กระบวนการสลาย

แคแทบอลิซึมคือ กระบวนการสลายเมแทบอไลต์ที่ได้มีโมเลกุลเล็กลง

กระบวนการสลาย (อังกฤษ: Catabolism แคแทบอลิซึม) เป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการสร้างและสลาย ที่ทำให้สารประกอบโมเลกุลใหญ่และซับซ้อน กลายเป็นสารประกอบโมเลกุลเล็กและไม่ซับซ้อน แคแทบอลิซึมเป็นปฏิกิริยาเคมีย่อยสะลายเพื่อให้เกิดพลังงานในเซลล์ของสิ่งมีชีวิต ซึ่งสารโมเลกุลใหญ่ (polymeric molecules) จะถูกย่อยเป็นโมเลกุลเล็กลง เช่น

• พอลิแซกชาไรด์ (polysaccharide) ---> โมโนแซกชาไรด์ (monosaccharide)
• กรดนิวคลีอิก (nucleic acid) ---> นิวคลีโอไทด์ (nucleotide)
• โปรตีน (protein) ---> กรดอะมิโน (amino acid)

เซลล์จะใช้โมเลกุลเดี่ยว (monomers) สร้างเป็นโมเลกุลเชิงซ้อน (polymeric molecules) แล้วแยกสะลายเป็นโมเลกุลเล็กในเซลล์ (cellular metabolites ) เช่น กรดแลคติก กรดน้ำส้ม คาร์บอนไดออกไซด์ แอมโมเนีย ยูเรีย เป็ยต้น การสร้างเมตาโบไลต์ในเซลล์เป็นกระบวนการออกซิเดชัน ที่เกี่ยวข้องกับการปล่อยพลังงานเคมีอิสระ พลังงานทั้งหมดไม่ได้สูญเสียเป็นความร้อน แต่บางส่วนของพลังงานจะถูกเปลี่ยนไปเป็นพลังงานควบเพื่อการสังเคราะห์ อะดีโนซีน ไตรฟอสเฟต (ATP) การไฮโดรไลสิส ATP จะเป็นการสร้างพลังงานต้นทางเพื่อการขับเคลื่อนปฏิกิริยาเคมีอื่นๆภายในเซลล์ ดังนั้นจึงกล่าวได้ว่า กระบวนการสลาย คือการทำให้ได้พลังงานเคมีมาเพื่อการดำรงชีวิตของเซลล์ ตัวอย่างของ กระบวนการสลาย เช่น การย่อยสะลายโปรตีนกล้ามเนื้อเพื่อให้ได้ กรดอะมิโน มาเป็นซับสเตรต (substrate) สำหรับกระบวนการ กลูโคนีโอเจนิสิส (gluconeogenesis) และการย่อยสะลายไขมันไปเป็นกรดไขมัน

การควบคุมกระบวนการสลาย และ กระบวนการสร้าง ว่าช่วงไหนควรเป็น กระบวนการสลาย หรือ กระบวนการสร้าง ร่างกายจะใช้ ฮอร์โมน เป็นตัวกำหนดสัญญาณ

ฮอร์โมนแบบเก่าที่กำหนดสัญญาณกระบวนการสลาย

• คอร์ติโซน (Cortisol)
• กลูคากอน (Glucagon)
• อะดรีนารีน และ catecholamine
• ไซโตคีน (Cytokine)

ฮอร์โมนไหม่ที่เกี่ยวข้องกับความสมดุลระหว่างกระบวนการสร้าง และกระบวนการสลาย

• โอรีซิน (Orexin)
• ไฮโปครีติน (Hypocretin-a hormone pair)
• เมลาโทนิน (Melatonin)