พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสณบัณฑิต กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสณบัณฑิต กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา
พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสณบัณฑิต กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา
ข้อมูล วันประสูติ 1 เมษายน พ.ศ. 2406 วันสิ้นพระชนม์ 28 ตุลาคม พ.ศ. 2456 (50 ปี) พระอิสริยยศ พระเจ้าบรมวงศ์เธอ ชั้น 4 ฐานันดร พระองค์เจ้า พระราชบิดา พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว พระมารดา เจ้าจอมมารดาวาด (ท้าววรจันทร์) หม่อม หม่อมเอม กุณฑลจินดา พระบุตร 13 พระองค์ ราชวงศ์ ราชวงศ์จักรี

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสณบัณฑิต กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา เป็นพระราชโอรสพระองค์ที่ 62 ในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ที่ประสูติแต่เจ้าจอมมารดาวาด (ท้าววรจันทร์) ประสูติเมื่อวันพุธ เดือน 5 ขึ้น 13 ค่ำ ปีกุนเบญจศก จ.ศ. 1225 (1 เมษายน พ.ศ. 2406) พระองค์ทรงเป็นต้นราชสกุลโสณกุล

พระองค์เจ้าโสณบัณฑิต ทรงเริ่มรับราชการในออฟฟิศหลวง ราชองครักษ์ (ราชเอดเดอแกมป์ - Air-de-Camp) ต่อมา ใน พ.ศ. 2434 พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้สถาปนาขึ้นเป็นพระองค์เจ้าต่างกรมมีพระนามตามจารึกในพระสุพรรณบัฏว่า พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิธาดา และทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เลื่อนกรมขึ้นเป็น พระเจ้าน้องยาเธอ กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา เมื่อ พ.ศ. 2443 ทรงดำรงตำแหน่ง ข้าหลวงต่างพระเนตรพระกรรณ มณฑลพายัพ รับผิดชอบจัดการป้องกันหัวเมืองชายแดนด้านตะวันตกของเชียงใหม่

พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสณบัณฑิต กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา เดิมทรงประทับอยู่ที่วังปากคลองตลาด บ้านเดิมของเจ้าจอมมารดาวาด ใกล้ปากคลองตลาด ต่อมาพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โปรดฯให้สร้างวังตลาดน้อย ที่ถนนเจริญกรุงใกล้กับสะพานเหล็กล่าง จึงทรงย้ายไปประทับที่วังตลาดน้อยตลอดพระชนม์ชีพ ทรงสิ้นพระชนม์ในรัชกาลที่ 6 เมื่อวันอังคาร เดือน 11 แรม 14 ค่ำ ปีฉลูเบญจศก จ.ศ. 1175 (28 ตุลาคม พ.ศ. 2456) พระชันษา 50 ปี

พระโอรส-ธิดา

พระองค์ทรงมีหม่อมเพียงคนเดียวคือ หม่อมเอม ธิดาหลวงวรศักดาพิศาล สกุลกุณฑลจินดา ทรงมีพระโอรสธิดารวม 13 พระองค์

• หม่อมเจ้าประวาศสวัสดี โสณกุล (พ.ศ. 2426-2445) เษกสมรสกับ กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช
• พระวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าธานีนิวัติ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร (พ.ศ. 2428-2517) เษกสมรสกับหม่อม 1 คน
• หม่อมเจ้าฉัตรมงคล โสณกุล (พ.ศ. 2429-2507) เษกสมรสกับ หม่อมราชวงศ์วิศิษฐ์ศรี หัสดินทร์ และพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุไรรัตนศิริมาน
  • หม่อมราชวงศ์อายุมงคล โสณกุล
  • หม่อมราชวงศ์ถวัลย์มงคล โสณกุล (ถึงแก่กรรม)
  • หม่อมราชวงศ์สุมาลยมงคล โชติกเสถียร (โสณกุล)
  • หม่อมราชวงศ์จัตุมงคล โสณกุล
• หม่อมเจ้าสุมนมาลย์ โสณกุล (พ.ศ. 2431-2482) เษกสมรสกับ กรมหลวงนครไชยศรีสุรเดช
• หม่อมเจ้าวารเฉลิมฉัตร โสณกุล (พ.ศ. 2432-2434)
• หม่อมเจ้านักขัตดารา โสณกุล (พ.ศ. 2434-2435)
• หม่อมเจ้ารัชฎาภิเศก โสณกุล (พ.ศ. 2435-2492) เษกสมรสกับ หม่อมเจ้าพิมพ์รำไพ รพีพัฒน์
  • หม่อมราชวงศ์หญิงปรียา โสณกุล (2477 - 2551)
• หม่อมเจ้าสิบพันพารเสนอ โสณกุล (พ.ศ. 2437-2528)
• หม่อมเจ้าเสมอภาค โสณกุล (พ.ศ. 2438-2522)
• หม่อมเจ้า... โสณกุล (พ.ศ. 2439) สิ้นชีพิตักษัยเมื่อทรงพระเยาว์
• หม่อมเจ้าทวีธาภิเษก โสณกุล (พ.ศ. 2441-2474)
• หม่อมเจ้ามุรธาภิเษก โสณกุล (พ.ศ. 2445-2526) เษกสมรสกับ หม่อมเจ้ากัลยางคสมบัติ กิติยากร
  • หม่อมราชวงศ์หญิงธีรา โสณกุล สมรสกับ ปีเตอร์ โคเมอร์
    • พีรวุฒิ โคเมอร์
    • เมธิต โคเมอร์
  • หม่อมราชวงศ์หญิงศรี โสณกุล (ท่านผู้หญิงศรี ลิมปิชาติ) สมรสกับ ประพจน์ ลิมปิชาติ
    • พจกร ลิมปิชาติ สมรสกับ สุธาสินี ชัยเกียรติ มีบุตรสาว ณัฐอร ลิมปิชาติ
    • ณพสิริ ลิมปิชาติ สมรสกับ แฟรงกี้ รุมัมบี มีบุตรสาว ภัสรพร ลิมปิชาติ และ จารุพร ลิมปิชาติ
    • กิติสรา ลิมปิชาติ สมรสกับ สิทธิศักดฺ์ วิมุตตานนท์ มีบุตรสาว กมลนันท์ วิมุตตานนท์
    • จิราภัสร ลิมปิชาติ สมรสกับ วิชญกูล คงพูลศิลป์ มีบุตร พงษพล คงพูลศิลป์
  • หม่อมราชวงศ์เศาณ โสณกุล
• หม่อมเจ้าอภิสิตสมาคม โสณกุล (พ.ศ. 2446-2528)

ในปี พ.ศ. 2443 ขณะประทับที่นครเชียงใหม่ ได้ทรงสู่ขอ เจ้าหญิงข่ายแก้ว ณ เชียงใหม่ ธิดาใน เจ้าทักษิณนิเกตน์ หนานมหายศ ณ เชียงใหม่ ไปเป็นหม่อมในพระองค์ แต่ได้เลิกแล้วต่อกันภายหลัง (ไม่มีพระโอรสธิดา)

อ้างอิง

สมัยก่อนหน้า		พระเจ้าบรมวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสณบัณฑิต กรมขุนพิทยลาภพฤฒิธาดา		สมัยถัดไป
ดำรงราชานุภาพ (กรมพระยา)		พระนามกรมพระเจ้าบรมวงศ์เธอชั้น 4 พิทยลาภพฤฒิธาดา (กรมขุน)		นริศรานุวัดติวงศ์ (กรมพระยา)