ราชการส่วนกลาง (ประเทศไทย)

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก การปกครองส่วนกลาง)
ไทย

บทความนี้เป็นส่วนหนึ่งของ:
การเมืองการปกครอง
ไทย



ประเทศอื่น · แผนที่

ราชการส่วนกลาง หมายถึง ราชการที่ดำเนินการและบริหารโดยหน่วยราชการในส่วนกลางของฝ่ายบริหาร เพื่อสนองความต้องการของประชาชน จะมีลักษณะการปกครองแบบรวมอำนาจ หมายความว่า เป็นการรวมอำนาจในการสั่งการ การกำหนดนโยบายการวางแผน การควบคุมตรวจสอบ และการบริหารราชการสำคัญ ๆ ไว้ที่นายกรัฐมนตรี คณะรัฐมนตรีและกระทรวง ทบวง กรมต่าง ๆ ตามหลักการรวมอำนาจ การจัดระเบียบบริหารราชการส่วนกลาง จัดแบ่งออกได้ดังนี้

  1. ส่วนราชการกลาง ประกอบด้วย สำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวง ทบวง กรม หรือหน่วยงานอื่นที่มีชื่อเรียกอย่างอื่นและฐานะเทียบเท่ากรม
  2. ส่วนราชการที่ไม่สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวง หรือทบวง[1]

เนื้อหา

ส่วนราชการกลาง[แก้]

การบริหารประเทศตามที่กำหนดไว้ในในรัฐธรรมนูญและกฎหมายต่าง ๆ รัฐบาลจึงได้กำหนดกลไกและโครงการการบริหารราชการแผ่นดินให้มีประสิทธิภาพ จึงได้กำหนดโครงการการแบ่งส่วนราชการตามกลุ่มภารกิจ เป้าหมายและอำนาจหน้าที่ โดยแบ่งส่วนราชการออกเป็น

  1. สำนักนายกรัฐมนตรี
  2. ส่วนราชการระดับกระทรวง/ทบวง
  3. ส่วนราชการระดับกรม รวมทั้งส่วนราชการที่มีชื่อเรียกอย่างอื่นที่มีฐานะเทียบเท่ากรม และส่วนราชการภายใต้การบังคับบัญชาขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี [2]
  4. หน่วยงานในกำกับ ซึ่งรูปแบบการบริหารของรัฐประเภทหนึ่งที่ต้องการความคล่องตัวในการบริหารจัดการแต่ไม่ได้มีฐานะเป็นส่วนราชการ จัดตั้งตามพระราชบัญญัติเฉพาะ อยู่ใต้การกำกับของรัฐมนตรีและคณะกรรมการแห่งชาติ
  5. องค์การมหาชน ซึ่งรูปแบบการบริหารของรัฐประเภทหนึ่งที่ต้องการความคล่องตัวในการบริหารจัดการแต่ไม่ได้มีฐานะเป็นส่วนราชการ จัดตามตามพระราชบัญญัติองค์การมหาชน พ.ศ. 2542 โดยตราเป็นพระราชกฤษฎีกาจัดตั้งหน่วยงาน [3]
  6. รัฐวิสาหกิจ ซึ่งรูปแบบการบริหารของรัฐประเภทหนึ่งโดยเป็นหน่วยงานธุรกิจที่รัฐเป็นเจ้าของ
การแบ่งส่วนราชการ
ส่วนราชการระดับกระทรวง หน่วยงานในสังกัด หมายเหตุ
Seal Prime Minister of Thailand.png สำนักนายกรัฐมนตรี ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี
กรมประชาสัมพันธ์
สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อนายกรัฐมนตรี
สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี
สำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรี
สำนักข่าวกรองแห่งชาติ
สำนักงบประมาณ
สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ
สำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการพลเรือน
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ
หน่วยงานในกำกับ กองอำนวยการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร [4]
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย [5]
สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ [6]
องค์การมหาชน สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน)
สำนักงานส่งเสริมการจัดการประชุมและนิทรรศการ (องค์การมหาชน)
องค์การบริหารการพัฒนาพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (องค์การมหาชน)
สำนักงานบริหารและพัฒนาองค์ความรู้ (องค์การมหาชน)
สถาบันบริหารจัดการธนาคารที่ดิน (องค์การมหาชน)
สถาบันคุณวุฒิวิชาชีพ (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ บริษัทอสมท จำกัด (มหาชน)
Emblem of the Ministry of Defence of Thailand.svg กระทรวงกลาโหม ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงกลาโหม
กรมราชองครักษ์
กองบัญชาการกองทัพไทย
กองทัพบก
กองทัพเรือ
กองทัพอากาศ
หน่วยงานในกำกับ องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก [7]
องค์การมหาชน สถาบันเทคโนโลยีป้องกันประเทศ (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ บริษัทอู่กรุงเทพ จำกัด ภายใต้กองทัพเรือ
ตรากระทรวงการคลัง.png กระทรวงการคลัง ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงการคลัง
กรมธนารักษ์
กรมบัญชีกลาง
กรมศุลกากร
กรมสรรพสามิต
กรมสรรพากร
สำนักงานคณะกรรมการนโยบายรัฐวิสาหกิจ
สำนักงานบริหารหนี้สาธารณะ
สำนักงานเศรษฐกิจการคลัง
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ กองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ [8]
กองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา [9]
สถาบันคุ้มครองเงินฝาก [10]
องค์การมหาชน สำนักงานความร่วมมือพัฒนาเศรษฐกิจกับประเทศเพื่อนบ้าน (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ ธนาคารกรุงไทย จำกัด (มหาชน)
ธนาคารออมสิน
ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร
ธนาคารอาคารสงเคราะห์
ธนาคารเพื่อการส่งออกและนำเข้าแห่งประเทศไทย
ธนาคารพัฒนาวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมแห่งประเทศไทย
ธนาคารอิสลามแห่งประเทศไทย
บรรษัทประกันสินเชื่ออุตสาหกรรมขนาดย่อม
บรรษัทตลาดรองสินเชื่อที่อยู่อาศัย
สำนักงานสลากกินแบ่งรัฐบาล
บริษัทธนารักษ์พัฒนาสินทรัพย์ จำกัด
บริษัทสหโรงแรมไทยและการท่องเที่ยว จำกัด
องค์การยาสูบ
องค์การสุรา ภายใต้ กรมสรรพสามิต
องค์การไพ่ ภายใต้ กรมสรรพสามิต
Emblem of MOAC, Thailand.png กระทรวงการต่างประเทศ ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงการต่างประเทศ
กรมการกงสุล
กรมพิธีการทูต
กรมยุโรป
กรมเศรษฐกิจระหว่างประเทศ
กรมสนธิสัญญาและกฎหมาย
กรมสารนิเทศ
กรมองค์การระหว่างประเทศ
กรมอเมริกาและแปซิฟิกใต้
กรมอาเซียน
กรมเอเชียตะวันออก
กรมเอเชียใต้ ตะวันออกกลางและแอฟริกา
สำนักงานความร่วมมือเพื่อการพัฒนาระหว่างประเทศ
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน
รัฐวิสาหกิจ
Mots.jpg กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬา
กรมพลศึกษา
กรมการท่องเที่ยว
สถาบันการพลศึกษา สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ[11]
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน
รัฐวิสาหกิจ การกีฬาแห่งประเทศไทย
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย
พระประชาบดี.jpg กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์
กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ
สำนักงานกิจการสตรีและสถาบันครอบครัว
สำนักงานส่งเสริมสวัสดิภาพและพิทักษ์เด็ก เยาวชน ผู้ด้อยโอกาส และผู้สูงอายุ
สำนักงานส่งเสริมและพัฒนาคุณภาพชีวิตคนพิการแห่งชาติ
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ การเคหะแห่งชาติ
สำนักงานธนานุเคราะห์ ภายใต้
กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ
Emblem of MOAC, Thailand.png กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
กรมการข้าว
กรมชลประทาน
กรมตรวจบัญชีสหกรณ์
กรมประมง
กรมปศุสัตว์
กรมพัฒนาที่ดิน
กรมวิชาการเกษตร
กรมส่งเสริมการเกษตร
กรมส่งเสริมสหกรณ์
กรมหม่อนไหม
สำนักงานการปฏิรูปที่ดินเพื่อเกษตรกรรม
สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร
สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง (องค์การมหาชน)
สำนักงานพิพิธภัณฑ์เกษตรเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว (องค์การมหาชน)
สำนักงานพัฒนาการวิจัยการเกษตร (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ องค์การตลาดเพื่อเกษตรกร
องค์การสะพานปลา
องค์การส่งเสริมกิจการโคนมแห่งประเทศไทย
องค์การสวนยาง
สำนักงานกองทุนสงเคราะห์การทำสวนยาง
Lanchakon - 038.jpg กระทรวงคมนาคม ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงคมนาคม
กรมเจ้าท่า
กรมการขนส่งทางบก
กรมการบินพลเรือน
กรมทางหลวง
กรมทางหลวงชนบท
สำนักงานนโยบายและแผนการขนส่งและจราจร
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน
รัฐวิสาหกิจ การรถไฟแห่งประเทศไทย
การท่าเรือแห่งประเทศไทย
การรถไฟฟ้าขนส่งมวลชนแห่งประเทศไทย
การทางพิเศษแห่งประเทศไทย
องค์การขนส่งมวลชนกรุงเทพ
สถาบันการบินพลเรือน สถาบันสมทบ
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี
บริษัทการบินไทย จำกัด (มหาชน)
บริษัทท่าอากาศยานไทย จำกัด (มหาชน)
บริษัทวิทยุการบินแห่งประเทศไทย จำกัด
บริษัทขนส่ง จำกัด
บริษัทไทยเดินเรือทะเล จำกัด อยู่ระหว่างการยุบเลิกกิจการ
บริษัทโรงแรมท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ จำกัด บริษัทร่วมทุน
บริษัทไทย-อะมาดิอุส เซาท์อีสต์ เอเชีย จำกัด บริษัทร่วมทุน
ตรากระทรวงทรัพยากร.jpg กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
กรมควบคุมมลพิษ
กรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง
กรมทรัพยากรธรณี
กรมทรัพยากรน้ำ
กรมทรัพยากรน้ำบาดาล
กรมป่าไม้
กรมส่งเสริมคุณภาพสิ่งแวดล้อม
กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช อยู่ระหว่างการรวมกับกรมป่าไม้ [12]
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน สถาบันพัฒนาเศรษฐกิจจากฐานชีวภาพ (องค์การมหาชน)
องค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ องค์การอุตสาหกรรมป่าไม้
องค์การสวนพฤกษศาสตร์
องค์การจัดการน้ำเสีย
องค์การสวนสัตว์
Logo ict.jpg กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร
กรมอุตุนิยมวิทยา
สำนักงานสถิติแห่งชาติ
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน สำนักงานส่งเสริมอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)
สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน)
สำนักงานรัฐบาลอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ บริษัททีโอที จำกัด (มหาชน)
บริษัทกสท โทรคมนาคม จำกัด (มหาชน)
บริษัทไปรษณีย์ไทย จำกัด
Min of energy.jpg กระทรวงพลังงาน ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงพลังงาน
กรมเชื้อเพลิงธรรมชาติ
กรมธุรกิจพลังงาน
กรมพัฒนาพลังงานทดแทนและอนุรักษ์พลังงาน
สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ สำนักงานคณะกรรมการกำกับกิจการพลังงาน [13]
องค์การมหาชน สถาบันบริหารกองทุนพลังงาน (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย
บริษัทปตท. จำกัด (มหาชน)
Lanchakon - 039.jpg กระทรวงพาณิชย์ ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงพาณิชย์
กรมการค้าต่างประเทศ
กรมการค้าภายใน
กรมเจรจาการค้าระหว่างประเทศ
กรมทรัพย์สินทางปัญญา
กรมพัฒนาธุรกิจการค้า
กรมส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศ
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน ศูนย์ส่งเสริมศิลปาชีพระหว่างประเทศ (องค์การมหาชน)
สถาบันวิจัยและพัฒนาอัญมณีและเครื่องประดับแห่งชาติ (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ องค์การคลังสินค้า
TH Ministry of Interior Seal.jpg กระทรวงมหาดไทย ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงมหาดไทย
กรมการปกครอง
กรมการพัฒนาชุมชน
กรมที่ดิน
กรมป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย
กรมโยธาธิการและผังเมือง
กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน
รัฐวิสาหกิจ การไฟฟ้านครหลวง
การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค
การประปานครหลวง
การประปาส่วนภูมิภาค
องค์การตลาด
Lanchakon - 042.jpg กระทรวงยุติธรรม ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงยุติธรรม
กรมคุมประพฤติ
กรมคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพ
กรมบังคับคดี
กรมพินิจและคุ้มครองเด็กและเยาวชน
กรมราชทัณฑ์
กรมสอบสวนคดีพิเศษ
สำนักงานกิจการยุติธรรม
สถาบันนิติวิทยาศาสตร์
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด [14]
สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตในภาครัฐ [15]
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน สถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทย (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ
Emblem of Ministry of Labour (Thailand).png กระทรวงแรงงาน ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงแรงงาน
กรมการจัดหางาน
กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน
กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน
สำนักงานประกันสังคม
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน
รัฐวิสาหกิจ
Symbol of Ministry of Culture, Kingdom of Thailand.png กระทรวงวัฒนธรรม ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงวัฒนธรรม
กรมการศาสนา
กรมศิลปากร
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม
สำนักงานศิลปวัฒนธรรมร่วมสมัย
สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ[16]
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ
องค์การมหาชน ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน)
หอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน)
ศูนย์คุณธรรม (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ
Science.png กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี
กรมวิทยาศาสตร์บริการ
สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ [17]
สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ [18]
สำนักงานคณะกรรมการนโยบายวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและนวัตกรรมแห่งชาติ [19]
องค์การมหาชน สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน)
สถาบันเทคโนโลยีนิวเคลียร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน)
สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ (องค์การมหาชน)
สถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตร (องค์การมหาชน)
สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน)
ศูนย์ความเป็นเลิศด้านชีววิทยาศาสตร์ (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
องค์การพิพิธภัณฑ์วิทยาศาสตร์แห่งชาติ
Lanchakon - 037.jpg กระทรวงศึกษาธิการ สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ สำนักอำนวยการ
สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์
สำนักความสัมพันธ์ต่างประเทศ
สำนักการลูกเสือ ยุวกาชาด และกิจการนักเรียน
สำนักกิจการพิเศษ
สำนักตรวจราชการ และติดตามประเมินผล
สำนักบริหารยุทธศาสตร์และบูรณาการการศึกษาที่ 1 - 12 และกรุงเทพมหานคร
สำนักงานคณะกรรมการข้าราชการครูและบุคลากรทางการศึกษา ***
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน ***
สำนักงานส่งเสริมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ***
สถาบันพัฒนาครูคณาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษา
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา สำนักอำนวยการ
สำนักนโยบายด้านพัฒนาคุณภาพและมาตรฐานการศึกษา
สำนักนโยบายด้านการเรียนรู้ตลอดชีวิตและโอกาสทางการศึกา
สำนักนโยบายด้านประสิทธิภาพการบริหารจัดการและการมีส่วนร่วม
สำนักนโยบายด้านการศึกษามหภาค
สำนักพัฒนากฎหมายการศึกษา
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน สำนักอำนวยการ
สำนักนโยบายและแผนการศึกษาขั้นพื้นฐาน
สำนักบริหารงานการศึกษาพิเศษ
สำนักพัฒนานวัตกรรมการจัดการศึกษา
สำนักบริหารงานบุคคลและนิติการ
สำนักการคลังและสินทรัพย์
สำนักติดตามและประเมินผลการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน
สำนักทดสอบทางการศึกษา
สำนักเทคโนโลยีเพื่อการเรียนการสอน
สำนักพัฒนากิจกรรมนักเรียน
สำนักพัฒนาครูและบุคลากรทางการศึกษา
สำนักพัฒนาการศึกษาเขตพัฒนาเฉพาะกิจจังหวัดชายแดนภาคใต้
สำนักบริหารงานการมัธยมศึกษาตอนปลาย
สถาบันภาษาอังกฤษ
สำนักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา สำนักอำนวยการ
สำนักนโยบายและแผนการอาชีวศึกษา
สำนักความร่วมมือ
สำนักติดตามและประเมินผลการอาชีวศึกษา
สำนักพัฒนาสมรรถนะครูและบุคลากรอาชีวศึกษา
สำนักมาตรฐานการอาชีวศึกษาและวิชาชีพ
สำนักวิจัยและพัฒนาการอาชีวศึกษา
สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา สำนักอำนวยการ
สำนักนโยบายและแผนการอุดมศึกษา
สำนักบริหารงานวิทยาลัยชุมชน
รายชื่อวิทยาลัยชุมชน
สำนักประสานและส่งเสริมกิจการอุดมศึกษา
สำนักมาตรฐานและประเมินผลอุดมศึกษ
สำนักยุทธศาสตร์อุดมศึกษาต่างประเทศ
สำนักส่งเสริมและพัฒนาศักยภาพอุดมศึกษา
สำนักส่งเสริมและพัฒนาสมรรถนะบุคลากร
สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ
มหาวิทยาลัยของรัฐ
มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ
มหาวิทยาลัยราชภัฏ
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ สถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี [20]
สำนักงานเลขาธิการคุรุสภา [21]
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมสวัสดิการและสวัสดิภาพครูและบุคลากรทางการศึกษา (สกสค.) [22]
องค์การมหาชน โรงเรียนมหิดลวิทยานุสรณ์
สถาบันระหว่างประเทศเพื่อการค้าและการพัฒนา (องค์การมหาชน)
สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ องค์การค้าของคุรุสภา ภายใต้ สกสค.
Emblem of MOPH, Thailand.png กระทรวงสาธารณสุข ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงวัฒนธรรม
กรมการแพทย์
กรมควบคุมโรค
กรมพัฒนาการแพทย์แผนไทยและการแพทย์ทางเลือก
กรมวิทยาศาสตร์การแพทย์
กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ
กรมสุขภาพจิต
กรมอนามัย
สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
หน่วยงานในกำกับ สถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข [23]
สำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ [24]
สถาบันการแพทย์ฉุกเฉินแห่งชาติ [25]
องค์การมหาชน โรงพยาบาลบ้านแพ้ว (องค์การมหาชน)
สถาบันรับรองคุณภาพสถานพยาบาล (องค์การมหาชน)
สถาบันวัคซีนแห่งชาติ (องค์การมหาชน)
รัฐวิสาหกิจ องค์การเภสัชกรรม
Lanchakon - 043.jpg กระทรวงอุตสาหกรรม ส่วนราชการระดับกรม สำนักงานรัฐมนตรี
สำนักงานปลัดกระทรวงอุตสาหกรรม
กรมโรงงานอุตสาหกรรม
กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม
กรมอุตสาหกรรมพื้นฐานและการเหมืองแร่
สำนักงานคณะกรรมการอ้อยและน้ำตาลทราย
สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม
สำนักงานเศรษฐกิจอุตสาหกรรม
ส่วนราชการในบังคับบัญชา
ขึ้นตรงต่อรัฐมนตรี
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน [26]
หน่วยงานในกำกับ สำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม [27]
องค์การมหาชน
รัฐวิสาหกิจ การนิคมอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย

ส่วนราชการที่ไม่สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวง หรือทบวง[แก้]

เป็นส่วนราชการที่มีหน้าที่ความรับผิดชอบเฉพาะด้าน มีฐานะเทียบเท่า กรม แต่มิอาจจัดไว้ในสำนักนายกรัฐมนตรี กระทรวงหรือทบวง โดยมีดังต่อไปนี้

หน่วยงานภาตใต้การบังคับบัญชานายกรัฐมนตรี[แก้]

หน่วยงานภายใต้การบังคับบัญชารัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรม[แก้]

องค์กรตามรัฐธรรมนูญของไทย[แก้]

ศาล[แก้]

องค์กรอิสระตามรัฐธรรมนูญ[แก้]

องค์กรอื่น[แก้]

หน่วยงานของรัฐสภา[แก้]

  • สำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา (สว.)
  • สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร (สผ.)
  • สถาบันพระปกเกล้า (พป.) (ในกำกับของประธานรัฐสภา)

พัฒนาการระบบบริหารราชการแผ่นดินส่วนกลาง[แก้]

การบริหารราชการแผ่นดินของประเทศไทย มีลำดับการพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการ มาโดยลำดับ ตามการเปลี่ยงแปลงเชิงโครงสร้างทั้งด้านสังคม เศรษฐกิจ และการปกครอง รวมทั้งจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้น โดยมีลำดับดังนี้

ก่อนปีพุทธศักราช 1998[แก้]

การบริหารราชการส่วนกลาง มีรูปแบบการบริหารที่ชัดเจนในรัชสมัยสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1 ซึ่งรับรูปแบบการปกครองจากขอม รวบรวมคนในสังกัดเรียกว่า กรม (เป็นคำภาษาขอมโบราณ) ขนาดกรมเล็กใหญ่ขึ้นอยู่กับหน้าที่ความรับผิดชอบ โดยมีการจัดโครงการการบริหารงานดังนี้

  1. หัวหน้า เรียกว่า เจ้ากรม กรณีกรมย่อย และ เสนาบดี สำหรับกรมใหญ่
  2. ผู้ช่วยหัวหน้า เรียกว่า ปลัดกรม
  3. จัดทำบัญชีคนในสังกัด เรียกว่า สมุหบัญชี
  4. ดูแลหนังสือราชการ รักษาตราประทับ และกำกับงานเสมียน เรียกว่า เสมียนตรา ซึ่งมีเฉพาะกรมใหญ่ เท่านั้น

งานราชการออกเป็น 3 ฝ่ายดังนี้

  1. กรมมหาดเล็ก มีหน้าที่ในราชการส่วนพระองค์พระมหากษัตริย์
  2. กรมกลาโหม มี สมุหพระกลาโหม เป็นหัวหน้า มีหน้าที่ในการทหารและพระราชสงครามทั้งปวง
  3. กรมมหาดไทย มี สมุหนายก เป็นหัวหน้า มีหน้าที่ในการควบคุมพลเรือน และการบริหารราชการ

หมายเหตุ: ความว่า มหาด แปลว่า ผู้เป็นใหญ่ มหาดเล็ก ครั้งโบราณเขียนว่า มหาดเลก จึงหมายถึง ผู้เป็นใหญ่ในหมู่คนที่ถูกเกณฑ์ คือ พวกเลก และ มหาดไทย จึงหมายความว่า ผู้เป็นใหญ่ในหมู่คนเสรี[37]

กรมมหาดไทย[แก้]

มีหน้าที่ในการควบคุมและการบริหารราชการแผ่นดินด้านพลเรือน โดยมีการแบ่งส่วนราชการ ดังนี้

  1. ขุนนางอาวุโสหน้าพระที่นั่ง คือ เจ้าพระยามหาอุปราชฯ
  2. กรมย่อยช่วยบริหารราชการใน 4 ด้านที่เรียกว่า จตุสดมภ์ คือ
    1. กรมเวียง ทำหน้าที่ดูแลความสงบสุขของบ้านเมืองและราษฎร
    2. กรมวัง ทำหน้าที่ดูแลราชสำนักและคดีความ
    3. กรมคลัง ทำหน้าที่เก็บรักษาและจ่ายพระราชทรัพย์ในราชการ
    4. กรมนา ทำหน้าที่ตรวจการทำไร่นา ออกสิทธิ์ที่นา และเก็บส่วนแบ่งข้าวมาไว้ในฉางหลวง

ระหว่างปีพุทธศักราช 1998 - 2437[แก้]

ช่วงที่ 1[แก้]

สมเด็จพระบรมไตรโลกนาถ ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้มีการจัดระเบียบการปกครองโดยรวมอำนาจไว้ที่ศูนย์กลาง เพื่อให้เหมาะสมกับสภาพของอาณาจักรอยุธยาในขณะนั้นที่ขยายดินแดนกว้างออกไป กล่าวคือ ได้รวมเอาดินแดนของอาณาจักรสุโขทัยเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักร จึงจำเป็นต้องขยายอำนาจการปกครองออกไปให้ควบคุมดินแดนทั้งหมดไว้ได้ รวมทั้งเกิดปัญหาเรื่องความมั่นคงของอาณาจักร จากการที่เมืองหน้าด่านมีกองกำลังป้องกันเมืองจึงมีอำนาจมาก ทำให้เกิดการชิงราชสมบัติอยู่บ่อยครั้ง จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตราพระไอยการตำแหน่งนาพลเรือน นาทหาร หัวเมือง และจัดระเบียบการบริหารราชการดังนี้

  1. ยกเลิกตำแหน่งขุนนางอาวุโสหน้าพระที่นั่ง ที่เจ้าพระยามหาอุปราชฯ
  2. แต่งตั้ง อัครมหาเสนาบดี ดังนี้
    1. สมุหกลาโหม ประมุขฝ่ายทหาร มีหน้าที่บัญชาดูแลราชการฝ่ายทหารทั่วราชอาณาจักร เพื่อเตรียมไพร่พลและกำลังอาวุธไว้ให้พร้อมเพรียงสามารถสู้รบในยามเกิดสงครามได้ โดยมีตำแหน่งเป็น เจ้าพระยามหาเสนาบดี วิริยภักดีบดินทรสุรินทรทฤๅไชย อไภยพิริยปรากรมภาหุ
    2. สมุหนายก ประมุขฝ่ายพลเรือน มีหน้าที่บัญชาดูแลรับผิดชอบงานฝ่ายพลเรือนทั่วราชอาณาจักร โดยมีตำแหน่งเป็น เจ้าพระยาจักรีศรีองครักษ์ สมุหนายกอัครมหาเสนาบดี อะไภยพิรีบรากรมภาหุ และกำกับดูแลการทำงานของกรมจตุสดมภ์ ซึ่งทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ยกเป็น เสนาบดี และปรับปรุงหน้าที่ของหน่วยงานใหม่ โดยให้มีหน้าที่รับผิดชอบบริหารราชการแผ่นดินแตกต่างกันไปตามที่ทรงมอบหมาย ได้แก่
    • กรมนครบาล มีหน้าที่ดูแลความสงบเรียบร้อยของบ้านเมือง และรักษาความสงบสุขของราษฎรในเขตราชธานี โดยมีผู้บังคับบัญชาคือ ออกญายมราชอินทราธิบดี ศรีวิไชยบริรักษ์โลกากรทัณทะราช
    • กรมวัง มีหน้าที่ดูแลรับผิดชอบเกี่ยวกับราชสำนัก งานราชพิธี และพิพากษาคดีความของราษฎร โดยมีผู้บังคับบัญชาคือ ออกญาธรรมาธิบดี ศรีวิริยพงษวงษภักดี บดินทรเดโชไชยมไหยสุริยาธิบดี รัตนมณเทียรบาล
    • กรมคลัง มีหน้าที่ดูแลรายรับรายจ่ายและเก็บรักษาพระราชทรัพย์ จัดเก็บอากรค่าธรรมเนียมต่าง ๆ ติดต่อค้าขายกับต่างประเทศ โดยมีผู้บังคับบัญชาคือ ออกญาศรีธรรมราช เดชะชาติอำมาตยานุชิต พิพิธรัตนราชโกษาธิบดี อะภัยรีพิริยะกรมภาหุ
    • กรมนา มีหน้าที่ดูแลส่งเสริมให้ราษฎรทำไร่ ทำนา เก็บข้าวขึ้นฉางหลวง เพื่อใช้เป็นเสบียงในยามศึกสงครามหรือยามเกิดข้าวยากหมากแพง โดยมีผู้บังคับบัญชาคือ ออกญาพลเทพราชเสนาบดี ศรีไชยนพรัตนเกษตราธิบดี

ช่วงที่ 2[แก้]

ในกาลต่อมาเมื่องานราชการมีมากขึ้น สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 2 จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ปรับปรุงการบริหารราชการส่วนดังนี้[38]

  1. ให้ กรมจตุสมดมภ์ ขึ้นต่อพระมหากษัตริย์
  2. ให้จัดตั้ง กรมมนตรี 6 มีหน้าที่รับราชการส่วนพระองค์ขึ้นต่อพระมหากษัตริย์ โดยโยกงานราชการบางออกอย่างออกจาก กรมจตุสมดมภ์
  3. ให้ตั้ง กรมพระสุรัสวดี ขึ้นต่อพระมหากษัตริย์ มีหน้าที่ในการสักเลกและทำบัญชีคนในหัวเมืองชั้นนอก
  4. สถาปนาพระมหาอุปราช และให้ครองเมืองพระพิศณุโลก
  5. การจัดระเบียบราชการทหาร โดยจัดทำตำราพิชัยสงคราม สำหรับเป็นตำราการเตรียมกำลังทหาร การรักษาป้อมค่าย และทำสารบัญชี คือ บัญชีคนทั่วประเทศสำหรับการเกณฑ์ทหาร กำหนดให้ชายฉกรรจ์ที่เป็นไทแก่ตัว อายุ 20 - 60 ปี เข้ารับราชการทหาร ซึ่งโครงสร้างดัวนี้
    1. แม่ทัพ คือ '"ออกญาศรีราชเดโชไชยฯ
    2. ผู้รั้ง คือ '"ออกญาศรีราชเดชไชยท้ายน้ำฯ
    3. จางวางทัพ คือ ออกญารามจัตุรงค์
    4. ทหารหน้า หมายถึง ทหารราบที่รับราชการเป็นทหารโดยอาชีพ ประกอบด้วย กรมอาสาหกเหล่า มีเจ้ากรมคือ ออกพระพิชัยสงคราม เจ้ากรมอาสาซ้าย และ พระรามคำแหง เจ้ากรมอาสาขวา กรมทวนทองซ้าย-ขวา และ กรมเขนทองซ้าย-ขวา
    5. ทหารรักษาพระองค์ในวัง เรียกว่า ตำรวจ
    6. ทหารช่าง มีหน้าที่จัดทำ ซ่อมแซมอาวุธ เครื่องมือ เครื่องใช้ในการพระราชสงคราม และอุปกรณ์อื่นๆ รวมเรียกว่า กรมช่าง 10 หมู่

เมื่อกรุงศรีอยุธยามีการติตต่อค้าขายกับชาวต่างประเทศมากขึ้น พระมหากษัตริย์ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รับชาวต่างชาติมารับราชการ โดยเฉพาะ ทหารอาสาต่างชาติ คือ ทหารรับจ้างต่างชาติ หรือ ชาวต่างชาติ ที่เข้ามารับราชการทหาร ประกอบด้วย

  1. กรมฝรั่งแม่นปืน - ตั้งขึ้นในรัชสมัย สมเด็จพระไชยราชาธิราช ประกอบด้วยทหารปืนเล็กและทหารปืนใหญ่ โดยเป็นคนโปรตุเกสทั้งหมด
  2. กรมอาสามอญ -ตั้งขึ้นในรัชสมัย สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ประกอบด้วย กรมดั้งทองขวา กรมดั้งทองซ้าย กรมดาบสองมือ กรมอาทมาตขวา และกรมอาทมาตซ้าย มี ออกญามหาโยธา เป็นหัวหน้า
  3. กรมอาสาจาม -ตั้งขึ้นในรัชสมัย สมเด็จพระนเรศวรมหาราช ทำหน้าที่ในการรับทางทะเลเป็นหลักแ มี ออกญาราชวังสัน เป็นหัวหน้า
  4. กรมอาสาญี่ปุ่น -ตั้งขึ้นในรัชสมัย สมเด็จพระเอกาทศรถ แต่เริ่มมีบทบาทในการพระราชสงคราม ตั้งแต่ครั้งรัชสมัย สมเด็จพระนเรศวรมหาราช มี ออกญาเสนาภิมุข เป็นหัวหน้า

ช่วงที่ 3[แก้]

จากการที่กรุงศรีอยุธยา มีการค้าขายกับต่างประเทศมากขึ้นเป็นลำดับ สมเด็จพระเจ้าปราสาททอง จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้ง กรมพระคลังสินค้า ขึ้นตรงต่อ กรมคลัง มีหน้าในการค้าขายกับต่างประเทศโดยตรง มีพระยาศรีพิพัฒน์ เป็นหัวหน้า ครั้นรัชสมัย สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้ง เจ้าท่า ขึ้นตรงต่อ กรมคลัง คือ บังคับการจอดทอดสมอเรือค้าขาย เก็บค่าธรรมเนียม เรือค้าขายที่เข้าและออกราชอาณาจักร

หลังจากที่ สมเด็จพระเพทราชา เสด็จขึ้นครองราชสมบัติแล้ว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ปรับการปกครองใหม่ ให้สมุหพระกลาโหมและสมุหนายก ปกครองทั้งด้านทหารและพลเรือน โดยหัวเมืองฝ่ายเหนืออยู่ในความดูแลของสมุหนายก และหัวเมืองฝ่ายใต้อยู่ในความดูแลของสมุหพระกลาโหม โดยแบ่งให้แต่ละฝ่ายรับผิดชอบดูแลกิจการทั้งด้านทหารและพลเรือนในภูมิภาคนั้น ๆ ส่งผลให้งานราชการกรมกลาโหม และกรมมหาดไทย มีหน้าที่ซ้อนทับกัน ต่อมา สมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ ทรงลดอำนาจของสมุหพระกลาโหมเหลือเพียงที่ปรึกษาราชการ และให้หัวเมืองฝ่ายใต้ไปขึ้นกับกรมคลัง และเปลี่ยนกลับในสมัยรัชกาล พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก โดยแบ่งหัวเมืองฝ่ายชายทะเลวันออกให้ขึ้นกับกรมคลัง

ช่วงที่ 4[แก้]

การจัดระเบียบราชการส่วนกลางในอดีต[แก้]

กรมขึ้นตรงต่อพระมหากษัตริย์[แก้]
กรมมนตรี 6
ส่วนราชการ ความรับผิดชอบ ตำแหน่งหัวหน้า หมายเหตุ
กรมธรรมการ ทำหน้าที่ดูแลกิจการพระสงฆ์ มีศาลกรมธรรมการไว้ชำระอธิกร ออกญาพระเสด็จสุเรนทราธิบดีฯ
กรมภูษามาลา ทำหน้าที่ดูแลเครื่องราชกกุธภัณฑ์ เครื่องราชูปโภค เครื่องทรงเครื่องต้น
และดูแลน้ำพระพุทธมนต์สำหรับสรง
ออกพระอุไทยธรรม ภายหลังยกขึ้นเป็น ออกญา
กรมพระคลังมหาสมบัติ ทำหน้าที่ดูแลพระราชทรัพย์ ออกพระราชภักดี ภายหลังยกขึ้นเป็น ออกญา
กรมอาลักษณ์ ทำหน้าที่ด้านการเอกสารสำคัญ เช่น พระสุพรรณบัฏ พระบรมราชโองการ
ประกาศพระราชพิธี และเอกสารราชการเนื่องด้วยองค์พระมหากษัตริย์
ออกพระศรีภูริปรีชาฯ ภายหลังยกขึ้นเป็น ออกญา
กรมพราหมณ์หลวง คณะพราหมณ์ราชสำนัก ทำหน้าเกี่ยวกับพิธีกรรมต่างๆ และดูแลเรื่องกฎหมายประจำศาลหลวง พระมหาราชครูมหิธรฯ
กรมพระคชบาล ทำหน้าที่ดูแลสัตว์ราชพาหนะ สัตว์ในราชการ และช้างเผือก ออกพระเพทราชาธิบดีฯ
ที่สมุหพระคชบาลจางวางขวา
ออกพระสุรินทราราชาธิบดีฯ
ที่สมุหพระคชบาลจางวางซ้าย
เดิมเป็นกรมใต้บังคับบัญชาสมุหกลาโหม
ราชการในพระองค์
กรมพระสุรัสวดี ทำหน้าที่จ่ายเลข (สักตัวเลขที่ท้องแขนชายไทย) ขึ้นทะเบียนคนเป็น “ไพร่” สังกัดมูลนาย ออกพระราชสุภาวดีฯ ภายหลังยกขึ้นเป็น ออกญา
กรมล้อมพระราชวัง ทำหน้าที่รักษาองค์พระมหากษัตริย์ รักษาป้อมกำแพงพระราชวัง เป็นพนักงานยิงปืนบอกเวลา
บอกเหตุไฟไหม้และทำงานด้านการช่างทั้งหลาย
ออกพระเพชรพิไชย ภายหลังยกขึ้นเป็น ออกญา
'กรมโหร ทำหน้าที่จดเหตุการณ์ประจำปีทั้งที่สำคัญและไม่สำคัฐ และด้านการพยากรณ์ต่างๆ 'ออกพระโหราธิบดี
'กรมแพทย์ ทำหน้าที่พิสูจน์ยาพิษ รักษาปรุงยา และหมอนวด ออกยาแพทยาพงษาวิสุทธาธิบดีฯ
กรมฝ่ายกลาโหม[แก้]
ส่วนราชการ ความรับผิดชอบ ตำแหน่งหัวหน้า หมายเหตุ
กรมอาสาหกเหล่า ทำหน้าที่รบพุ่งปราบปรามอริราชศัตรู วางด่านทางป้องกันข้าศึกศัตรูซึ่งแบ่งตามซ้ายแลขวา
ประจำการเป็นทหารอาชีพ ประกอบด้วยกรมอาสามอญ กรมอาสาจีน กรมอาสาแขก กรมอาสาญี่ปุ่น กรมอาสาฝรั่งแม่นปืน และกรมอาสาจาม
ออกญาศรีราชเดโชไชยฯ
ที่เจ้ากรมอาสาหกเหล่าขวา แม่ทัพใหญ่ทางบก
อออพญาศรีราชเดชไชยท้ายน้ำฯ
ที่เจ้ากรมอาสาหกเหล่าขวา แม่ทัพใหญ่ทางเรือ
กรมเขนทองขวา-ซ้าย ทำหน้าที่รบพุ่ง วางด่านทางป้องกันข้าศึกศัตรูซึ่งแบ่งตามซ้ายแลขวา
ประจำการเป็นทหารอาชีพ
ออกพระพิชัยรณฤทธิ
ที่เจ้ากรมเขนทองขวา
ออกพระวิชิตรณรงค์
ที่เจ้ากรมเขนทองซ้าย
กรมทวนทองขวา-ซ้าย ทำหน้าที่รบพุ่ง วางด่านทางป้องกันข้าศึกศัตรูซึ่งแบ่งตามซ้ายแลขวา
ประจำการเป็นทหารอาชีพ
ออกพระมหาสงคราม
ที่เจ้ากรมทวนทองขวา
ออกพระ........
ที่เจ้ากรมทวนทองซ้าย
กรมฝ่ายพลเรือน[แก้]

ช่วงที่ 3[แก้]

ระหว่างปีพุทธศักราช 2437 - 2475[แก้]

ระหว่างปีพุทธศักราช 2475 - 2540[แก้]

ตั้งแต่ปีพุทธศักราช 2540 ถึงปัจจุบัน[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. พระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน พ.ศ. 2534ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 108 ตอนที่ 156 ลงวันที่ 4 กันยายน 2534 ฉบับพิเศษ
  2. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99ก ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้าที่ 14
  3. พระราชบัญญัติองค์การมหาชน พ.ศ. 2542ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 116 ตอนที่ 9ก ลงวันที่ 24 กุมภาพันธ์ 2542 หน้าที่ 5
  4. พระราชบัญญัติการรักษาความมั่นคงภายในราชอาณาจักร พ.ศ. 2551ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 125 ตอนที่ 39 ก ลงวันที่ 27 กุมภาพันธ์ 2551 หน้า 33
  5. พระราชบัญญัติกองทุนสนับสนุนการวิจัย พ.ศ. 2535ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 109 ตอนที่ 33 ลงวันที่ 2 เมษายน 2535 หน้า 21
  6. พระราชบัญญัติสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2550ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 142 ตอนที่ 16 ก ลงวันที่ 15 มีนาคม 2550 หน้า 1
  7. พระราชบัญญัติองค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก 2491 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 7 ตอนที่ 65 ลงวันที่ 3 กุมภาพันธ์ 2490 หน้า55
  8. พระราชบัญญัติกองทุนบำเหน็จบำนาญข้าราชการ พ.ศ. 2539 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 113 ตอนที่ 42 ก ลงวันที่ 27 กันยายน 2539 หน้า1
  9. พระราชบัญญัติกองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา พ.ศ. 2541 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 115 ตอนที่ 15 ก ลงวันที่ 24 มีนาคม 2541 หน้า16
  10. พระราชบัญญัติสถาบันคุ้มครองเงินฝาก พ.ศ. 2551 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 125 ตอนที่ 33 ก ลงวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2551 หน้า 13
  11. พระราชบัญญัติสถาบันการพลศึกษา พ.ศ. 2548 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 122 ตอนที่ 13 ก ลงวันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2548 หน้า9
  12. มติคณะรัฐมนตรี ลงวันที่ 10 กันยายน 2555
  13. พระราชบัญญัติการประกอบกิจการพลังงาน พ.ศ. 2550 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 124 ตอนที่ 89 ก ลงวันที่ 10 ธันวาคม 2550 หน้า 12
  14. พระราชบัญญัติป้องกันและปราบปรามยาเสพติด พ.ศ. 2519ราชกิจานุเบกษา เล่ม 93 ตอนที่ 144 ลงวันที่ 17 พฤศิจการยน 2519 ฉบับพิเศษ หน้า 14
  15. พระราชบัญญัติมาตรการของฝ่ายบริหารในการป้องกันและปราบปรามการทุจริต พ.ศ. 2551ราชกิจานุเบกษา เล่ม 125 ตอนที่ 21 ก ลงวันที่ 24 มกราคม 2551 หน้า 1
  16. พระราชบัญญัติสถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์ พ.ศ. 2550 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 124 ตอนที่ 32 ก ลงวันที่ 9 กรกฎาคม 2550 หน้า1
  17. พระราชบัญญัติพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี พ.ศ. 2534 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 108 ตอนที่ 240 ลงวันที่ 29 ธันวาคม 2534 หน้า 100
  18. พระราชบัญญัติพัฒนาระบบมาตรวิทยาแห่งชาติ พ.ศ. 2540 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 114 ตอนที่ 47 ก ลงวันที่ 12 กันยายน 2540 หน้า 1
  19. พระราชบัญญัติว่าด้วยวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยีและนวัตกรรมแห่งชาติ พ.ศ. 2551 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 125 ตอนที่ 33 ก ลงวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2551 หน้า 55
  20. พระราชบัญญัติสถาบันส่งเสริมการสอนวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี พ.ศ. 2541 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 115 ตอนที่ 55 ก ลงวันที่ 1 กันยายน 2541 หน้า 1
  21. พระราชบัญญัติสภาครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2546 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 120 ตอนที่ 55 ก ลงวันที่ 11 มิถุนายน 2546 หน้า 1
  22. พระราชบัญญัติสภาครูและบุคลากรทางการศึกษา พ.ศ. 2546 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 120 ตอนที่ 55 ก ลงวันที่ 11 มิถุนายน 2546 หน้า 1
  23. พระราชบัญญัติสถาบันวิจัยระบบสาธารณสุข พ.ศ. 2535 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 109 ตอนที่ 45 ลงวันที่ 9 เมษายน 2535 หน้า 6
  24. พระราชบัญญัติหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2545 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 116 ลงวันที่ 18 พฤศจิกายน 2545 หน้า 1
  25. พระราชบัญญัติการแพทย์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2551 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 125 ตอนที่ 44 ก ลงวันที่ 6 มีนาคม 2551 หน้า 1
  26. พระราชบัญญัติส่งเสริมการลงทุน พ.ศ. 2520 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 94 ตอนที่ 38 ลงวันที่ 4 พฤษภาคม 2520 ฉบับพิเศษ หน้า 1
  27. พระราชบัญญัติส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม พ.ศ. 2543 ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 117 ตอนที่ 9 ก ลงวันที่ 17 กุมภาพันธ์ 2543 หน้า 1
  28. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้า 14
  29. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้า 14
  30. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้า 14
  31. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้า 14
  32. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้า 14
  33. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้า 14
  34. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้า 14
  35. พระราชบัญญัติการบรหารราชการจังหวัดดชายแดนภาคใต้ พ.ศ. 2553ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 127 ตอนที่ 80ก ลงวันที่ 29 ธันวาคม 2553 หน้า 1
  36. พระราชบัญญัติปรับปรุงกระทรวง ทบวง กรม พ.ศ. 2545ราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 119 ตอนที่ 99 ลงวันที่ 2 ตุลาคม 2545 หน้า 14
  37. http://www.moi.go.th/portal/page?_pageid=235,802623,235_802667&_dad=portal&_schema=PORTAL
  38. "บันทึกเรื่องการปกครองของไทย สมัยอยุธยาและต้นรัตนโกสินทร์", พระราชนิพนธ์ในสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี