หมู่โลหิต

จากวิกิพีเดีย สารานุกรมเสรี
(เปลี่ยนทางจาก กรุ๊ปเลือด)
หมู่โลหิต แอนติเจนของหมู่เลือด ABO แสดงบนเม็ดเลือดแดง

หมู่โลหิต (อังกฤษ: blood type หรือ blood group) คือ การแยกแยะเลือดเป็นหมวดหมู่ ปัจจุบันมีระบบหมู่โลหิต 32 ระบบ ระบบหมู่โลหิตที่สำคัญ ระบบเอบีโอ (ABO System) และ ระบบอาร์เอช (Rh System) โดยจำแนกตามแอนติเจนที่อยู่บนเม็ดเลือดแดง

ระบบหมู่เลือด[แก้]

การจำแนกหมู่เลือดที่สมบูรณ์จะประกอบด้วยการระบุสารผิวเซลล์เม็ดเลือดแดง 30 ชนิด ดังนั้นหมู่เลือดของคนคนหนึ่งจะเป็นส่วนประกอบของชนิดของแอนติเจนย่อยต่างๆ ประกอบกัน สารผิวเซลล์ 30 ชนิดนี้ มีการพบแอนติเจนที่แตกต่างกันแล้วกว่า 600 แบบ แต่บางแบบเป็นชนิดหายาก อาจพบเฉพาะในบางชนเผ่าหรือเชื้อชาติ

ระบบเอบีโอ[แก้]

ระบบหมู่โลหิตเอบีโอ: แผนภาพแสดงสายคาร์โบไฮเดรตซึ่งกำหนดหมู่โลหิตเอบีโอ
ดูบทความหลักที่: ระบบหมู่โลหิตเอบีโอ

ระบบเอบีโอเป็นระบบหมู่โลหิตที่สำคัญที่สุดในการถ่ายเลือดมนุษย์ แอนตี-เอและแอนตี-บีแอนติบอดีปกติเป็นแอนติบอดีอิมมูโนโกลบูลินเอ็ม (IgM) แอนติบอดี IgM ผลิตขึ้นในปีแรกของชีวิตโดยการสัมผัสกับสารในสิ่งแวดล้อม เช่น อาหาร แบคทีเรียและไวรัส

ฟีโนไทป์ จีโนไทป์
A AA หรือ AO
B BB หรือ BO
AB AB
O OO

ระบบอาร์เอช[แก้]

ดูบทความหลักที่: ระบบหมู่โลหิตอาร์เอช

ระบบอาร์เอช (Rh; "รีซัส") เป็นระบบหมู่โลหิตที่มีความสำคัญมากเป็นอันดับสองในการถ่ายเลือดมนุษย์ โดยปัจจุบันมี 50 แอนติเจน แอนติเจนอาร์เอชที่สำคัญที่สุด คือ แอนติเจน D เพราะมีแนวโน้มกระตุ้นการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันมากที่สุดในบรรดา 5 แอนติเจนหลักของระบบอาร์เอช โดยทั่วไปผู้ที่ไม่มีแอนติเจน D (D เนกาทีฟ หรืออาร์เอชลบ) จะไม่ผลิตแอนตี-D แอนติบอดีชนิด IgG หรือ IgM เพราะแอนตี-D แอนติบอดีปกติไม่ผลิตโดยการสัมผัสกับสารในสิ่งแวดล้อม ทว่า ผู้ที่มีหมู่โลหิต D เนกาทีฟสามารถผลิตแอนตี-D แอนติบอดีชนิด IgG ได้หลังการสัมผัส ซึ่งอาจเป็นการถ่ายเลือดระหว่างทารกในครรภ์กับมารดา หรืออาจเป็นการถ่ายเลือดกับเม็ดเลือดแดง D โพสิทีฟ[1] สามารถเกิดโรคอาร์เอชได้ในผู้ป่วยเหล่านี้[2] หมู่โลหิตอาร์เอชลบพบเป็นสัดส่วนน้อยกว่าในชาวเอเชีย (0.3%) เมื่อเทียบกับคนขาว (15%)[3] การมีหรือไม่มีแอนติเจนอาร์เอชแสดงด้วยเครื่องหมาย + หรือ − ตัวอย่างเช่น หมู่ A− คือ ไม่มีแอนติเจนอาร์เอชทุกชนิด

หมู่โลหิตอื่น[แก้]

นอกจากระบบเอบีโอและอาร์เอช ยังมีการระบุระบบหมู่โลหิตอีก 30 หมู่[4]

ความสำคัญทางคลินิก[แก้]

ความเข้ากันได้ของเม็ดเลือดแดง[แก้]

แผนผังความเข้ากันได้ของเม็ดเลือดแดง
นอกเหนือจากการบริจาคให้หมู่โลหิตเดียวกันแล้ว หมู่โอสามารถบริจาคให้หมู่เอ บีและเอบี และผู้บริจาคเลือดหมู่เอและบีสามารถให้หมู่เอบีได้
ตารางความเข้ากันได้ของเม็ดเลือดแดง[5][6]
ผู้รับ[1] ผู้ให้[1]
O− O+ A− A+ B− B+ AB− AB+
O− Yes check.svgY X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN
O+ Yes check.svgY Yes check.svgY X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN
A− Yes check.svgY X mark.svgN Yes check.svgY X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN
A+ Yes check.svgY Yes check.svgY Yes check.svgY Yes check.svgY X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN
B− Yes check.svgY X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN Yes check.svgY X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN
B+ Yes check.svgY Yes check.svgY X mark.svgN X mark.svgN Yes check.svgY Yes check.svgY X mark.svgN X mark.svgN
AB− Yes check.svgY X mark.svgN Yes check.svgY X mark.svgN Yes check.svgY X mark.svgN Yes check.svgY X mark.svgN
AB+ Yes check.svgY Yes check.svgY Yes check.svgY Yes check.svgY Yes check.svgY Yes check.svgY Yes check.svgY Yes check.svgY

หมายเหตุตาราง: 1. โดยสมมติให้ไม่มีแอนติบอดีนอกแบบซึ่งจะทำให้เลือดผู้ให้และผู้รับเข้ากันไม่ได้ ซึ่งเป็นปกติของเลือดที่ถูกเลือกโดยการทดสอบความเข้ากันได้ของเลือดผู้ให้และผู้รับ (cross matching)

ความเข้ากันได้ของพลาสมา[แก้]

แผนผังความเข้ากันได้ของพลาสมา
นอกเหนือจากการบริจาคให้หมู่โลหิตเดียวกันแล้ว พลาสมาจากหมู่เอบีสามารถให้หมู่เอและบี และพลาสมาจากหมู่เอ บีและเอบีสามารถให้หมู่โอ
ตารางความเข้ากันได้ของพลาสมา[6]
ผู้รับ ผู้ให้[1]
O A B AB
O Yes check.svgY Yes check.svgY Yes check.svgY Yes check.svgY
A X mark.svgN Yes check.svgY X mark.svgN Yes check.svgY
B X mark.svgN X mark.svgN Yes check.svgY Yes check.svgY
AB X mark.svgN X mark.svgN X mark.svgN Yes check.svgY

หมายเหตุตาราง: 1. โดยสมมติว่าไม่มีแอนติบอดีนอกแบบที่แรงในพลาสมาผู้ให้

ดูเพิ่ม[แก้]

อ้างอิง[แก้]

  1. Talaro, Kathleen P. (2005). Foundations in microbiology (5th ed.). New York: McGraw-Hill. pp. 510–1. ISBN 0-07-111203-0. 
  2. Moise KJ (July 2008). "Management of rhesus alloimmunization in pregnancy". Obstetrics and Gynecology 112 (1): 164–76. doi:10.1097/AOG.0b013e31817d453c. PMID 18591322. 
  3. "Rh血型的由來". Hospital.kingnet.com.tw. สืบค้นเมื่อ 2010-08-01. 
  4. Joshua E. Brown (22 February 2012). "Blood Mystery Solved". University Of Vermont. สืบค้นเมื่อ 11 June 2012. 
  5. "RBC compatibility table". American National Red Cross. December 2006. สืบค้นเมื่อ 2008-07-15. 
  6. 6.0 6.1 Blood types and compatibility bloodbook.com

แหล่งข้อมูลอื่น[แก้]

  • BGMUT Blood Group Antigen Gene Mutation Database at NCBI, NIH has details of genes and proteins, and variations thereof, that are responsible for blood types