเลขาธิการ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม

ต่อมามีการแก้ไขตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม อีก 12 ฉบับ ดังนี้

1. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2506 ตั้งสำนักงานสถิติแห่งชาติ เป็นทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม ในสำนักนายกรัฐมนตรี

2. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2507 เพิ่มมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เป็นทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม ในสำนักนายกรัฐมนตรี

3. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2508 ยุบสำนักบริหารของนายกรัฐมนตรี และเพิ่มสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุนเพื่อกิจการอุตสาหกรรม สำนักงานเร่งรักพัฒนาชนบท และมหาวิทยาลัยขอนแก่น เป็นทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม ในสำนักนายกรัฐมนตรี

4. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2509 เพิ่มสถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ เป็นทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม ในสำนักนายกรัฐมนตรี

5. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2511 เพิ่มมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ เป็นทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม ในสำนักนายกรัฐมนตรี

6. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2512 เปลี่ยนชื่อมหาวิทยาลัยแพทยศาสตร์ เป็น มหาวิทยาลัยมหิดล

7. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการสำนักนายกรัฐมนตรี (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2514 เพิ่มมหาวิทยาลัยรามคำแหง เป็นทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม ในสำนักนายกรัฐมนตรี

8. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2506 จัดตั้งกรมการบินพาณิชย์ กระทรวงคมนาคม

9. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2508 จัดตั้งกรมแรงงาน กระทรวงมหาดไทย

10. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2510 จัดตั้งกรมส่งเสริมการเกษตร กระทรวงเกษตร

11. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2511 ยกเลิกสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร แล้วจัดตั้งสำนักงานเลขาธิการรัฐสภาแทน

12. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 6) พ.ศ. 2514 เพิ่มสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้า เป็นทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม ในกระทรวงศึกษาธิการ

ยุคที่ 6[แก้]

ยุคที่ 6 คือ ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 216 โดยมีการจัดตั้งดังนี้

ตาราง 1

กระทรวง กรม หมายเหตุ
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานทำเนียบนายกรัฐมนตรี ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงบประมาณ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการตรวจและติดตามผลการปฏิบัติราชการ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานพลังงานแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานสถิติแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักนายกรัฐมนตรี กรมประชาสัมพันธ์
สำนักนายกรัฐมนตรี กรมประมวลข่าวกลาง
สำนักนายกรัฐมนตรี กรมวิเทศสหการ
สำนักนายกรัฐมนตรี มีส่วนราชการขั้นทบวงว่า ทบวงมหาวิทยาลัย
ดูเพิ่มเติมตาราง 2
กระทรวงกลาโหม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงกลาโหม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงกลาโหม กองบัญชาการทหารสูงสุด มีหน่วยงานภายใน คือกองทัพบก
กองทัพเรือ กองทัพอากาศ และอื่นๆ
กระทรวงการคลัง สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงการคลัง สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการคลัง สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง ทบวงการเมืองมีฐานะเป็นกรม
กระทรวงการคลัง กรมธนารักษ์
กระทรวงการคลัง กรมบัญชีกลาง
กระทรวงการคลัง กรมศุลกากร
กระทรวงการคลัง กรมสรรพสามิต
กระทรวงการคลัง กรมสรรพากร
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการต่างประเทศ กรมการเมือง
กระทรวงการต่างประเทศ กรมพิธีการทูต
กระทรวงการต่างประเทศ กรมเศรษฐกิจ
กระทรวงการต่างประเทศ กรมสนธิสัญญาและกฎหมาย
กระทรวงการต่างประเทศ กรมสารนิเทศ
กระทรวงการต่างประเทศ กรมองค์การระหว่างประเทศ
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมชลประทาน
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมตรวจบัญชีสหกรณ์
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมประมง
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมปศุสัตว์
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมป่าไม้
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมพัฒนาที่ดิน
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมวิชาการเกษตร
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมส่งเสริมการเกษตร
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมส่งเสริมสหกรณ์
กระทรวงคมนาคม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงคมนาคม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงคมนาคม กรมการขนส่งทางบก
กระทรวงคมนาคม กรมการบินพาณิชย์
กระทรวงคมนาคม กรมเจ้าท่า
กระทรวงคมนาคม กรมทางหลวง
กระทรวงคมนาคม กรมไปรษณีย์โทรเลข
กระทรวงคมนาคม กรมอุตุนิยมวิทยา
กระทรวงพาณิชย์ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงพาณิชย์ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงพาณิชย์ กรมการค้าต่างประเทศ
กระทรวงพาณิชย์ กรมการค้าภายใน
กระทรวงพาณิชย์ กรมทะเบียนการค้า
กระทรวงพาณิชย์ กรมพาณิชย์สัมพันธ์
กระทรวงพาณิชย์ กรมเศรษฐกิจการพาณิชย์
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงมหาดไทย กรมการปกครอง
กระทรวงมหาดไทย กรมการพัฒนาชุมชน
กระทรวงมหาดไทย กรมตำรวจ
กระทรวงมหาดไทย กรมที่ดิน
กระทรวงมหาดไทย กรมประชาสงเคราะห์
กระทรวงมหาดไทย กรมโยธาธิการ
กระทรวงมหาดไทย กรมราชทัณฑ์
กระทรวงมหาดไทย กรมแรงงาน
กระทรวงมหาดไทย กรมอัยการ
กระทรวงมหาดไทย สำนักผังเมือง ทบวงการเมืองมีฐานะเป็นกรม
กระทรวงมหาดไทย สำนักเร่งรัดพัฒนาชนบท ทบวงการเมืองมีฐานะเป็นกรม
กระทรวงยุติธรรม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงยุติธรรม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงศึกษาธิการ กรมการฝึกหัดครู
กระทรวงศึกษาธิการ กรมการศาสนา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมพลศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมวิชาการ
กระทรวงศึกษาธิการ กรมศิลปากร
กระทรวงศึกษาธิการ กรมสามัญศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมอาชีวศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน ทบวงการเมืองมีฐานะเป็นกรม
กระทรวงศึกษาธิการ สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้า ทบวงการเมืองมีฐานะเป็นกรม
กระทรวงศึกษาธิการ วิทยาลัยวิชาการศึกษา ทบวงการเมืองมีฐานะเป็นกรม
กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงสาธารณสุข กรมการแพทย์และอนามัย
กระทรวงสาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
กระทรวงสาธารณสุข กรมส่งเสริมสาธารณสุข
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมทรัพยากรธรณี
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมโรงงานอุตสาหกรรม
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมวิทยาศาสตร์
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ ทบวงการเมืองมีฐานะเป็นกรม
ราชบัณฑิตยสถาน ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักพระราชวัง ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักราชเลขาธิการ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักคณะกรรมการตรวจเงินแผ่นดิน ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักงานเลขาธิการรัฐสภา ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม

ตาราง 2

กระทรวง ส่วนราชการ ส่วนราชการภายใน
สำนักนายกรัฐมนตรี ทบวงมหาวิทยาลัย สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี ทบวงมหาวิทยาลัย สำนักงานปลัดทบวง
สำนักนายกรัฐมนตรี ทบวงมหาวิทยาลัย จุฬาลงกรณมหาวิทยาลัย
สำนักนายกรัฐมนตรี ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
สำนักนายกรัฐมนตรี ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น
สำนักนายกรัฐมนตรี ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
สำนักนายกรัฐมนตรี ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
สำนักนายกรัฐมนตรี ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล
สำนักนายกรัฐมนตรี ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยรามคำแหง
สำนักนายกรัฐมนตรี ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร
สำนักนายกรัฐมนตรี ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
สำนักนายกรัฐมนตรี ทบวงมหาวิทยาลัย สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์

ต่อมามีการแก้ไขตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม อีก 2 ฉบับ คือ

1. ประกาศของคณะปฏิวัติ ฉบับที่ 21 ยกเลิกสำนักงานคณะกรรมการตรวจและติดตามผลการปฏิบัติราชการ แล้วจัดตั้งสำนักงานสภานโยบายแห่งชาติ แทน

2. ประกาศคณะรักษาความสงบเรียบร้อยแห่งชาติ ฉบับที่ 47 เปลี่ยนกรมอัยการ กระทรวงมหาดไทย เป็น สำนักงานอัยการสูงสุด (ทบวงการเมืองมีฐานะเทียบเท่ากรม) และเพิ่มสำนักงานนโยบายและแผนมหาดไทย และสำนักงานประกันสังคม เป็นทบวงการเมืองมีฐานะเทียบเท่ากรม ภายในกระทรวงมหาดไทย

ยุคที่ 7[แก้]

ยุคที่ 7 คือ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พุทธศักราช 2534 โดยมีการจัดตั้งดังนี้

กระทรวง กรม หมายเหตุ
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักข่าวกรอง
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงบประมาณ
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมและประสานงานเยาวชนแห่งชาติ
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานสถิติแห่งชาติ
สำนักนายกรัฐมนตรี กรมประชาสัมพันธ์
สำนักนายกรัฐมนตรี กรมวิเทศสหการ
กระทรวงกลาโหม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงกลาโหม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงกลาโหม กองบัญชาการทหารสูงสุด มีหน่วยงานภายใน คือกองทัพบก
กองทัพเรือ กองทัพอากาศ และอื่นๆ
กระทรวงการคลัง สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงการคลัง สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการคลัง สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง
กระทรวงการคลัง กรมธนารักษ์
กระทรวงการคลัง กรมบัญชีกลาง
กระทรวงการคลัง กรมศุลกากร
กระทรวงการคลัง กรมสรรพสามิต
กระทรวงการคลัง กรมสรรพากร
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการต่างประเทศ กรมการเมือง
กระทรวงการต่างประเทศ กรมพิธีการทูต
กระทรวงการต่างประเทศ กรมเศรษฐกิจ
กระทรวงการต่างประเทศ กรมสนธิสัญญาและกฎหมาย
กระทรวงการต่างประเทศ กรมสารนิเทศ
กระทรวงการต่างประเทศ กรมองค์การระหว่างประเทศ
กระทรวงการต่างประเทศ กรมอาเซียน
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมชลประทาน
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมตรวจบัญชีสหกรณ์
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมประมง
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมปศุสัตว์
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมป่าไม้
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมพัฒนาที่ดิน
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมวิชาการเกษตร
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมส่งเสริมการเกษตร
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมส่งเสริมสหกรณ์
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อการเกษตรกรรม
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร
กระทรวงคมนาคม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงคมนาคม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงคมนาคม กรมการขนส่งทางบก
กระทรวงคมนาคม กรมการบินพาณิชย์
กระทรวงคมนาคม กรมเจ้าท่า
กระทรวงคมนาคม กรมทางหลวง
กระทรวงคมนาคม กรมไปรษณีย์โทรเลข
กระทรวงคมนาคม กรมอุตุนิยมวิทยา
กระทรวงคมนาคม สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการพาณิชยนาวี
กระทรวงพาณิชย์ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงพาณิชย์ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงพาณิชย์ กรมการค้าต่างประเทศ
กระทรวงพาณิชย์ กรมการค้าภายใน
กระทรวงพาณิชย์ กรมการประกันภัย
กระทรวงพาณิชย์ กรมทะเบียนการค้า
กระทรวงพาณิชย์ กรมเศรษฐกิจการพาณิชย์
กระทรวงพาณิชย์ กรมส่งเสริมการส่งออก
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงมหาดไทย กรมการปกครอง
กระทรวงมหาดไทย กรมการพัฒนาชุมชน
กระทรวงมหาดไทย กรมตำรวจ
กระทรวงมหาดไทย กรมที่ดิน
กระทรวงมหาดไทย กรมประชาสงเคราะห์
กระทรวงมหาดไทย กรมโยธาธิการ
กระทรวงมหาดไทย กรมราชทัณฑ์
กระทรวงมหาดไทย กรมแรงงาน
กระทรวงมหาดไทย สำนักนโยบายและแผนมหาดไทย
กระทรวงมหาดไทย สำนักผังเมือง
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานประกันสังคม
กระทรวงมหาดไทย สำนักเร่งรัดพัฒนาชนบท
กระทรวงยุติธรรม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงยุติธรรม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงยุติธรรม กรมบังคับคดี
กระทรวงยุติธรรม สำนักงานส่งเสริมงานตุลาการ
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการพลังงาน สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการพลังงาน สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการพลังงาน กรมวิทยาศาสตร์บริการ
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการพลังงาน สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการพลังงาน สำนักงานคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการพลังงาน สำนักงานพลังงานปรมาณูเพื่อสันติ
กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการพลังงาน สำนักงานพลังงานแห่งชาติ
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงศึกษาธิการ กรมการฝึกหัดครู
กระทรวงศึกษาธิการ กรมการศาสนา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมการศึกษานอกโรงเรียน
กระทรวงศึกษาธิการ กรมพลศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมวิชาการ
กระทรวงศึกษาธิการ กรมศิลปากร
กระทรวงศึกษาธิการ กรมสามัญศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ กรมอาชีวศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ สถาบันเทคโนโลยีราชมงคล
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานคณะกรรมการประถมศึกษาแห่งชาติ
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการครู
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ
กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงสาธารณสุข กรมการแพทย์
กระทรวงสาธารณสุข กรมควบคุมโรคติดต่อ
กระทรวงสาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
กระทรวงสาธารณสุข กรมอนามัย
กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมทรัพยากรธรณี
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมโรงงานอุตสาหกรรม
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม
ทบวงมหาวิทยาลัย สำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี
ทบวงมหาวิทยาลัย สำนักงานปลัดทบวง
ทบวงมหาวิทยาลัย จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย
ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยขอนแก่น
ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยนเรศวร
ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยบูรพา
ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยมหิดล
ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยรามคำแหง
ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ
ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยศิลปากร
ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์
ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช
ทบวงมหาวิทยาลัย มหาวิทยาลัยอุบลราชธานี
ทบวงมหาวิทยาลัย สถาบันเทคโนโลยีเกษตรแม้โจ้
ทบวงมหาวิทยาลัย สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง
ทบวงมหาวิทยาลัย สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี
ทบวงมหาวิทยาลัย สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ
ทบวงมหาวิทยาลัย สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์
ราชบัณฑิตยสถาน ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักพระราชวัง ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักราชเลขาธิการ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักงานตรวจเงินแผ่นดิน ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักงานเลขาธิการรัฐสภา ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักงานอัยการสูงสุด ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม

ต่อมามีการแก้ไขตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม อีก 22 ฉบับ คือ

1. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2534 แยกกรมการเมือง กระทรวงการต่างประเทศเป็น กรมยุโรป กรมอเมริกาและแปซิฟิกใต้ กรมเอเชียตะวันออก และกรมเอเชียใต้ ตะวันออกกลาง และแอฟริกา

2. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2535 เพิ่มสำนักงานคณะกรรมการนโยบายพลังงานแห่งชาติ สำนักนายกรัฐมนตรี และกรมพัฒนาและส่งเสริมพลังงาน กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการพลังงาน แล้วยุบสำนักงานพลังงานแห่งชาติ กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และการพลังงาน

3. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2535 เพิ่มกรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์

4. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 5) พ.ศ. 2535 ยุบสำนักนโยบายและแผนมหาดไทยและกรมแรงงาน กระทรวงมหาดไทย จัดตั้งสำนักงานคณะกรรมการจัดระบบการจราจรทางบก ในสำนักนายกรัฐมนตรี กรมพัฒนาฝีมือแรงงานและกรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงมหาดไทย และกรมคุมประพฤติ กระทรวงยุติธรรม

5. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 6) พ.ศ. 2535 เปลี่ยนชื่อกระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและการพลังงาน เป็น กระทรวงวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและสิ่วแวดล้อม ยุบสำนักงานคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ แล้วจัดตั้งกรมควบคุมมลพิษ กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม และสำนักงานนโยบายและแผนสิ่งแวดล้อม แทน

6. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2535 ตั้งสถาบันสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข

7. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2536 ย้ายกรมพัฒนาฝีมือแรงงาน กรมประชาสงเคราะห์ กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน และสำนักงานประกันสังคม ออกจากกระทรวงมหาดไทย แล้วเพิ่มสำนักงานเลขานุการรัฐมนตรี สำนักงานปลัดกระทรวง และกรมการจัดหางานขึ้นรวมกันเป็นกระทรวงแรงงานและสวัสดิการสังคม

8. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2536 จัดตั้งสำนักงานคณะกรรมการพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ในสำนักนายกรัฐมนตรี

9. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 10) พ.ศ. 2537 เปลี่ยนสถาบันสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข เป็น กรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข

10. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 11) พ.ศ. 2537 เปลี่ยนสำนักผังเมือง กระทรวงมหาดไทย เป็น กรมการผังเมือง กระทรวงมหาดไทย

11. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 12) พ.ศ. 2538 จัดตั้งสำนักงานสภาสถาบันราชภัฏ กระทรวงศึกษาธิการ

12. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 13) พ.ศ. 2538 เพิ่มมหาวิทยาลัยทักษิณ และมหาวิทยามหาสารคาม ในทบวงมหาวิทยาลัย

13. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 14) พ.ศ. 2539 เปลี่ยนชื่อสถาบันเทคโนโลยีการเกษตรแม่โจ้ เป็น มหาวิทยาลัยแม่โจ้

14. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 15) พ.ศ. 2541 จัดตั้งกรมการกงสุล กระทรวงการต่างประเทศ

15. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 16) พ.ศ. 2541 จัดตั้งสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค สำนักนายกรัฐมนตรี

16. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 17) พ.ศ. 2541 จัดตั้งสำนักงานศาลรัฐธรรมนูญ เป็นหน่วยงานราชการอิสระตามรัฐธรรมนูญ

17. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 18) พ.ศ. 2542 จัดตั้งสำนักงานศาลปกครอง เป็นหน่วยงานราชการอิสระตามรัฐธรรมนูญ

18. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 19) พ.ศ. 2542 จัดตั้งสำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน สำนักนายกรัฐมนตรี

19. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 20) พ.ศ. 2542 ยกเลิกสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตและประพฤติมิชอบในวงราชการ สำนักนายกรัฐมนตรี แล้วจัดตั้งสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ เป็นหน่วยงานราชการอิสระตามรัฐธรรมนูญ

20. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 21) พ.ศ. 2542 ย้ายสำนักงานตรวจเงินแผ่นดินไปเป็นหน่วยงานราชการอิสระตามรัฐธรรมนูญ พร้อมเปลี่ยนชื่อเป็น สำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน

21. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 22) พ.ศ. 2543 ยกเลิกสำนักงานส่งเสริมงานตุลาการ กระทรวงยุติธรรม

22. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่ 5) พุทธศักราช 2536 จัดตั้งกรมราชองครักษ์ กระทรวงกลาโหม

ยุคปัจจุบัน[แก้]

ยุคปัจจุบัน คือ พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พุทธศักราช 2545 โดยมีการจัดตั้งดังนี้

กระทรวง กรม หมายเหตุ
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี กรมประชาสัมพันธ์
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักข่าวกรองแห่งชาติ ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงบประมาณ ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี
สำนักนายกรัฐมนตรี สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี
กระทรวงกลาโหม สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงกลาโหม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงกลาโหม กรมราชองครักษ์
กระทรวงกลาโหม กองบัญชาการทหารสูงสุด มีหน่วยงานภายใน คือกองทัพบก
กองทัพเรือ กองทัพอากาศ และอื่นๆ
กระทรวงการคลัง สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงการคลัง สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการคลัง สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง
กระทรวงการคลัง กรมธนารักษ์
กระทรวงการคลัง กรมบัญชีกลาง
กระทรวงการคลัง กรมศุลกากร
กระทรวงการคลัง กรมสรรพสามิต
กระทรวงการคลัง กรมสรรพากร
กระทรวงการคลัง สำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ
กระทรวงการคลัง สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ
กระทรวงการคลัง สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงการต่างประเทศ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการต่างประเทศ กรมการกงสุล
กระทรวงการต่างประเทศ กรมพิธีการทูต
กระทรวงการต่างประเทศ กรมยุโรป
กระทรวงการต่างประเทศ กรมวิเทศสหการ
กระทรวงการต่างประเทศ กรมเศรษฐกิจระหว่างประเทศ
กระทรวงการต่างประเทศ กรมสนธิสัญญาและกฎหมาย
กระทรวงการต่างประเทศ กรมสารนิเทศ
กระทรวงการต่างประเทศ กรมองค์การระหว่างประเทศ
กระทรวงการต่างประเทศ กรมอเมริกาและแปซิฟิกใต้
กระทรวงการต่างประเทศ กรมอาเซียน
กระทรวงการต่างประเทศ กรมเอเชียตะวันออก
กระทรวงการต่างประเทศ กรมเอเชียใต้ ตะวันออกกลางและแอฟริกา
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา สำนักงานพัฒนาการกีฬาและนันทนาการ
กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา สำนักงานพัฒนาการท่องเที่ยว
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ สำนักงานกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ สำนักงานส่งเสริมสัวสดิภาพและพิทักษ์เด็ก เยาวชน
ผู้ด้อยโอกาส ผู้พิการ และผู้สูงอายุ
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมชลประทาน
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมตรวจบัญชีสหกรณ์
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมประมง
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมปศุสัตว์
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมป่าไม้
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมพัฒนาที่ดิน
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมวิชาการเกษตร
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมส่งเสริมการเกษตร
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ กรมส่งเสริมสหกรณ์
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อการเกษตรกรรม
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ
กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร
กระทรวงคมนาคม สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงคมนาคม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงคมนาคม กรมการขนส่งทางน้ำและพาณิชยนาวี
กระทรวงคมนาคม กรมการขนส่งทางบก
กระทรวงคมนาคม กรมการขนส่งทางอากาศ
กระทรวงคมนาคม กรมทางหลวง
กระทรวงคมนาคม กรมทางหลวงชนบท
กระทรวงคมนาคม สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรมควบคุมมลพิษ
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรมทรัพยากรธรณี
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรมทรัพยากรน้ำ
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรมทรัพยากรน้ำบาดาล
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช
กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร กรมไปรษณีย์โทรเลข
กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร กรมอุตุนิยมวิทยา
กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สำนักงานสถิติแห่งชาติ
กระทรวงพลังงาน สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงพลังงาน สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงพลังงาน กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ
กระทรวงพลังงาน กรมธุรกิจพลังงาน
กระทรวงพลังงาน กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน
กระทรวงพลังงาน สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน
กระทรวงพาณิชย์ สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงพาณิชย์ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงพาณิชย์ กรมการค้าต่างประเทศ
กระทรวงพาณิชย์ กรมการค้าภายใน
กระทรวงพาณิชย์ กรมการประกันภัย
กระทรวงพาณิชย์ กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ
กระทรวงพาณิชย์ กรมทรัพย์สินทางปัญญา
กระทรวงพาณิชย์ กรพัฒนาธุรกิจการค้า
กระทรวงพาณิชย์ กรมส่งเสริมการส่งออก
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงมหาดไทย สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงมหาดไทย กรมการปกครอง
กระทรวงมหาดไทย กรมการพัฒนาชุมชน
กระทรวงมหาดไทย กรมที่ดิน
กระทรวงมหาดไทย กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
กระทรวงมหาดไทย กรมโยธาธิการและผังเมือง
กระทรวงมหาดไทย กรมส่งเสริมการปกครองส่วนท้องถิ่น
กระทรวงยุติธรรม สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงยุติธรรม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงยุติธรรม กรมคุมประพฤติ
กระทรวงยุติธรรม กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ
กระทรวงยุติธรรม กรมบังคับคดี
กระทรวงยุติธรรม กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน
กระทรวงยุติธรรม กรมราชทัณฑ์
กระทรวงยุติธรรม กรมสอบสวนคดีพิเศษ
กระทรวงยุติธรรม สำนักงานกิจการยุติธรรม
กระทรวงยุติธรรม สถาบันนิติวิทยาศาสตร์
กระทรวงยุติธรรม สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี
กระทรวงแรงงาน สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงแรงงาน สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงแรงงาน กรมการจัดหางาน
กระทรวงแรงงาน กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน
กระทรวงแรงงาน กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
กระทรวงแรงงาน สำนักงานประกันสังคม
กระทรวงวัฒนธรรม สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงวัฒนธรรม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงวัฒนธรรม กรมการศาสนา
กระทรวงวัฒนธรรม กรมศิลปากร
กระทรวงวัฒนธรรม สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ
กระทรวงวัฒนธรรม สำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย
กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี กรมวิทยาศาสตร์บริการ
กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาเอกชน
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานคณะกรรมการศึกษาขั้นพื้นฐาน
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา
กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา
กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงสาธารณสุข กรมการแพทย์
กระทรวงสาธารณสุข กรมควบคุมโรค
กระทรวงสาธารณสุข กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
กระทรวงสาธารณสุข กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
กระทรวงสาธารณสุข กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ
กระทรวงสาธารณสุข กรมสุขภาพจิต
กระทรวงสาธารณสุข กรมอนามัย
กระทรวงสาธารณสุข สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานรัฐมนตรี
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานปลัดกระทรวง
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมโรงงานอุตสาหกรรม
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม
กระทรวงอุตสาหกรรม กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาล
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม
กระทรวงอุตสาหกรรม สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี
ราชบัณฑิตยสถาน ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักพระราชวัง ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักราชเลขาธิการ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักงานป้องกันและปราบปรามการฟอกเงิน ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักงานอัยการสูงสุด ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักงานตำรวจแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักงานคณะกรรมการวิจัยแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักงานคณะกรรมพิเศษเพื่อประสานงานโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม
สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ ทบวงการเมืองฐานะเทียบเท่ากรม

ต่อมามีการแก้ไขตามพระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม แก้ไขเพิ่มเติม อีก ฉบับ คือ

1. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2549 ตั้งกรมการข้าว กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

2. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2550 ยกเลิกกรมการประกันภัย กระทรวงพาณิชย์

3. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 4) พ.ศ. 2550 ตั้งสำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ สำนักนายกรัฐมนตรี ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี

4. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 7) พ.ศ. 2552 ตั้งกรมหม่อนไหม กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

5. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 8) พ.ศ. 2553 เปลี่ยนสำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม เป็น กรมส่งเสริมวัฒนธรรม กระทรวงวัฒนธรรม

6. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2553 เปลี่ยนสำนักงานอัยการสูงสุดไปเป็นหน่วยงานราชการอิสระตามรัฐธรรมนูญ

7. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 10) พ.ศ. 2553 ตั้งกรมฝนหลวงและการบินเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

8. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 11) พ.ศ. 2556 ตั้งสำนักงานส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการแห่งชาติ กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์

9. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 12) พ.ศ. 2558 ตั้งกรมความร่วมมือระหว่างประเทศ กระทรวงการต่างประเทศ

10. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 13) พ.ศ. 2558 ตั้งสำนักงานนโยบายและยุทธศาสตร์การค้า กระทรวงพาณิชย์

11. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม (ฉบับที่ 14) พ.ศ. 2558 แก้ไขหน่วยงานในกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ โดยเปลี่ยนสำนักงานกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว และสำนักงานส่งเสริมสัวสดิภาพและพิทักษ์เด็ก เยาวชน ผู้ด้อยโอกาส ผู้พิการ และผู้สูงอายุ เป็น กรมกิจการเด็กและเยาวชน กรมกิจการผู้สูงอายุ กรมกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว และกรมส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการ แทน

12. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม พุทธศักราช 2551 เปลี่ยนชื่อกองบัญชาการทหารสูงสุด เป็น กองทัพไทย และเพิ่มกองบัญชาการกองทัพไทย ในส่วนราชการของกองทัพไทยระดับเดียวกับกองทัพบก กองทัพเรือ และกองทัพอากาศ

13. พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม (ฉบับที่ 2) พุทธศักราช 2556 ตั้งหน่วยบัญชาการถวายความปลอดภัยรักษาพระองค์ กระทรวงกลาโหม

อ้างอิง[แก้]

  1. พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 108 ตอนที่ 156 ลงวันที่ 4 กันยายน 2534 ฉบับพิเศษ
  2. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99ก ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้าที่ 14
  3. พระราชบัญญัติองค์การมหาชน พ.ศ. 2542ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 116 ตอนที่ 9ก ลงวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2542 หน้าที่ 5
  4. พระราชบัญญัติการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร พ.ศ. 2551ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 125 ตอนที่ 39 ก ลงวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2551 หน้า 33
  5. พระราชบัญญัติกองทุนสนับสนุนการวิจัย พ.ศ. 2535ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 109 ตอนที่ 33 ลงวันที่ 2 เมษายน 2535 หน้า 21
  6. พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 142 ตอนที่ 16 ก ลงวันที่ 15 มีนาคม 2550 หน้า 1
  7. พระราชบัญญัติองค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก 2491 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 7 ตอนที่ 65 ลงวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2490 หน้า55
  8. พระราชบัญญัติกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ พ.ศ. 2539 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 113 ตอนที่ 42 ก ลงวันที่ 27 กันยายน 2539 หน้า1
  9. พระราชบัญญัติกองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา พ.ศ. 2541 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 115 ตอนที่ 15 ก ลงวันที่ 24 มีนาคม 2541 หน้า16
  10. พระราชบัญญัติสถาบันคุ้มครองเงินฝาก พ.ศ. 2551 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 125 ตอนที่ 33 ก ลงวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2551 หน้า 13
  11. พระราชบัญญัติสถาบันการพลศึกษา พ.ศ. 2548 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 122 ตอนที่ 13 ก ลงวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2548 หน้า9
  12. มติคณะรัฐมนตรี ลงวันที่ 10 กันยายน 2555
  13. พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 124 ตอนที่ 89 ก ลงวันที่ 10 ธันวาคม 2550 หน้า 12
  14. พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามยาเสพติด พ.ศ. 2519ราชกิจานุเบกษา เล่ม 93 ตอนที่ 144 ลงวันที่ 17 พฤศิจการยน 2519 ฉบับพิเศษ หน้า 14
  15. พระราชบัญญัติมาตรการของฝ่ายบริหารในการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2551ราชกิจานุเบกษา เล่ม 125 ตอนที่ 21 ก ลงวันที่ 24 มกราคม 2551 หน้า 1
  16. พระราชบัญญัติสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ พ.ศ. 2550 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 124 ตอนที่ 32 ก ลงวันที่ 9 กรกฎาคม 2550 หน้า1
  17. พระราชบัญญัติพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี พ.ศ. 2534 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 108 ตอนที่ 240 ลงวันที่ 29 ธันวาคม 2534 หน้า 100
  18. พระราชบัญญัติพัฒนาระบบมาตรวิทยาแห่งชาติ พ.ศ. 2540 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 114 ตอนที่ 47 ก ลงวันที่ 12 กันยายน 2540 หน้า 1
  19. พระราชบัญญัติว่าด้วยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรมแห่งชาติ พ.ศ. 2551 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 125 ตอนที่ 33 ก ลงวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2551 หน้า 55
  20. พระราชบัญญัติสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี พ.ศ. 2541 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 115 ตอนที่ 55 ก ลงวันที่ 1 กันยายน 2541 หน้า 1
  21. พระราชบัญญัติสภาครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2546 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 120 ตอนที่ 55 ก ลงวันที่ 11 มิถุนายน 2546 หน้า 1
  22. พระราชบัญญัติสภาครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2546 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 120 ตอนที่ 55 ก ลงวันที่ 11 มิถุนายน 2546 หน้า 1
  23. พระราชบัญญัติสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข พ.ศ. 2535 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 109 ตอนที่ 45 ลงวันที่ 9 เมษายน 2535 หน้า 6
  24. พระราชบัญญัติหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2545 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 116 ลงวันที่ 18 พฤศจิกายน 2545 หน้า 1
  25. พระราชบัญญัติการแพทย์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2551 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 125 ตอนที่ 44 ก ลงวันที่ 6 มีนาคม 2551 หน้า 1
  26. พระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 94 ตอนที่ 38 ลงวันที่ 4 พฤษภาคม 2520 ฉบับพิเศษ หน้า 1
  27. พระราชบัญญัติส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม พ.ศ. 2543 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 117 ตอนที่ 9 ก ลงวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2543 หน้า 1
  28. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้า 14
  29. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้า 14
  30. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้า 14
  31. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้า 14
  32. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้า 14
  33. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้า 14
  34. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้า 14
  35. พระราชบัญญัติการบรหารราชการจังหวัดดชายแดนภาคใต้ พ.ศ. 2553ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 127 ตอนที่ 80ก ลงวันที่ 29 ธันวาคม 2553 หน้า 1
  36. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้า 14
  37. http://www.moi.go.th/portal/page?_pageid=235,802623,235_802667&_dad=portal&_schema=PORTAL
  38. "บันทึกเรื่องการปกครองของไทย สมัยอยุธยาและต้นรัตนโกสินทร์", พระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี