กรณีพิพาทอินโดจีน

สำหรับสงครามอื่น ๆ ที่มีชื่อใกล้เคียงกัน ดูที่ สงครามอินโดจีน (แก้ความกำกวม)

กรณีพิพาทอินโดจีน
หลวงวิจิตรวาทการประกาศสงครามผ่านวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย
วันที่ 28 พฤศจิกายน 2483 - 9 พฤษภาคม 2484 สถานที่ อินโดจีนฝรั่งเศส ผลลัพธ์ ไม่มีข้อยุติ; ญี่ปุ่นเข้ามาเป็นตัวกลางเจรจาหยุดยิง ดินแดน เปลื่ยน ไทยได้ดินแดนที่เป็นข้อพิพาทกลับมาอยู่ในความปกครอง 4 จังหวัด
คู่ขัดแย้ง
ไทย	วิชีฝรั่งเศส อินโดจีนฝรั่งเศส
ผู้บังคับบัญชา
แปลก พิบูลสงคราม	ฌอง เดอกูซ์
กำลัง
• กำลังพล 60,000 นาย • รถถัง 134 คัน • เครื่องบินรบ ~140 ลำ • เรือรบ 18 ลำ	• กำลังพล 50,000 นาย • รถถัง 20 คัน • เครื่องบินรบ ~100 ลำ • เรือรบจำนวนหนึ่ง
กำลังพลสูญเสีย
• ทหารเสียชีวิต 160 นาย • บาดเจ็บ 307 นาย • ตกเป็นเชลย 21 นาย • เสียอากาศยาน 8-13 ลำ	• ทหารเสียชีวิตหรือบาดเจ็บ 321 นาย • สูญหาย 178 นาย • ตกเป็นเชลย 222 นาย • เสียอากาศยาน 22 ลำ

กรณีพิพาทอินโดจีน หรือที่รู้จักกันดีในชื่อ สงครามอินโดจีน เป็นการรบกันระหว่างประเทศไทยกับรัฐบาลวิชีฝรั่งเศส ช่วง 28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2483 - 28 มกราคม พ.ศ. 2484 จากเหตุความขัดแย้งในการอ้างสิทธิเหนือดินแดนอินโดจีนฝรั่งเศสบางส่วน คือ ลาว และกัมพูชา ซึ่งเคยเป็นประเทศราชของไทยมาก่อน มีเหตุการณ์สำคัญเช่น ยุทธนาวีเกาะช้าง

ภายหลังเมื่อสิ้นสุดกรณีพิพาท โดยมีญี่ปุ่นเข้ามาเป็นตัวกลางในการเจรจาสงบศึก ไทยกับฝรั่งเศส ลงนามในอนุสัญญาสันติภาพที่กรุงโตเกียว เมื่อ 9 พฤษภาคม พ.ศ. 2484 จึงทำให้ไทยได้ดินแดนดังกล่าวกลับมาบางส่วน และจัดตั้งเป็นจังหวัดใหม่ขึ้น 4 จังหวัด คือ จังหวัดนครจัมปาศักดิ์ จังหวัดลานช้าง จังหวัดพิบูลสงครามและจังหวัดพระตะบอง รวมเป็นพื้นที่ทั้งหมดประมาณ 24,039 ตารางกิโลเมตร ซึ่งจังหวัดดังกล่าวนี้ ไทยได้ปกครองเรื่อยมาจนสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สอง ในปี พ.ศ. 2488

อนุสาวรีย์ที่สร้างขึ้นเพื่อรำลึกถึงเหตุการณ์ครั้งนี้ก็คือ อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ

กำลังรบของทั้งสองฝ่าย

ฝ่ายไทย

การรบครั้งนี้ถือเป็นครั้งแรกของกองทัพไทยที่ทำการรบพร้อมกันทั้ง 3 เหล่าทัพ คือ กองทัพบก, กองทัพเรือ และกองทัพอากาศ

การโจมตีทางอากาศที่นครพนม

ในวันที่ 28 พฤศจิกายน ค.ศ. 1940 ฝรั่งเศสส่งเครื่องบินมาทิ้งระเบิดที่จังหวัดนครพนม ทำให้ประชาชนไทยบาดเจ็บ กองทัพไทยได้ส่งกองทัพอากาศเข้าโจมตีฝรั่งเศส เพื่อเป็นการตอบโต้ กองทัพบกฝรั่งเศสยกทัพเข้ามาประชิดชายแดน จังหวัดสุรินทร์ อุบลราชธานี และจังหวัดหนองคาย โดยทางไทยถือว่า การเคลื่อนไหวของกองทัพฝรั่งเศสในครั้งนี้เป็นการคุกคามอธิปไตยของชาติไทยอย่างร้ายแรง หลังจากนั้นกองบัญชาการทหารสูงสุดได้ออกประกาศ ฉบับที่1/2483 มีใจความว่า “เรื่อง ให้พี่น้องชาวอินโดจีนระวังภัยจากการทิ้งระเบิด ขอให้พี่น้องชาวอินโดจีนในปกครองของฝรั่งเศสทราบทั่วกันว่า เมื่อวันที่ 28 พฤศจิกายน เวลา 08.00 นาฬิกา เครื่องบินฝรั่งเศส 5 เครื่อง ได้บินมาทิ้งระเบิดที่จังหวัดนครพนม ทำให้ประชาชนบาดเจ็บ 6 คน การรุกรานของฝรั่งเศสในอินโดจีนคราวนี้ เป็นการกระทำอย่างผิดศีลธรรมด้วยประการทั้งปวง ฉะนั้น เพื่อความปลอดภัยของพี่น้องทั้งหลาย กองทัพอากาศจะได้ทำการตอบแทนแก่คนฝรั่งเศสในอินโดจีนบ้าง โดยจะได้ไปทิ้งระเบิดยังกองบัญชาการ และที่พักอาศัยซึ่งมีทหารชาติฝรั่งเศสอยู่ทั่วไป ฉะนั้น ขอแจ้งให้พี่น้องชาวอินโดจีนฝั่งซ้ายแม่น้ำโขง ได้ออกไปอยู่ห่างจากตำบลที่คนฝรั่งเศสอยู่ และอย่าได้เข้าอยู่ใกล้คนฝรั่งเศสเป็นอันขาด เพราะจะพลอยเป็นอันตรายไปด้วย” หลังเสร็จสิ้นการประกาศ กองทัพไทยจากกองพลพายัพได้เคลื่อนกำลังจากแนวชายแดนด้านติดลาวกับด้านที่ติดกับกัมพูชา เข้าไปจู่โจมกองทัพอินโดจีนของฝรั่งเศสอย่างดุเดือด

การใช้กำลังทางทหารเข้าสู้รบของทั้งสองฝ่าย

การรบทางทะเล

บทความหลัก ดูที่:การรบที่เกาะช้าง

ไทยรับมอบดินแดนคืนจากอินโดจีนฝรั่งเศส

อินโดจีนฝรั่งเศสคืนบางส่วนของกัมพูชาและลาวให้แก่ไทยไทย โดยก่อตั่ง4จังหวัด คือ จังหวัดนครจัมปาศักดิ์ จังหวัดพระตะบองจังหวัดลานช้าง และ จังหวัดพิบูลสงคราม

แหล่งข้อมูลอื่น

• กรณีพิพาทอินโดจีนฝรั่งเศส (หอมรดกไทย กระทรวงกลาโหม)
• กรณีพิพาทอินโดจีนฝรั่งเศส (ข้อมูลจากกองบัญชาการทหารสูงสุด)
• กรณีพิพาทอินโดจีน (องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ในพระบรมราชูปถัมภ์)
• กรณีพิพาทอินโดจีนฝรั่งเศส พ.ศ. ๒๔๘๓ - ๒๔๘๔ (ประวัติการยุทธทางอากาศ)
• อนุสาวรีย์กรณีพิพาทอินโดจีน
• "France 1940...something"
• "The French-Thai War"
• Fabienne Mercier-Bernadet, « Le conflit franco-thaïlandais (juin 1940-mai 1941), une manipulation japonaise ? », Revue historique des armées, n°223, 2001.